NSSF YAKUSANYA BILL 150 DARAJA LA KIGAMBONI

NSSF YAKUSANYA BILL 150 DARAJA LA KIGAMBONI.Daraja la Nyerere lililopo Wilayani Kigamboni jijini Dar es Salaam limeendelea kuwa kitovu cha usafiri na maendeleo ya kiuchumi. Tangu kufunguliwa kwake rasmi mwaka 2016, muundombinu huu wa kisasa umebadilisha kabisa taswira ya usafirishaji kati ya rasi ya Kigamboni na katikati ya Jiji la Dar es Salaam.

Hata hivyo, mada inayozungumziwa zaidi na wananchi, madereva, na wafanyabiashara kwa miaka mingi imekuwa ni tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni na athari zake katika maisha ya kila siku.

Katika taarifa mpya iliyotolewa na Shirika la Taifa la Hifadhi ya Jamii (NSSF), imebainika kuwa mfuko huo umefanikiwa kukusanya zaidi ya Shilingi 150.04 bilioni kutokana na tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni katika kipindi cha miaka 10 ya kwanza ya uendeshaji wake. Wakati makusanyo haya yakiendelea, Serikali imechukua hatua za makusudi kufanyia kazi malalamiko na maoni ya wananchi wanaoomba viwango vya nauli na tozo hizo vipunguzwe.

Soma Pia:TANZANIA MWENYEJI WA MKUTANO WA WANAHISA WA AFRICA50

Makala hii inachambua kwa kina takwimu za makusanyo, uwekezaji wa NSSF, gharama za uendeshaji, na mpango wa Serikali unaoweza kubadilisha kabisa utaratibu wa kulipia daraja hilo siku za usoni.

Makusanyo ya Tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni Tangu Mwaka 2016

Ujenzi na uendeshaji wa Daraja la Nyerere ni mradi ulioanza kutoa matunda yake ya kifedha pindi tu ulipoanza kutumika rasmi Mei 2016, kufuatia uzinduzi wa kihistoria uliosimamiwa Aprili 2016. Tangu kipindi hicho hadi kufikia Juni 2026, jumla ya Sh150.04 bilioni zimekusanywa kupitia mfumo wa vituo vya kulipia tozo (toll stations) vilivyowekwa upande wa Kigamboni.

Akizungumza Septemba 21, 2026, katika kikao kazi maalum na wahariri wa vyombo vya habari jijini Dar es Salaam kilichoratibiwa na Ofisi ya Msajili wa Hazina, Mkurugenzi Mkuu wa NSSF, Masha Mshomba, ameeleza kuwa makusanyo hayo ni matokeo ya nidhamu ya uendeshaji na ufuatiliaji wa karibu wa matumizi ya daraja hilo.

Fedha hizi zilizokusanywa zinawakilisha takriban miaka 10 ya kwanza ya uendeshaji wa mradi huu. Kwa mujibu wa mipango ya awali ya kiuchumi na mkataba wa uwekezaji, tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni zilitarajiwa kuendelea kukusanywa kwa kipindi cha miaka 30 ili kurejesha fedha zote za wanachama wa NSSF zilizowekezwa kwenye ujenzi wake. Hii ina maana kwamba, chini ya mpango wa awali, waendesha vyombo vya moto walitarajiwa kuendelea kulipa tozo hizo kwa takriban miaka 20 zaidi iliyobaki.

Ukweli Kuhusu Gharama za Ujenzi na Uwekezaji wa NSSF

Ili kuelewa vyema kwa nini tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni zilikuwa na lazima ya kuwekwa, ni muhimu kutazama mchanganuo wa kifedha uliotumika wakati wa utekelezaji wa mradi huu.

Awali, pendekezo la mradi lilihitaji NSSF kufadhili asilimia 60 pekee ya gharama zote za ujenzi, huku Serikali Kuu ikifadhili asilimia 40 iliyobaki. Hata hivyo, katika kuhakikisha mradi huu unakamilika bila vikwazo vya kifedha na kwa wakati, NSSF ilichukua hatua ya kuutekeleza na kuufadhili mradi huo kwa asilimia 100.

Soma Pia:SERIKALI YAPONGEZWA JUU YA KIMA CHINI CHA MSHAHARA

Mchanganuo wa gharama za mradi huo unaonyesha yafuatayo:

• Jumla ya Gharama za Mradi: Shilingi 345.20 bilioni.
• Gharama za Ujenzi wa Daraja na Barabara: Shilingi 328.74 bilioni zilitumika moja kwa moja kwenye miundombinu na ujenzi wa daraja lenyewe pamoja na barabara unganishi.
• Gharama za Fidia: Shilingi 16.46 bilioni zilitumika kuwalipa fidia wananchi na wamiliki wa ardhi waliopisha eneo la mradi pande zote mbili za Kigamboni na Kurasini.

Kwa sababu NSSF ni mfuko wa hifadhi ya jamii unaosimamia akiba za wafanyakazi, uwekezaji wowote unaofanywa lazima uwe na mzunguko wa kurejesha faida (Return on Investment) ili kulinda thamani ya fedha za wanachama. Ndiyo maana muundo wa kimkataba uliowekwa ulikuwa ni wa kurejesha mtaji huo kupitia makusanyo ya tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni ndani ya miaka 30.

Gharama za Matengenezo, Ulinzi na Uendeshaji wa Daraja

Kulipa tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni si tu kwa ajili ya kurejesha mtaji wa ujenzi, bali pia ni kwa ajili ya kudumisha usalama na ubora wa daraja lenyewe. Daraja hili linahitaji matengenezo ya mara kwa mara ya kiufundi, ukarabati wa lami, mifumo ya umeme na taa, ulinzi wa masaa 24, pamoja me mifumo ya kiteknolojia ya kukusanya fedha.

Mkurugenzi Mkuu wa NSSF, Masha Mshomba, alibainisha kuwa hadi sasa Shirika hilo limetumia jumla ya Shilingi 25.81 bilioni kwa ajili ya:

1. Gharama za Uendeshaji: Kugharamia wafanyakazi waliopo kwenye vituo vya tozo na mifumo ya kielektroniki.
2. Ulinzi na Usalama: Kuhakikisha ulinzi wa watumiaji wote na miundombinu dhidi ya uharibifu au wizi.
3. Matengenezo ya Mara kwa Mara: Ukaguzi wa kiufundi wa nguzo za daraja, nyaya za chuma, na udhibiti wa msuguano wa magari ili daraja libaki katika viwango vya kimataifa.

Soma Pia:

Matumizi haya yanaonyesha kuwa sehemu ya fedha zinazokusanywa kupitia tozo inarudi moja kwa moja kuhakikisha kuwa daraja hilo linabaki kuwa salama kwa wananchi wote wanaovuka kila siku.

Serikali Yaanza Mapitio ya Viwango vya Tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni

Pamoja na mafanikio makubwa ya makusanyo na urahisi wa usafiri, kumekuwa na maoni, kero, na malalamiko ya mara kwa mara kutoka kwa wananchi, madereva wa bodaboda, bajaji, na magari binafsi. Watumiaji wengi wamekuwa wakiomba Serikali kupunguza viwango vya tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni ili kupunguza ugumu wa maisha na gharama za usafirishaji.

Soma Pia:AIRTEL YAZINDUA UPYA AIRTEL FURSA LAB

Akishughulikia suala hili, Mshomba alithibitisha kuwa Serikali ya Awamu ya Sasa imesikiliza sauti za wananchi na tayari imeanza mchakato rasmi wa kupitia upya viwango vya tozo hizo.

Mchakato wa Timu ya Wataalamu

Serikali imeunda timu maalum ya wataalamu wa uchumi, usafirishaji, na miundombinu ili kufanya uchambuzi wa kina kuhusu tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni. Timu hii ina majukumu yafuatayo:

• Kutathmini hali halisi ya kiuchumi ya watumiaji wa daraja hilo.
• Kuangalia athari za viwango vya sasa vya tozo kwa maendeleo ya biashara na makazi Wilayani Kigamboni.
• Kutoa mapendekezo ya kisera na kiufundi yatakayowezesha kupunguza viwango vya tozo bila kuathiri urejeshaji wa mtaji wa NSSF.

Ripoti ya timu hii inatarajiwa kuwasilishwa serikalini hivi karibuni kwa ajili ya maamuzi ya mwisho. Hata hivyo, inapaswa ikumbukwe kuwa hii si mara ya kwanza kwa hatua kama hii kuchukuliwa; viwango vya tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni vilishawahi kupunguzwa huko nyuma kufuatia maelekezo ya Serikali ili kuwasaidia wananchi wa kipato cha chini.

Athari za Kiuchumi na Kijamii za Daraja la Nyerere

Kabla ya ujenzi wa Daraja la Nyerere, usafiri kati ya Kigamboni na katikati ya Jiji la Dar es Salaam ulikuwa wa shida kubwa. Wananchi walitegemea zaidi pantoni za Magogoni na Kivukoni, ambazo mara kwa mara zilikuwa na msongamano mkubwa, ucheleweshaji, na hatari za kiusalama wakati wa hali mbaya ya hewa.

Kuanzishwa kwa daraja hili pamoja na uwekaji wa mfumo wa tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni umeleta mapinduzi yafuatayo:

• Kupunguza Msongamano: Magari mengi sasa yanatumia barabara ya Nelson Mandela na kuvuka darajani bila kukaa saa nyingi kwenye foleni za pantoni.
• Kukuza Sekta ya Nyumba na Makazi: Kigamboni imekuwa moja ya maeneo yanayokua kwa kasi zaidi katika uwekezaji wa nyumba za makazi (real estate), kwani kufikika kwake kumeongezeka.
• Chachu ya Utalii na Biashara: Pwani za Kigamboni na hoteli za kitalii zimepata wageni wengi zaidi kutokana na urahisi wa usafiri, jambo linaloongeza mapato ya wilaya na Taifa kwa ujumla.

Je, Serikali Itailipa NSSF Fedha Zake?

Moja ya maswali makubwa yanayoulizwa na wadau wa hifadhi ya jamii ni jinsi gani NSSF itarejesha fedha za wanachama ikiwa tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni zitapunguzwa au kuondolewa kabisa.

Mkurugenzi Mkuu wa NSSF amebainisha kuwa miongoni mwa njia zinazofanyiwa kazi na timu ya wataalamu ni pamoja na uwezekano wa Serikali kuilipa NSSF fedha zote zilizowekezwa kwenye mradi huo.

Ikiwa Serikali itaamua kuilipa NSSF salio la deni la ujenzi lililobaki, mzigo wa kurejesha uwekezaji huo utatoka mikononi mwa Mfuko huo. Hatua hii inaweza kutoa nafasi kwa Serikali kufanya maamuzi makubwa zaidi—ikiwa ni pamoja na kufanya tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni kuwa za kiwango cha chini sana cha alama (nominal fee) au hata kuondoa kabisa tozo kwa baadhi ya vyombo vya usafiri wa umma.

Licha ya mchakato huu wa mapitio kuendelea, NSSF imewahakikishia wananchi na watumiaji wa miundombinu hiyo kuwa makusanyo ya tozo na shughuli zote za uendeshaji wa daraja zinaendelea kama kawaida kwa mujibu wa ratiba na mpango uliopo.

Mabadiliko Yanayotarajiwa Siku za Usoni ya Tozo za Daraja la Nyerere

Tukitazama picha kubwa ya maendeleo ya miundombinu nchini Tanzania, mjadala huu wa tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni unawakilisha mwanzo wa mtazamo mpya wa kifedha. Kwa miaka mingi, dhana ya barabara na madaraja ya kulipia (toll roads) ilionekana kama mzigo kwa wananchi. Hata hivyo, historia ya miaka 10 ya Daraja la Nyerere imethibitisha kuwa mifano ya uwekezaji ya PPP (Public-Private Partnership) na mifuko ya hifadhi ya jamii inaweza kujenga miundombinu ya kiwango cha dunia bila kutegemea mikopo ya nje pekee.

Hatua ya Serikali kufikiria kuilipa NSSF na kupunguza tozo za Daraja la Nyerere Kigamboni inaweza kuwa si tu kwa ajili ya kuwatuliza wananchi wa Kigamboni, bali ni maandalizi ya kuweka mfano wa kipekee (blueprint) kwa ajili ya madaraja na barabara kuu zijazo nchini Tanzania—kauli inayodokeza kuwa maeneo kama Barabara ya Juu ya Busisi (Mwanza) au barabara kuu za mwendo kasi za mikoani zinaweza kuanzishwa kwa mfumo huu wa tozo za muda, kisha kubadilishwa kuwa bure au za bei nafuu pale uwekezaji wa awali unapokamilika kulipwa!

Kwa sasa, wananchi na watumiaji wa Daraja la Nyerere Kigamboni wanasubiri kwa hamu ripoti ya timu ya wataalamu, huku wakitarajia nafuu kubwa ya viwango vya nauli itakayochochea zaidi uchumi wa Kigamboni na Jiji la Dar es Salaam kwa ujumla.