USAJILI WA HAKI YA DHAMANA KUTOLEWA KIDIJITALI

Usajili wa haki ya dhamana kutolewa kidijitali.Katika hatua kubwa inayolenga kubadilisha na kurahisisha mazingira ya kufanya biashara nchini Tanzania, Wakala wa Usajili wa Biashara na Leseni (BRELA) umetangaza kuhamishia kikamilifu huduma zote za usajili wa dhamana za mali za makampuni katika mfumo wa kidijitali.

Maboresho haya mapya yanamaanisha kuwa wafanyabiashara, taasisi za kifedha, mabenki, na mawakili hawatalazimika tena kufika kimwili katika ofisi za BRELA ili kukamilisha taratibu za usajili wa haki ya dhamana BRELA (Registration of Charges).

Mabadiliko haya ni sehemu ya muendelezo wa kuimarisha Mfumo wa Huduma za Mtandaoni wa BRELA (BRELA Online Service – BOS).

Lengo kuu la maboresho haya ni kuongeza ufanisi wa utendaji kazi, kupunguza muda na gharama zinazotumiwa na wadau, pamoja na kutoa fursa kwa makampuni kupata huduma kwa haraka na kwa uwazi zaidi mahali popote walipo.

Usajili wa Haki ya Dhamana BRELA Ni Nini na Kwa Nini Unahitajika?

Kabla ya kuangazia hatua za utekelezaji, ni muhimu kuelewa maana na uzito wa huduma hii kisheria na kibiashara. Kisheria, haki ya dhamana (Charge/Debenture) ni makubaliano rasmi ambapo kampuni ineweka mali zake—kama vile majengo, mitambo, magari, au rasilimali nyingine—kama dhamana ya mkopo au fursa yoyote ya kifedha inayopewa na taasisi ya fedha au mkopeshi mwingine.

Sura ya 212 ya Sheria ya Makampuni nchini Tanzania inataka dhamana yoyote inayowekwa juu ya mali za kampuni isajiliwe rasmi BRELA ndani ya muda uliopangwa kisheria. Kutofanya usajili huu kunaweza kuifanya dhamana hiyo kuwa batili dhidi ya mfilisi au wakopeshi wengine pale kampuni inapokumbwa na changamoto za kifedha.

Soma Pia:

Kwa sababu hiyo, usajili wa haki ya dhamana BRELA ni nguzo muhimu sana ya kulinda haki za wakopeshi (kama benki na taasisi za kifedha) na pia kuipa kampuni fursa ya kutumia rasilimali zake kupata mtaji wa kukuza biashara.

Hatua kwa Hatua: Jinsi ya Kukamilisha Usajili wa Haki ya Dhamana BRELA Mtandaoni

Ili kuhakikisha wadau wote wanafanya mchakato huu bila kusuasua, BRELA imeweka mfumo rahisi unaofuata hatua maalum zilizoratibiwa vizuri ndani ya mfumo wa BOS. Ikiwa ungependa kukamilisha usajili wa haki ya dhamana BRELA, fuata hatua zifuatazo:

1. Kufungua na Kuingia Kwenye Akaunti ya BOS

Ikiwa wewe ni mtumiaji mpya au mwakilishi wa taasisi, hatua ya kwanza ni kutembelea tovuti rasmi ya mfumo wa BOS.

• Kama huna akaunti, bonyeza sehemu iliyoandikwa “Create New Account”.
• Jaza taarifa zako sahihi za kibinafsi au za kampuni, ikiwa ni pamoja na barua pepe inayofanya kazi na namba ya simu.
• Baada ya kuwasilisha taarifa hizo, utapokea ujumbe wa uthibitisho kupitia barua pepe yako ukiwa na maelekezo ya kuwezesha (activate) akaunti yako na kuanza kuitumia.

2. Kuchagua Huduma Sahihi za Makampuni

Baada ya kuingia (log in) kwenye akaunti yako ya BOS:

• Nenda kwenye orodha kuu ya huduma na uchague “Company Services” (Huduma za Makampuni).
• Kutoka hapo, tafuta na uchague sehemu iliyoandikwa “Charges Services” (Huduma za Dhamana).

3. Kuanzisha Maombi ya Usajili

• Ukiwa ndani ya sehemu ya huduma za dhamana, bonyeza kipengele cha “Registration of Charges” au “Register New Charges”.
• Mfumo utakutaka kuingiza namba rasmi ya usajili wa kampuni husika (Company Registration Number). Hakikisha unaingiza namba sahihi ili mfumo uweze kuvuta taarifa sahihi za kampuni kutoka kwenye kanzidata ya BRELA.

4. Kujaza Fomu Na. 99 na Kuwasilisha Nyaraka

• Moja ya mahitaji makuu ya kisheria katika mchakato huu ni ujazaji wa Fomu Na. 99 (Form No. 99). Fomu hii inapatikana na inaweza kupakuliwa na kujazwa moja kwa moja kupitia Mfumo wa BOS au tovuti ya BRELA.
• Jaza maelezo yote yanayotakiwa kwa umakini, ikiwa ni pamoja na thamani ya mkopo, maelezo ya mali zilizowekwa dhamana, majina ya wakopeshi na wakopaji, pamoja na tarehe ya hati ya dhamana (Deed of Charge).
• Pakia (upload) nyaraka zote zinazohitajika zikiwa katika mtindo wa kidijitali (PDF), ikijumuisha mkataba rasmi wa dhamana uliotiwa saini na pande zote mbili.

Soma Pia:

5. Fanya Malipo na Kupokea Cheti

• Baada ya kuwasilisha taarifa na nyaraka zote, mfumo utakuletea Invoisi ya malipo ya serikali (Control Number).
• Fanya malipo kwa kutumia benki au huduma za kifedha za mitandao ya simu.
• Mara baada ya maafisa wa BRELA kuhakiki na kuridhishwa na maombi yako, utatumiwa cheti rasmi cha usajili wa dhamana (Certificate of Registration of Charge) kwa njia ya kidijitali kupitia akaunti yako ya BOS.

Manufaa ya Mfumo wa Kidijitali kwa Makampuni, Mabenki na Wanasheria

Kuhamishiwa kwa huduma hii kwenye mtandao kunaleta faida kubwa kwa ikolojia nzima ya biashara na fedha nchini Tanzania:

• Kasi na Upatikanaji wa Huduma: Mfumo wa zamani ulihitaji kuwasilisha nyaraka za karatasi ofisini, jambo lililokuwa likichukua siku kadhaa au hata wiki. Sasa, usajili wa haki ya dhamana BRELA unaweza kukamilika ndani ya muda mfupi kutoka mahali popote.
• Kupunguza Gharama za Uendeshaji: Wafanyabiashara na mawakili walioko nje ya mji wa Dar es Salaam au Dodoma hawahitaji tena kusafiri au kutuma wajumbe kufika ofisi za BRELA.
• Uwazi na Ulinzi wa Taarifa: Mfumo wa BOS unalinda kumbukumbu za kisheria za kampuni kwa usalama wa hali ya juu, huku ukipunguza uwezekano wa upotevu wa nyaraka au udanganyifu.
• Urashisishaji wa Utoaji wa Mikopo: Sekta ya benki inafaidika zaidi kwani kuhakiki na kusajili dhamana mtandaoni kunapunguza muda ambao mteja anasubiri kupata fedha za mkopo kwa ajili ya uwekezaji.

Jinsi Mfumo Huu Unavyofungua Ukurasa Mpya wa Kasi ya Kifedha (The Digital Credit Revolution)

Mabadiliko haya yaliyofanywa na BRELA si tu maboresho ya kawaida ya kiutawala; ni msingi wa mfumo mpya kabisa wa kukuza uchumi wa kidijitali nchini Tanzania.

Mfumo huu wa mtandaoni wa usajili wa haki ya dhamana BRELA unatarajiwa kuweka mazingira ya baadaye ambapo taasisi za fedha zinaweza kuunganisha mifumo yao ya tathmini ya mikopo (AI Credit Scoring Systems) moja kwa moja na Mfumo wa BOS kupitia Application Programming Interfaces (APIs).

Soma Pia :

Hii ina maana gani kwa mfanyabiashara wa Kitanzania? Katika miaka michache ijayo, mchakato wa kuomba mkopo wa mabilioni ya fedha kwa kutumia mali za kampuni Hautachukua tena wiki kadhaa za mikutano na ukaguzi wa makaratasi. Benki itaweza kuhakiki mali ya kampuni yako, kusajili dhamana hiyo BRELA kwa sekunde chache, na kutoa mkopo siku hiyo hiyo.

Maboresho haya ya BRELA si tu njia ya kupunguza foleni za makaratasi—ni mwanzo wa zama mpya ambapo mtaji wa biashara utapatikana kwa kasi ya “click” moja tu!