Tanzania yafungua milango kwa wawekezaji wa Uingereza.Katika hali inayozidi kuimarisha diplomasia ya kiuchumi, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais – Mipango na Uwekezaji, Prof. Kitila Mkumbo, ametoa rai kwa jumuiya ya kimataifa akisisitiza kuwa fursa za uwekezaji Tanzania ni salama na zenye tija kuliko wakati wowote.
Akizungumza jijini London nchini Uingereza, Prof. Mkumbo amebainisha kuwa nchi imejipanga vyema kupitia mageuzi ya kisheria na kimfumo ili kuvutia mitaji mikubwa kutoka nje.
Mkutano huo wa uwekezaji kati ya Tanzania na Uingereza, ulioandaliwa na taasisi maarufu ya Clyde & Co, umekuja wakati muafaka ambapo nchi inajipanga kutekeleza Dira ya Taifa ya Maendeleo ya 2050. Waziri Mkumbo ametumia jukwaa hilo kuonyesha kwa nini Tanzania sasa ndiyo kitovu cha biashara kwa ukanda wa Afrika Mashariki na Kati.
Ukuaji wa Uchumi na Uthabiti wa Kisiasa nchini Tanzania
Moja ya vigezo muhimu vinavyochochea fursa za uwekezaji Tanzania ni utulivu wa kisiasa ambao umedumu kwa miongo kadhaa. Prof. Mkumbo ameeleza kuwa hali hii inatoa “utabiri wa kisera” (policy predictability), jambo ambalo ni muhimu sana kwa mwekezaji yeyote mwenye malengo ya muda mrefu.
Kiuchumi, Tanzania imeonyesha ustahimilivu wa kipekee. Baada ya kuyumba kwa uchumi wa dunia kufuatia janga la UVIKO-19, kasi ya ukuaji wa uchumi wa Tanzania imeongezeka kwa kasi ya kuvutia:
- Mwaka 2022: Asilimia 4.7
- Mwaka 2025: Asilimia 5.9
- Matarajio ya 2026: Asilimia 6.3
Takwimu hizi si namba tu, bali ni kielelezo cha mazingira rafiki ya biashara yanayozalishwa na sera madhubuti za Serikali ya Awamu ya Sita chini ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan. Aidha, mfumuko wa bei umesalia kuwa chini ya asilimia 5 kwa zaidi ya miaka kumi, jambo linalopunguza hatari za kibiashara na kulinda thamani ya mitaji.
Mageuzi ya Kimuundo: Kutoka TISEZA hadi Huduma za Pamoja (One-Stop Centre)
Ili kurahisisha zaidi fursa za uwekezaji Tanzania, Serikali imefanya maboresho makubwa katika mifumo yake ya udhibiti. Waziri Mkumbo amebainisha kuundwa kwa Kituo cha Uwekezaji cha Mamlaka ya Uwekezaji na Maeneo Maalum ya Kiuchumi (TISEZA).
Hapo awali, taasisi hizi zilikuwa zikifanya kazi kwa kutengana, jambo ambalo mara nyingi lilileta urasimu. Kuunganishwa kwa taasisi hizi kuwa moja ni hatua ya kimkakati yenye lengo la:
- Kuongeza ufanisi katika usajili wa miradi.
- Kutoa huduma bora na za haraka kwa wawekezaji (One-stop shop).
- Kuboresha mifumo ya kodi iwe ya haki na inayotabirika.
Maboresho haya yanahakikisha kuwa mwekezaji hapotezi muda kwenye makaratasi, bali anaelekeza nguvu zake katika kuzalisha mali na ajira.
Ardhi, Madini, na Jiografia ya Kimkakati
Waziri Prof. Kitila Mkumbo hakusita kueleza utajiri wa maliasili uliopo nchini. Tanzania imebarikiwa kuwa na zaidi ya hekta milioni 44 za ardhi yenye rutuba inayofaa kwa kilimo cha biashara. Hii ni fursa kubwa kwa wawekezaji wanaolenga sekta ya chakula na mazao ya mauzo ya nje.
Aidha, nchi inajivunia madini ya kimkakati (critical minerals) aina 22. Madini haya ni pamoja na Nickel, Graphite, na Lithium, ambayo ni muhimu sana katika mapinduzi ya nishati safi duniani na utengenezaji wa betri za magari ya umeme. Kwa kuwekeza Tanzania, makampuni ya Uingereza yanajiweka katika nafasi nzuri ya kupata malighafi hizi adimu.
Kijiografia, Tanzania ni lango la mataifa manane yasiyo na bahari. Kupitia bandari za Dar es Salaam, Tanga, na Mtwara, pamoja na ujenzi wa reli ya kisasa (SGR) na barabara, Tanzania inatoa ufikiaji wa soko la zaidi ya watu milioni 500 katika ukanda wa Afrika Mashariki (EAC) na Kusini mwa Afrika (SADC).
Ushirikiano wa Kihistoria Kati ya Tanzania na Uingereza
Uhusiano wa kiuchumi kati ya nchi hizi mbili una mizizi mirefu ya zaidi ya miaka 60. Prof. Mkumbo alitoa takwimu zinazovutia:
- Thamani ya biashara ya pande mbili: Pauni milioni 650.
- Jumla ya uwekezaji wa Uingereza nchini: Pauni bilioni 4.89.
- Ajira zilizozalishwa: Zaidi ya 131,000.
Hii inaonyesha kuwa fursa za uwekezaji Tanzania si kitu kipya kwa Waingereza, bali ni mwendelezo wa ushirikiano wenye tija. Mwenyekiti wa Clyde & Co,Michael Clayton, ameunga mkono hoja hiyo kwa kuipongeza Tanzania kwa mwelekeo wake mpya wa mageuzi ambao unajenga imani kwa wawekezaji wa kimataifa.
Safari ya Kuelekea Dira ya 2050
Waziri Mkumbo alihitimisha kwa kutoa mwaliko rasmi: “Tuko wazi kwa biashara. Tunafanya mageuzi. Tunakua. Na tuko tayari kushirikiana.” Alisisitiza kuwa Dira ya 2050 itajengwa juu ya msingi wa ushirikiano kati ya sekta binafsi na serikali.
Tanzania haina nia ya kuwa nchi inayotegemea misaada, bali nchi inayoshirikiana na washirika wa kibiashara kwa manufaa ya pande zote (Win-Win situation). Kila mradi unaoanzishwa nchini ni hatua moja kuelekea kutokomeza umaskini na kukuza teknolojia.
Kwa Nini Sasa Ndiyo Wakati wa “Kustuka”?
Tofauti na nchi nyingi zilizoendelea ambazo zinahangaika kubadilisha mifumo yao ya zamani (legacy systems), Tanzania inaruka hatua (leapfrogging) moja kwa moja kwenda kwenye teknolojia za kisasa. Tunajenga miji ya kisasa (Smart Cities), tunatumia nishati ya gesi asilia, na tunarasimisha uchumi kupitia mifumo ya kidijitali.
Wakati ulimwengu unatazama madini na bandari pekee, fursa kubwa zaidi ya siri iko kwenye Watu na Akili Bandia (AI) ya Kibantu. Tanzania ina idadi kubwa ya vijana wenye nguvu na wanaochangamkia teknolojia. Uwekezaji wa kweli wa siku zijazo nchini Tanzania hautakuwa tu kwenye kuchimba madini ardhini, bali kwenye kuchimba “madini ya akili” ya mamilioni ya vijana wa Kitanzania ambao wako tayari kuongoza mapinduzi ya nne ya viwanda (Industrial Revolution 4.0).
Mwekezaji atakayewekeza kwenye mifumo ya kiteknolojia inayozungumza “Lugha ya Kiswahili” na kutatua changamoto za Kiafrika, ndiye atakayekuwa bilionea wa kesho.