Tanesco yaongoza mapinduzi ya nishati safi ya kupikia,Mabadiliko ya tabianchi na changamoto za kiafya zinazotokana na matumizi ya nishati zisizo salama zimekuwa ajenda kuu nchini Tanzania. Katika kuunga mkono jitihada za Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO) Mkoa wa Kigamboni limechukua hatua madhubuti kueneza elimu ya nishati safi ya kupikia.
Safari hii, elimu hiyo imewafikia wadau muhimu katika malezi—wazazi na walimu—katika Shule ya Msingi Malaika iliyopo wilayani Kigamboni. Tukio hili lililotokea Januari 13, 2026, lilienda sambamba na shamrashamra za kurejea shuleni (Back to School), likiwa na lengo la kubadili fikra za jamii kuhusu namna tunavyoandaa chakula chetu cha kila siku.
Faida za Nishati Safi ya Kupikia kwa Maendeleo ya Shule
Matumizi ya kuni na mkaa yamekuwa yakitawala jikoni kwa miaka mingi, lakini gharama yake kwa mazingira na afya ni kubwa. TANESCO Kigamboni imebaini kuwa shule ni kitovu cha mabadiliko. Katika mkutano huo maalum, Afisa Uhusiano na Huduma kwa Wateja wa TANESCO Mkoa wa Kigamboni,Tumaini Mahwaya, amefafanua kwa kina kwanini nishati safi ya kupikia si anasa tena, bali ni hitaji la msingi.
“Shirika linajenga uelewa kuwa kupika kwa umeme ni salama zaidi kuliko watu wanavyofikiria. Kuna dhana potofu kuwa umeme ni ghali, lakini ukweli ni kwamba teknolojia ya sasa kama majiko ya ‘pressure cooker’ inatumia umeme mdogo sana kuliko ununuzi wa mkaa kwa mwezi mmoja,” aamesema Tumaini.
Kupitia elimu hiyo, walimu na wazazi walijifunza kuwa:
- Usalama wa Afya: Moshi unaotokana na kuni na mkaa husababisha magonjwa ya mfumo wa upumuaji.
- Uhifadhi wa Mazingira: Kupunguza ukataji miti hovyo kwa ajili ya mkaa.
- Ufanisi wa Muda: Kupika kwa umeme, hasa kwa kutumia majiko ya kisasa, huokoa muda mwingi ambao walimu na wazazi wanaweza kuutumia kwa majukumu mengine ya kimaendeleo.
TANESCO Yakabidhi Jiko la Kisasa Shule ya Msingi Malaika
Katika kuonyesha mfano kwa vitendo, TANESCO Kigamboni haikuishia kutoa maneno pekee. Shirika lilikabidhi jiko la umeme la aina ya Pressure Cooker lenye ujazo wa kilo 15 kwa uongozi wa Shule ya Msingi Malaika. Hii ni sehemu ya mkakati wa kuhakikisha taasisi za elimu zinakuwa kielelezo cha matumizi ya nishati safi ya kupikia.
Mwalimu Mkuu wa shule hiyo, Ahmed Abdallah Fataki, amepokea msaada huo kwa shukrani kubwa, akibainisha kuwa jiko hilo litapunguza kwa kiasi kikubwa utegemezi wa nishati chafu. “Tunaishukuru TANESCO kwa kutambua umuhimu wa shule yetu. Jiko hili litatusaidia kuboresha huduma ya chakula kwa wanafunzi wetu na kuhakikisha mazingira yetu ya kazi yanabaki kuwa safi na salama,” ameongeza Fataki.
Kwa Nini Wazazi Wanapaswa Kukumbatia Nishati Safi ya Kupikia Nyumbani?
Wazazi waliohudhuria hafla hiyo walipata fursa ya kutembelea banda la TANESCO na kuona majaribio ya jinsi umeme unavyoweza kutumika kupika vyakula vigumu kama maharage kwa muda mfupi sana. Mwitikio ulikuwa mkubwa, huku wazazi wengi wakieleza hofu yao ya awali kuhusu gharama za umeme.
Hata hivyo, baada ya maelekezo ya kitaalamu, wengi walielewa kuwa nishati safi ya kupikia kwa kutumia umeme inaweza kupunguza matumizi ya nyumbani kwa hadi asilimia 40 ikilinganishwa na mkaa. Hii ni hatua muhimu katika kumlinda mama na mtoto dhidi ya madhara ya moshi jikoni, jambo ambalo limekuwa likiathiri familia nyingi za Kitanzania bila wao kujua.
Tunaishi kwenye karne ya sayansi na teknolojia. Ikiwa shule inaweza kubadilika, basi hata nyumbani mabadiliko yanawezekana. Kila mzazi aliahidi kuwa balozi wa mazingira kwa kuanza kufikiria upya vyanzo vyao vya nishati.
Changamoto na Ufumbuzi katika Sekta ya Nishati
Pamoja na jitihada hizi, bado kuna safari ndefu. TANESCO inaendelea kuboresha miundombinu ya umeme ili kuhakikisha kuwa nishati hiyo inapatikana wakati wote na kwa uhakika. Upatikanaji wa vifaa vya kupikia kwa bei nafuu pia ni kipaumbele cha serikali ili kuhakikisha kila Mtanzania anaweza kumudu nishati safi ya kupikia.
Elimu inayotolewa na maafisa kama Tumaini Mahwaya ni muhimu katika kuvunja vizuizi vya kisaikolojia. Watu wengi wamekariri kuwa “umeme ni kwa ajili ya taa na TV tu,” lakini ukweli ni kwamba umeme ni jiko la kisasa la kila Mtanzania.
Unajua Siri ya “Jiko Linaloongea”?
Tunapozungumzia nishati safi ya kupikia, wengi wanawaza tu kuhusu moto na sufuria. Lakini hapa ndipo siri ilipo: Katika maonyesho hayo ya Kigamboni, kulikuwa na jambo moja lililowaacha wazazi vinywa wazi. Jiko la Pressure Cooker lililotolewa si jiko la kawaida—ni teknolojia inayoweza “kuzungumza” na mfumo wako wa matumizi ya umeme.
