TANESCO YAFAFANUA HITILAFU YA UMEME MAENEO MANNE

Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO) limetoa ufafanuzi rasmi kuhusu changamoto ya kukatika na kuyumba kwa huduma ya nishati iliyoathiri maeneo ya kusini mwa Mkoa wa Dar es Salaam na Mkoa wa Pwani.

Maeneo yaliyoathirika zaidi na changamoto hii ni pamoja na Mbagala, Dege, Kigamboni, Mkuranga pamoja na Wilaya ya Kibiti. Taarifa hii imekuja kufuatia malalamiko ya muda mrefu kutoka kwa wananchi na wamiliki wa biashara ndogondogo na kubwa wanaotegemea umeme wa uhakika kuendesha shughuli zao za siku hadi siku.

Akizungumza na wanahabari jijini Dar es Salaam leo Novemba 5, 2026, Mkurugenzi wa Mawasiliano na Huduma kwa Wateja wa TANESCO, Bi. Irene Gowelle, ameweka wazi kuwa msingi wa tatizo hilo unatokana na tatizo la kiufundi lililojitokeza kwenye miundombinu ya usafirishaji umeme iliyo chini ya ardhi.

Soma Pia: TANESCO YAONGEZA KASI UTEKELEZAJI MIRADI YA KIMKAKATI

Hitilafu hiyo ilianza kubainika rasmi mnamo Novemba 3, 2026, katika njia kuu ya msongo wa kilovoti 132 (132kV) inayotoka Kituo cha Kupokea na Kupoza Umeme cha Gongolamboto kwenda vituo vya Mbagala na Dege vilivyoko Kigamboni.

Chanzo Cha Hitilafu Ya Umeme TANESCO Mbagala Na Kigamboni

Kwa mujibu wa maelezo ya kina kutoka kwa uongozi wa shirika hilo, njia hiyo ya usafirishaji wa umeme ya ardhini (underground cable) ndiyo uti wa mgongo wa usambazaji nishati katika maeneo hayo. Kutokana na miundombinu hiyo kupitia chini ya ardhi, kazi ya kubaini eneo kamili lenye shida na kufanya matengenezo huchukua muda na umakini mkubwa wa kitaalamu ikilinganishwa na njia za kawaida za nguzo za juu.

Irene Gowelle ameeleza kuwa mara tu mfumo wa kufuatilia hitilafu ulipotoa ishara ya changamoto hiyo mnamo Novemba 3, wataalamu na mafundi wa TANESCO walilazimika kuanza ukaguzi wa kina ili kuzuia madhara makubwa zaidi kwenye mitambo ya vituo vya kupoza umeme. Hata hivyo, ili kuwapunguzia wananchi adha ya kukaa gerezani bila umeme kabisa, shirika lilichukua hatua za haraka za kuhamishia mzigo wa umeme kwenye njia mbadala.

Njia hizo mbadala za usafirishaji umeme zimekuwa zikisaidia kupeleka nishati katika maeneo ya Mbagala, Kigamboni, Mkuranga na Kibiti. Licha ya juhudi hizo, changamoto kubwa iliyopo ni kwamba njia hizo za dharura hazina uwezo wa kutosha kubeba kiwango chote cha mahitaji ya umeme (load capacity) yanayotakiwa na maeneo hayo kwa wakati mmoja, hasa wakati wa mchana ambapo shughuli za kiuchumi na uzalishaji ziko juu.

“Tunawaomba radhi sana wateja wetu wote walioathirika na changamoto hii. Tunatambua kikamilifu umuhimu wa huduma ya umeme katika shughuli za kila siku za wananchi na maendeleo ya biashara zao. Wataalamu wetu walio eneo la tukio wanafanya kazi usiku na mchana kurekebisha hitilafu hiyo ili kurejesha huduma katika hali ya kawaida haraka iwezekanavyo,” amesisitiza Gowelle.

Mfumo Wa Mbadala Wa TANESCO Na Mikakati Ya Kiufundi

Akiungana na Mkurugenzi wa Mawasiliano, Naibu Mkurugenzi Mtendaji anayeshughulikia Usafirishaji Umeme, Mhandisi Zakaria Mgalama, ametoa uchambuzi wa kiufundi kuhusu jinsi mifumo ya TANESCO ilivyoundwa na jinsi inavyofanya kazi wakati wa majanga au dharura kama hii.

Soma Pia:SERIKALI YAENDELEA KUPUNGUZA BEI ZA MAFUTA NCHINI

Mhandisi Mgalama ameeleza kuwa miundombinu ya kisasa ya TANESCO imeundwa kwa mfumo wa usalama (redundancy system) ambao unaruhusu nishati kuchepishwa kwenda njia nyingine pale ambapo njia kuu inapopata hitilafu. Mfumo huu unalenga kuhakikisha kuwa huduma haikatiki kabisa kwa asilimia mia moja wakati kazi za ukarabati zikiendelea.

Njia ya msongo wa kilovoti 132 kutoka Gongolamboto kuelekea Mbagala na Dege ndiyo chanzo kikuu cha nishati kinacholisha feeders zote za 33kV zinazopeleka umeme Mkuranga na Kibiti. Mhandisi Mgalama amewahakikishia wananchi kuwa timu za mafundi wa nyaya za ardhini (underground cable technicians) ziko eneo la Gongolamboto zikiwa na vifaa vya kisasa vya vipimo ili kukamilisha matengenezo hayo ndani ya siku chache zijazo.

Miradi Ya Mkakati Ya Kuimarisha Miundombinu Ya Umeme

Mbali na kueleza hatua za muda mfupi zinazochukuliwa kutatua tatizo la sasa, Mhandisi Mgalama amebainisha kuwa Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, inaendelea kuwekeza kwa kiasi kikubwa katika miradi ya kimkakati ya miundombinu ya umeme ili kumaliza kabisa kero za aina hii.

Kati ya miradi mikubwa inayotekelezwa kwa sasa ili kuongeza uwezo wa usafirishaji umeme na kuimarisha uhakika wa nishati ni pamoja na:

1. Ujenzi wa njia ya usafirishaji umeme ya kilovoti 400 (400kV) kutoka Chalinze hadi Mkuranga: Mradi huu utaleta kiasi kikubwa cha umeme wa uhakika katika wilaya ya Mkuranga na maeneo ya jirani bila kutegemea kituo kimoja tu cha kupoza umeme.
2. Ujenzi wa njia ya usafirishaji umeme ya kilovoti 220 (220kV) kutoka Pugu hadi Dundani: Njia hii itaimarisha mtandao wa usambazaji nishati katika ukanda wote wa kusini mwa Mkoa wa Dar es Salaam na kuondoa msongamano wa mzigo kwenye vituo vya Mbagala na Gongolamboto.

Soma Pia:TANZANIA YAWEKA MKAKATI WA KUIMARISHA NISHATI

Utekelezaji wa miradi hii utakapokamilika, utasaidia kuhakikisha kuwa hata ikitokea hitilafu kwenye njia moja ya usafirishaji, vituo mbadala vitakuwa na uwezo wa kubeba asilimia mia moja ya mzigo bila wananchi kuhisi tofauti yoyote au kukabiliwa na giza.

Je, Miundombinu Ya Ardhini Ndiyo Suluhu Ama Changamoto Mpya?

Ili kuelewa kwa kina chanzo cha changamoto hii, inabidi tuangalie msingi wa kiteknolojia wa matumizi ya mfumo wa nyaya za chini ya ardhi (underground cables). Kwa miaka mingi, watanzania wengi wamekuwa wakiamini kuwa njia pekee ya kumaliza tatizo la kukatika kwa umeme wakati wa mvua au upepo mkali ni kutumbukiza nyaya zote za umeme chini ya ardhi badala ya kutumia nguzo za mbao au chuma.

Hata hivyo, kilichotokea Gongolamboto kinatupa mtazamo tofauti kabisa kuhusu uwekezaji wa miundombinu ya nishati mijini. Ingawa mfumo wa nyaya za ardhini unalinda miundombinu dhidi ya ajali za barabarani, dhoruba na miti kuangukia nyaya, unapopata hitilafu, gharama na muda wa kubaini eneo sahihi lililoharibika (fault location) huwa ni mkubwa mara tatu zaidi ya njia za angani.

Njia ya kawaida ya nguzo inahitaji jicho la fundi tu kubaini waya uliokatika, lakini njia ya ardhini inahitaji mitambo maalum ya kielektroniki, uchimbaji wa kina, na teknolojia ya kuunganisha nyaya za msongo mkubwa (high voltage jointing) inayochukua masaa au siku kadhaa.

Ni wazi kuwa wakati TANESCO na Serikali wakikamilisha miradi mikubwa ya Pugu-Dundani (220kV) na Chalinze-Mkuranga (400kV), somo kuu lililopatikana kwenye hitilafu ya Gongolamboto ni hitaji la kuimarisha uwezo wa njia mbadala ili ziweze kubeba mzigo mzima wa jiji linapokua kwa kasi ya ajabu.