WIZARA YA MADINI YAJA NA SHERIA KUIMARISHA USIMAMIZI GEOLOJIA

WIZARA YA MADINI YAJA NA SHERIA KUIMARISHA USIMAMIZI GEOLOJIA.Sekta ya madini nchini Tanzania inaendelea kushuhudia mabadiliko makubwa ya kimkakati yanayolenga kuongeza tija, kulinda uwekezaji, na kuhakikisha rasilimali za taifa zinatumiwa kwa njia endelevu na yenye manufaa kwa wananchi wote.

Katika hatua mpya kabisa ya kuleta mapinduzi haya, Wizara ya Madini yaja na sheria ya usimamizi wa wajiolojia nchini ili kuanzisha mfumo thabiti na rasmi utakaosimamia taaluma ya wajiolojia, kuratibu tafiti za jiosayansi, na kuzuia taarifa zisizo sahihi ambazo zimekuwa zikisababisha hasara kwa wawekezaji na wachimbaji.

Soma Pia:TUME YA MADINI YATOA SIKU 30 KWA MIRADI YA UCHIMBAJI

Pendekezo hili la sheria mpya tayari limewasilishwa rasmi katika Sekretarieti ya Baraza la Mawaziri. Hatua hii inalenga kujenga msingi imara wa kisheria utakaohakikisha kuwa shughuli zote za utafiti wa madini, ukusanyaji wa data za geolojia, na utoaji wa ripoti za jiosayansi zinasimamiwa na wataalamu waliothibitishwa wenye sifa na viwango vya juu vya kitaaluma.

Umuhimu wa Sheria Mpya na Kuanzishwa kwa Bodi ya Wajiolojia

Taarifa hizi muhimu zilirepotiwa rasmi jijini Mwanza na Naibu Waziri wa Madini, Dkt. Steven Kiruswa, wakati akifunga Mkutano Mkuu wa Mwaka wa Jumuiya ya Wajiolojia Tanzania (Tanzania Geological Society – TGS). Dkt. Kiruswa alieleza kuwa, endapo sheria hiyo itapitishwa na Bunge, itaanzishwa rasmi Bodi ya Wajiolojia nchini.

Bodi hii mpya itakuwa na majukumu makuu yafuatayo:

• Kurasimisha na Kuratibu Taaluma: Kusajili wataalamu wote wa jiosayansi wanaofanya kazi nchini na kuwatambua rasmi kisheria.
• Kuweka Viwango vya Kitaaluma: Kuanzisha na kusimamia miongozo na maadili ya kazi ili kuhakikisha ripoti zote za jiolojia zinakidhi viwango vya kimataifa.
• Kuhakikisha Uwajibikaji: Kutengeneza mfumo wa kisheria utakaowawajibisha wataalamu au taasisi zinazotoa taarifa za kughushi au zisizo na vipimo sahihi vya kisayansi.
• Kulinda Sekta ya Madini: Kuzuia watu wasio na sifa (kishoka) kujihusisha na utoaji wa ushauri au ripoti za kiufundi kuhusu rasilimali za madini.

Kwa miaka mingi, sekta ya madini imekuwa ikikabiliwa na changamoto ya uwepo wa taarifa zisizo sahihi za jiosayansi zinazotolewa na watu wasio na weledi au wasio waaminifu. Hali hii imekuwa ikisababisha wawekezaji wa ndani na nje, pamoja na wachimbaji wadogo, kuingia kwenye hasara kubwa kwa kuwekeza mtaji kwenye maeneo yasiyo na kiwango kinachotakiwa cha madini. Hivyo, uamuzi huu ambapo Wizara ya Madini yaja na sheria ya usimamizi wa wajiolojia nchini utakuwa mkombozi mkuu wa kulinda mitaji na kuongeza uaminifu wa data za Tanzania kimataifa.

TZS Bilioni 140 Kutengwa Kuimarisha Tafiti za Jiosayansi na GST

Katika muendelezo wa kuimarisha sekta hiyo, Serikali imechukua hatua kubwa ya kifedha inayolenga kusaidia utafiti wa kisayansi. Serikali imeamua kutenga asilimia 10 ya makusanyo yote yatokanayo na mapato yasiyo ya kodi katika sekta ya madini kwa ajili ya kufanya tafiti za kina za madini nchini.

Soma Pia:TUME YA MADINI YAFUNGUA FURSA ZA MABILIONI

Kiasi hiki cha fedha kinakadiriwa kufikia takribani Shilingi bilioni 140 za Kitanzania. Fedha hizi zitazoelekezwa moja kwa moja kwenye Taasisi ya Jiolojia na Utafiti wa Madini Tanzania (Geological Survey of Tanzania – GST) ili kuongeza kasi ya tafiti za jiosayansi na kuzalisha taarifa nyingi, sahihi na za kisasa zaidi.

Dkt. Steven Kiruswa, Naibu Waziri wa Madini:

“Ni muhimu kuwa na chombo kitakachosimamia taaluma hii ili kuhakikisha taarifa za jiosayansi zinazotokana na tafiti zinazofanywa nchini zinakuwa za uhakika na zinatolewa na wataalamu wenye sifa, weledi na uwajibikaji.”

Upatikanaji wa fedha hizi utaiwezesha GST kununua vifaa vya kisasa vya kiteknolojia, kufanya ramani za ki-geolojia kwa kiwango cha kina zaidi, na kubainisha maeneo mapya yenye shehena ya madini mbalimbali nchini. Mkakati huu unakwenda sambamba na Dira ya Maendeleo ya Tanzania 2050 na Sera ya Madini, inayosisitiza:

1. Kuongeza utafiti na upatikanaji wa taarifa sahihi za jiolojia.
2. Kukuza shughuli za kuongeza thamani ya madini kabla ya kusafirishwa.
3. Kuunganisha sekta ya madini na sekta nyingine za uchumi wa taifa.
4. Kurasimisha na kuboresha uchimbaji mdogo ili uwe wa tija na salama.
5. Kuimarisha usimamizi wa mazingira na kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.

Utimilifu wa Malengo ya Jumuiya ya Wajiolojia Tanzania (TGS)

Mkutano Mkuu wa Mwaka wa Jumuiya ya Wajiolojia Tanzania (TGS) ulioshirikisha wataalamu mbalimbali kutoka ndani na nje ya nchi ulianza Septemba 14, 2026. Mkutano huo ulikuwa na dhima kuu isemayo: “Matumizi ya Suluhisho za Jiosayansi kwa Ukuaji wa Viwanda, Uhakika wa Upatikanaji wa Nishati, Kuelekea Matumizi ya Nishati Safi na Maendeleo Stahimilivu Tanzania.”

Rais wa TGS, Prof. Alisante Mshiu, alieleza kuwa mkutano huo ulitoa fursa ya pekee kwa wataalamu wa geolojia kubadilishana uzoefu, mbinu za kisasa, na maarifa ya kisayansi. Lengo kuu ni kuhakikisha kuwa taaluma ya jiosayansi inatumika kwa ufanisi zaidi katika kutatua changamoto za maendeleo, kukuza uchumi wa nchi, na kuongeza manufaa ya rasilimali za madini kwa jamii.

Waziri alisisitiza kuwa Wizara itaendelea kushirikiana kwa karibu na TGS ili kuwajengea uwezo wataalamu wa ndani na kuhakikisha wanashiriki kikamilifu katika miradi mikubwa ya kimkakati nchini.

Athari za Sheria Mpya kwa Wachimbaji Wadogo na Wawekezaji

Uamuzi wa Serikali kuleta sheria hii hautakuwa na manufaa kwa makampuni makubwa pekee, bali utakuwa na athari chanya moja kwa moja kwa wachimbaji wadogo kote nchini.

Njia Mpya ya Baadaye: Wajiolojia na Mabadiliko ya Nishati Safi

Wakati habari kwamba Wizara ya Madini yaja na sheria ya usimamizi wa wajiolojia nchini ikipokewa kwa furaha kubwa na wadau wa sekta ya madini, hatua hii inafungua ukurasa mpya usiotarajiwa katika uchumi wa Tanzania. Kwa miaka mingi, jiolojia ilionekana kama taaluma ya kutafuta dhahabu, almasi na nishati za hóa (fossil fuels). Hata hivyo, mabadiliko haya ya sheria na udhibiti yanakuja wakati muafaka ambapo dunia ipo kwenye mapinduzi ya nishati safi.

Soma Pia:TANZANIA YAENDELEA KUVUTIA UWEKEZAJI WA MADINI

Kwa kuwa na sheria thabiti ya kusimamia wajiolojia nchini, Tanzania haitakuwa tu nchi inayouza madini ghafi, bali itakuwa kitovu cha kikanda cha utafiti wa jiosayansi ya hali ya juu. Wajiolojia waliothibitishwa na Bodi mpya ndio watakaokuwa na ufunguo wa kuongoza Tanzania katika uchumi wa kijani wa dunia. Mtazamo huu mpya unahakikisha kuwa taaluma ya jiolojia inavuka mipaka ya uchimbaji wa kawaida na kuwa nguzo kuu ya usalama wa nishati safi na viwanda vya kisasa barani Afrika.