TRA SAME YATISHA KWA MAKUSANYO YA MAPATO

TRA same yatisha kwa makusanyo ya mapato.Mkuu wa Wilaya ya Same mkoani Kilimanjaro, Kasilda Mgeni, ametoa wito mzito kwa Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) wilayani humo kuongeza kasi ya kubuni vyanzo vipya vya mapato.

DC Kasilda amesisitiza kuwa, pamoja na mafanikio makubwa yaliyopatikana hivi karibuni, bado kuna maeneo mengi ambayo hayajafikiwa kikamilifu ili kuhakikisha kuwa ukusanyaji wa mapato Same unakuwa endelevu na unalinda rasilimali za serikali kwa manufaa ya umma.

Hayo yamejiri wakati wa kikao rasmi cha Kamati ya Ushauri wa Kodi ya Wilaya ya Same. Katika kikao hicho, viongozi mbalimbali walikutana kutathmini mwenendo wa uchumi, changamoto za wafanyabiashara, na mbinu za kisasa za kudhibiti upotevu wa fedha za umma, hususan kupitia matumizi ya mashine za kielektroniki za kutoa risiti (EFD).

Soma zaidi : Fahamu sababu ya TRA kukusanya mapato mengi

Siri ya Mafanikio Kwenye Ukusanyaji wa Mapato Same

Katika kipindi cha kuanzia Julai 2025 hadi Aprili 2026, takwimu zinaonyesha kuwa wilaya hiyo imefanya mapinduzi makubwa ya kiuchumi. Afisa wa TRA Wilaya ya Same, Angela Mwakaje, alibainisha kuwa taasisi hiyo imefanikiwa kukusanya zaidi ya shilingi bilioni 7.7.

Kiwango hiki ni kikubwa ikilinganishwa na lengo la awali lililowekwa na serikali, ambalo lilikuwa ni kukusanya shilingi bilioni 7.2 katika kipindi hicho. Mafanikio haya yanaashiria kuwa ukusanyaji wa mapato Same umefikia ufanisi wa asilimia 107.5, jambo linaloifanya wilaya hiyo kuwa moja ya kioo cha mafanikio ya makusanyo ya kodi katika Mkoa wa Kilimanjaro.

Nidhamu ya fedha na ushirikiano kati ya viongozi wa serikali na wafanyabiashara ndio nguzo kuu iliyofanikisha namba hizi kubwa. Hata hivyo, TRA imeeleza kuwa haitabweteka na mafanikio haya, bali itatumia namba hizi kama chachu ya kuongeza juhudi zaidi katika robo ya mwisho ya mwaka wa fedha.

Soma zaidi : TRA na ukusanyaji mzuri wa mapato

Changamoto na Mikakati Mipya Kuhusu Ukusanyaji wa Mapato Same

Licha ya takwimu hizo za kuridhisha, Mkuu wa Wilaya, Kasilda Mgeni, anaamini kuwa bado kuna fursa nyingi zilizojificha Same ambazo zikitumika vizuri zinaweza kuongeza makusanyo hayo mara dufu. Wakati wa hotuba yake, alisisitiza kuwa kuvuka lengo kusiwe sababu ya TRA na kamati hiyo kubweteka.

“Tumefanya vizuri na kuvuka lengo la ukusanyaji wa mapato lililowekwa, lakini bado tuna wajibu wa kubuni vyanzo vipya vya mapato na kuendelea kuhamasisha matumizi ya mashine za EFD ili kuzuia upotevu wa fedha za serikali,” amesema Kasilda Mgeni.

Kauli hii inalenga maeneo ya kimkakati kama vile sekta isiyo rasmi, biashara ndogo ndogo (machinga) zinazokua, sekta ya utalii wa kiikolojia ndani ya wilaya hiyo, na kilimo cha mazao ya biashara. Kufungua vyanzo hivi vipya kutasaidia kupunguza mzigo wa kodi kwa wafanyabiashara wachache wakubwa na badala yake kupanua wigo wa walipakodi (tax base).

Soma kwa undani zaidi: Umuhimu wa ulipaji kodi

Jukumu la Mashine za EFD na Elimu ya Kodi kwa Umma

Moja ya nguzo kuu zilizochangia kuimarika kwa ukusanyaji wa mapato Same ni kampeni endelevu ya utoaji wa elimu ya kodi kwa hiari. TRA imekuwa ikifanya kazi usiku na mchana kuondoa dhana ya zamani kwamba kodi ni utaratibu wa mabavu, na badala yake kuwafanya wananchi waone fahari kuchangia maendeleo ya nchi yao.

Angela Mwakaje ameeleza kuwa TRA Same imejikita katika:

1. Kutoa Elimu ya Mara kwa Mara: Kuwafikia wafanyabiashara katika maeneo yao ya kazi na masoko ili kuwafundisha jinsi ya kutunza kumbukumbu za hesabu zao.
2. Kuhimiza Matumizi ya EFD: Kuhakikisha kila mfanyabiashara mwenye sifa anamiliki na kutumia mashine ya EFD kwa uaminifu.
3. Kuhamasisha Wananchi: Kujenga utamaduni kwa wananchi kudai risiti halali kila wanaponunua bidhaa au huduma, na kuelewa kuwa kutodai risiti ni kuwasaidia watu wasio waaminifu kuiba mapato ya serikali.

DC Kasilda ameongeza kuwa maafisa wa TRA wanapaswa kuwa marafiki wa wafanyabiashara. Uhusiano mzuri na wa kirafiki unajenga uaminifu (trust), jambo linalofanya ulipaji kodi kuwa wa amani na usio na migogoro ya kisheria au kufungwa kwa biashara.

Umuhimu wa Kikao cha Kamati ya Ushauri wa Kodi ya Wilaya

Kikao hiki cha Kamati ya Ushauri wa Kodi ya Wilaya (District Tax Advisory Committee) ni takwa la kisheria nchini Tanzania na hufanyika mara mbili kwa mwaka. Kamati hii inajumuisha viongozi wa serikali, wataalamu wa kodi, na wawakilishi wa jumuiya ya wafanyabiashara (kama vile JWT/TCCIA).

Lengo kuu la kamati hii ni:

• Kutathmini mwenendo mzima wa makusanyo ya kodi na ushuru ndani ya wilaya.
• Kusikiliza kero na malalamiko ya wafanyabiashara kuhusu urasimu au makadirio makubwa ya kodi.
• Kupendekeza mikakati bora na ya kiubinadamu ya kuhakikisha malengo ya kiuchumi ya wilaya yanafikiwa bila kuua biashara za ndani.

Kupitia vikao hivi, serikali inapata fursa ya kujisahihisha pale ambapo sera za kodi zinaonekana kukandamiza ukuaji wa biashara ndogo na za kati (SMEs), ambazo ndizo injini ya ajira kwa vijana wengi wa Same.

Soma zaidi : TRA na mikakati ya kukuza elimu ya kikodi

Uhusiano Kati ya Kodi na Miradi ya Maendeleo Same

Ili wananchi waendelee kuunga mkono ukusanyaji wa mapato Same, ni lazima waone matunda ya kodi zao. Fedha zinazokusanywa na TRA hazina maana kama hazitafsiriwi katika kuboresha maisha ya kila siku ya mkazi wa Same.

Hivi sasa, serikali kuu inatumia mapato hayo kufadhili miradi mikubwa wilayani humo ikiwemo:

• Sekta ya Afya: Ujenzi na ukarabati wa vituo vya afya na zahanati vijijini, pamoja na upatikanaji wa dawa za kutosha.
• Elimu: Kuboresha miundombinu ya shule za msingi na sekondari kupitia mpango wa elimu bila ada.
• Miundombinu: Ujenzi wa barabara za vijijini (kupitia TARURA) ili kurahisisha usafirishaji wa mazao ya kilimo kutoka mashambani kwenda sokoni.

Wakati mwananchi anapoona barabara inajengwa au zahanati inapata vifaa tiba, inakuwa rahisi kwake kudai risiti ya EFD anaponunua bidhaa dukani kwa sababu anajua fedha yake inafanya kazi inayoonekana.

Je, Same Inakuwa Kitovu Kipya cha Uwekezaji Kilimanjaro?

Mafanikio haya makubwa katika ukusanyaji wa mapato Same sio tu habari ya TRA na serikali kufikia malengo yao ya ndani; ni ishara ya wazi kabisa (economic indicator) kwamba uchumi wa Wilaya ya Same unakua kwa kasi ya dhoruba! Kuvuka lengo kwa 107.5% kunatuma ujumbe mzito kwa wawekezaji wa ndani na nje ya nchi kuwa Same ina mzunguko mkubwa wa fedha na soko lenye nguvu thabiti la walaji.

Hii ina maana gani kwa mfanyabiashara wa kawaida au mwekezaji mkubwa? Same haipaswi kutazamwa tena kama wilaya ya kupita tu ukiwa njiani kuelekea Arusha au Dar es Salaam. Miundombinu inayokua, utulivu wa kisiasa chini ya usimamizi wa DC Kasilda Mgeni, na mamlaka ya kodi (TRA) inayojali na kuelimisha wateja wake, vinafanya wilaya hii kuwa “Parafujo ya Dhahabu” kiuchumi mkoani Kilimanjaro.

Ukuaji huu wa ukusanyaji wa mapato Same unamaanisha kuwa serikali itakuwa na uwezo mkubwa zaidi wa kuboresha nishati ya umeme, upatikanaji wa maji safi, na usalama wa biashara. Wale watakaowahi kuwekeza sasa kwenye viwanda vidogo vya kusindika mazao, sekta ya hoteli na utalii karibu na Milima ya Pare, au biashara za usafirishaji, watanufaika na mfumo huu thabiti wa kifedha uliopo Same kabla soko halijajaa. Wakati wa kuwekeza Same ni sasa, kwani namba hazidanganyi!