TANZANIA YASISITIZA UONGEZAJI THAMANI MADINI

TANZANIA YASISITIZA UONGEZAJI THAMANI MADINI.Msimamo huo imara umetolewa jijini New York nchini Marekani na Waziri wa Madini, Anthony Peter Mavunde, alipokuwa akimwakilisha Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwenye Mkutano Maalum wa Ngazi ya Juu wa Viongozi kuhusu Maendeleo ya Madini Mkakati Barani Afrika.

Mkutano huo muhimu uliofanyika pembezoni mwa Mkutano wa 81 wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA 81) uliandaliwa na Muungano wa Madini Mkakati Afrika (African Strategic Mineral Group – ASMG), unaoongozwa na Serikali ya Shirikisho ya Jamhuri ya Nigeria kama Mwenyekiti.

Ili kuelewa vyema umuhimu wa mwelekeo huu mpya, makala hii inachambua kwa kina hoja kuu zilizowasilishwa na Waziri Mavunde, mipango ya utafiti wa kijiolojia, na mabadiliko ya kimfumo yanayotarajiwa kuiletea Tanzania na Afrika kwa ujumla manufaa makubwa ya kiuchumi kupitia sekta ya madini.

Msimamo Wa Afrika Na Uongezaji Thamani Madini Mkakati Kama Nguzo Ya Kiuchumi

Wakati wa hotuba yake kwa viongozi na wajumbe wa mataifa mbalimbali, Waziri Mavunde alibainisha kuwa baadhi ya nchi za Afrika zimekuwa na hofu isiyo na msingi kwamba kuweka masharti magumu ya kisheria yanayotaka madini kuchakatwa ndani ya nchi kunaweza kuwatisha wawekezaji wa kigeni na kuchelewesha uwekezaji.

Soma Pia:WIZARA YA MADINI YAJA NA SHERIA KUIMARISHA USIMAMIZI GEOLOJIA

Hata hivyo, Mavunde alitoa wito mzito kwa mataifa ya Afrika kusimama kidete na kutoyumba katika maamuzi yao ya kulinda rasilimali za umma.

“Niwaombe wenzangu katika Bara la Afrika tusilegeze masharti yetu kwa kisingizio cha kuvutia uwekezaji, kwani uongezaji thamani madini ndani ya nchi ni nguzo muhimu ya kuendeleza nchi zetu hususan katika kufikia manufaa tarajiwa kwenye uvunaji wa madini mkakati,” amesisitiza Waziri Mavunde.

Waziri ameeleza kuwa nchi za Afrika zinaposhikilia msimamo wa pamoja wa kutosafirisha madini ghafi, zinajiweka mahali pazuri zaidi kwenye ramani ya dunia ya uzalishaji wa madini ya kimkakati. Hatua hii sio tu kwamba inaongeza thamani ya mauzo ya nje, bali pia inaleta manufaa ya moja kwa moja kwa wananchi wa kawaida kupitia:

1. Upatikanaji wa Fursa za Ajira: Kuanzishwa kwa viwanda vya kuchenjua na kuongeza thamani kunatengeneza maelfu ya ajira za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja kwa vijana na wataalamu wa ndani.
2. Uhamisho wa Teknolojia: Wawekezaji wanapojenga viwanda nchini, huleta teknolojia za kisasa ambazo zinawajengea uwezo wataalamu wa kijiolojia na uhandisi wa ndani ya nchi.
3. Kukuza Pato la Taifa: Bidhaa za madini zilizoongezewa thamani huuzwa kwa bei ya juu zaidi katika soko la kimataifa, hivyo kuongeza makusanyo ya kodi na maduhuli ya serikali.

Programu Ya Utafiti Wa Kina Wa Madini Kupanda Kutoka ASILIMIA 16 Hadi ASILIMIA 50

Ili kufanikisha azma ya taifa katika suala la uongezaji thamani madini mkakati, Tanzania inatambua kuwa uwepo wa taarifa sahihi za kijiolojia ndio msingi wa kuvutia uwekezaji wenye tija.

Katika kuelezea hatua thabiti zinazochukuliwa na Serikali ya Awamu ya Sasa, Waziri Mavunde alitangaza kuwa Tanzania ipo mbioni kuanza utekelezaji wa Programu ya Utafiti wa Kina wa Madini.

Soma Pia:SOKO BUBU LA MADINI LAGUNDULIWA JIJINI DAR ES SALAAM

Hadi sasa, ni asilimia 16 tu ya eneo lote la Tanzania ndiyo iliyofanyiwa utafiti wa kina wa kijiolojia. Kupitia programu hii mpya na ya kabambe, serikali inalenga kuongeza eneo lililofanyiwa utafiti hadi kufikia asilimia 50 ifikapo mwaka 2030.

Mavunde amefafanua kuwa kuongezeka kwa takwimu za kitafiti kutasaidia kuondoa kubahatisha katika sekta ya uchimbaji.

“Hatua hii ina lengo la kuhakikisha kama nchi tunapata uwekezaji stahiki kwenye uvunaji wa rasilimali zetu na kuchochea uanzishwaji wa viwanda vya uongezaji thamani ndani ya nchi,” ameongeza Waziri Mavunde.

Utafiti huu wa kina utasaidia kubaini maeneo yenye shehena kubwa ya madini kama vile lithiamu, nikeli, kinywe (graphite), na madini mengine adimu (rare earth elements) ambayo ni nguzo kuu ya teknolojia mpya za dunia, ikiwemo utengenezaji wa betri za magari ya umeme na vifaa vya umeme wa jua.

Kituo Cha AMGC Kunduchi Kuwa Chachu Ya Sayansi Na Teknolojia Afrika

Katika hatua nyingine ya kuimarisha ushirikiano wa kikanda, Waziri Mavunde alitaja uwepo wa Kituo cha Utafiti wa Jiosayansi (African Minerals and Geosciences Centre – AMGC) kilichopo Kunduchi, Jijini Dar es Salaam, kama rasilimali muhimu sana kwa bara zima la Afrika.

Kituo hiki cha Kunduchi kina maabara za kisasa na miundombinu ya utafiti inayoweza kutumiwa na nchi zote za Afrika kufanya uchunguzi wa kisayansi na uongezaji thamani wa miamba na madini mbalimbali. Waziri alipiga chapuo kwa mataifa ya Afrika kutumia kituo hicho kikamilifu badala ya kutuma sampuli za madini kwenda kufanyiwa vipimo katika nchi za Ulaya na Asia.

AMGC ni mali ya nchi zote za Afrika, na kuitumia kikamilifu ni njia moja wapo ya kujenga uwezo wa ndani wa kiufundi na kiteknolojia unaohitajika kuendesha viwanda vya uchakataji madini barani humo.

Mtazamo Mpya: Mabadiliko Ya Mchezo Katika Soko La Kimataifa La Madini

Kihistoria, bara la Afrika limekuwa likitazamwa kama chanzo cha ghafi tu ambacho kinatoa maliasili kwa bei nafuu na kisha kuagiza bidhaa za mwisho zilizotengenezwa kwa madini hayo hayo kwa gharama kubwa. Hata hivyo, msimamo wa Tanzania na ujumbe wa Waziri Anthony Mavunde kwenye Mkutano wa UNGA 81 unadhihirisha kuwa mtazamo huo sasa umefika mwisho.

Ulimwengu unapoelekea kwenye matumizi ya nishati safi na mbadala, mahitaji ya madini mkakati kama lithiamu, kobalti, shaba, na kinywe yameongezeka mara dufu. Hii inazipa nchi za Afrika nguvu kubwa ya kimkakati kwenye meza ya majadiliano ya kimataifa.

Soma Pia:TANZANIA YAENDELEA KUVUTIA UWEKEZAJI WA MADINI

Tanzania inapoamua kuweka mpaka na kusema “hakuna kusafirisha madini ghafi,” inatuma ujumbe wa wazi kwa makampuni makubwa ya kimataifa kwamba lazima yahamishie viwanda vyao vya uzalishaji ndani ya Afrika.

Mabadiliko haya ya sera si tu kwamba yanalinda u sovereignty wa kiuchumi wa Tanzania, bali pia yanaweka msingi wa viwanda endelevu ambavyo vitainua pato la mtu mmoja mmoja, kutoa fursa za mafunzo ya juu kwa vijana wa kitanzania, na kuhakikisha kuwa rasilimali za taifa zinatumika kunufaisha kizazi cha sasa na vijavyo.

Je, ‘Uongezaji Thamani Madini Mkakati’ Utaleta Mapinduzi Ya Magari Ya Umeme Na Simu Janja Kutengenezwa Tanzania?

Tunapotazama kwa kina maana halisi ya uongezaji thamani madini mkakati, tunagundua kitu kikubwa zaidi ya kuingiza tu mapato ya kodi au ajira za migodini. Je, umejiuliza nini kitatokea wakati sera hii itakapokamilika kikamilifu pamoja na lengo la utafiti wa kijiolojia kufikia asilimia 50 ifikapo 2030?

Hapa ndipo mchezo unabadilika: Tanzania haitakuwa tena nchi inayochimba madini ya lithiamu au kinywe na kuyatuma Uchina au Marekani, bali itakuwa kitovu cha viwanda vya teknolojia ya juu (High-Tech Hub) katika Ukanda wa Afrika Mashariki na Kati!

Sera hii ya Tanzania na msimamo uliotangazwa na Waziri Mavunde jijini New York hauhusu tu “kuchenjua mawe”. Hili ni tangazo la wazi kuwa bidhaa zote za siku zijazo zinazotumia nishati safi zitakuwa na lebo iliyoandikwa: “Made in Tanzania”. Huo ndio utakuwa muujiza wa kweli wa kiuchumi ambao sekta ya madini inaenda kuuletea taifa letu.