MAVUNDE ASIMAMISHA UCHIMBAJI WA MADINI CHATO

Mavunde asimamisha uchimbaji wa madini Chato. Serikali ya Tanzania, kupitia Wizara ya Madini, imechukua hatua madhubuti katika kuhakikisha haki na usawa vinatawala katika sekta ya madini nchini. Katika tukio la hivi karibuni lililopata uzito mkubwa, Waziri wa Madini, Anthony Mavunde, ametoa agizo la kusimamisha shughuli zote za uchimbaji madini katika eneo la Kanyindo, lililopo Wilayani Chato, Mkoani Geita.

Uamuzi huu unakuja kufuatia mgogoro wa muda mrefu uliokuwa ukiifukuta kati ya Kampuni ya Uchimbaji Madini ya Bagogogo na wamiliki wa mashamba katika eneo hilo. Waziri Anthony Mavunde amesisitiza kuwa serikali haitosita kuchukua hatua kama hizo popote pale ambapo sheria za nchi zinakiukwa, hasa linapokuja suala la kuingiliana kwa haki za ardhi na haki za madini.

Soma zaidi : Tanzania kitovu cha uwekezaji sekta ya madini

Msingi wa Sheria na Maelekezo ya Waziri Anthony Mavunde

Akizungumza mbele ya mamia ya wananchi na wadau wa sekta ya madini mkoani Geita tarehe 3 Mei, 2026, Anthony Mavunde amefafanua kwa kina kuhusu utata unaojitokeza mara kwa mara kati ya wamiliki wa leseni za madini na wamiliki wa ardhi. Kwa mujibu wa Waziri, sheria ya madini Sura ya 123 iko wazi: umiliki wa leseni ya madini haumpi mwekezaji mamlaka ya moja kwa moja ya kuanza kazi bila ridhaa ya mwenye ardhi.

“Ni lazima wawekezaji waelewe kuwa haki ya madini na haki ya ardhi ni vitu viwili tofauti kisheria. Huwezi kuanza kuchimba bila kufikia makubaliano ya kisheria na fidia stahiki kwa mmiliki wa ardhi,” amesisitiza Anthony Mavunde.

Ameongeza kuwa, ingawa madini yote yaliyopo chini ya ardhi ni mali ya umma chini ya uangalizi wa Rais, taratibu za kupata ufikiaji wa ardhi hiyo lazima zizingatie utu na haki za kijamii.

Katika ziara hiyo, Waziri Anthony Mavunde aliambatana na viongozi waandamizi wa mkoa wa Geita, akiwemo Mkuu wa Mkoa, Martine Shigela, na wataalamu kutoka Tume ya Madini na Wizara ya Ardhi. Uwepo wa viongozi hawa ulikuwa na lengo la kuhakikisha kuwa suluhu inayopatikana inakuwa ya kudumu na inayozingatia pande zote mbili.

Soma zaidi : Tanzania na ushindani wa sekta ya madini

Changamoto ya Fidia na Haki za Wananchi wa Chato

Mgogoro wa Kanyindo ni kielelezo cha changamoto nyingi zinazozikabili wilaya zenye utajiri wa madini nchini Tanzania. Kampuni ya Bagogogo ilikuwa tayari imeanza harakati za uchimbaji, jambo ambalo lilizua taharuki kwa wamiliki wa mashamba ambao walidai kuwa taratibu za fidia hazikufuatwa kikamilifu.

Waziri Anthony Mavunde ameitaka kampuni hiyo kusitisha shughuli zote mara moja. Ameweka wazi kuwa uchimbaji hautoweza kuendelea mpaka pale tathmini ya kina itakapofanyika na malipo ya fidia kukamilika kwa mujibu wa sheria. Hii ni hatua muhimu katika kulinda maslahi ya mwananchi mnyonge ambaye mara nyingi hujikuta akipoteza rasilimali yake kuu, ambayo ni ardhi, bila malipo stahiki.

Aidha, Anthony Mavunde amegusia suala la baadhi ya wananchi kudai hisa kwenye makampuni ya uchimbaji kwa kigezo cha kuwa wamiliki wa ardhi. Alifafanua kuwa sheria ya madini haimlazimishi mwekezaji kutoa hisa kwa mmiliki wa ardhi, bali makubaliano ya aina hiyo yanaweza kufikiwa kwa hiari kati ya pande mbili kupitia majadiliano ya kibiashara.

Soma kwa undani zaidi : Tanzania yang’ara uwekezaji wa madini kwa Afrika

Muhtasari wa Maelekezo ya Waziri

Umuhimu wa Mazungumzo katika Sekta ya Madini

Ili kuepuka migogoro kama hii katika siku zijazo, Anthony Mavunde amewataka wakuu wa wilaya na mikoa kote nchini kuimarisha kamati za usuluhishi. Alieleza kuwa Ofisi ya Mkuu wa Wilaya ya Chato itakuwa ndiyo kitovu cha mazungumzo mapya kati ya Kampuni ya Bagogogo na wamiliki wa mashamba. Lengo ni kuhakikisha kuwa zoezi la tathmini linafanyika kwa uwazi na haki.

“Hatutaki kuona uwekezaji unakwama, lakini pia hatutaki kuona mwananchi anadhulumiwa. Sekta ya madini lazima iwe na manufaa kwa pande zote,” amesema Anthony Mavunde. Kauli hii inaakisi azma ya serikali ya Awamu ya Sita ya kuhakikisha kuwa rasilimali za taifa zinachangia katika ukuaji wa uchumi wa mtu mmoja mmoja na taifa kwa ujumla.

Sekta ya madini nchini Tanzania imekuwa ikikua kwa kasi, ikichangia asilimia kubwa ya mapato ya kigeni. Hata hivyo, ukuaji huu unapaswa kwenda sambamba na amani ya kijamii. Maamuzi ya Anthony Mavunde mkoani Geita yanatuma ujumbe mzito kwa wawekezaji wote nchini kuwa kufuata sheria si jambo la hiyari, bali ni hitaji la msingi la kisheria.

Soma zaidi : NMB yatangaza sekta ya madini

Maono ya Anthony Mavunde kwa Sekta ya Madini ifikapo 2030

Waziri amekuwa akipigania mabadiliko makubwa katika utendaji wa wizara yake. Chini ya uongozi wake, Anthony Mavunde amekuwa akihimiza matumizi ya teknolojia katika utambuzi wa maeneo yenye madini ili kupunguza gharama za utafiti kwa wachimbaji wadogo. Vilevile, amekuwa mstari wa mbele kuhakikisha kuwa Tanzania inakuwa kitovu cha uchenjuaji madini barani Afrika, badala ya kusafirisha madini ghafi nje ya nchi.

Hatua ya kusimamisha uchimbaji Chato ni sehemu tu ya mkakati mpana wa Anthony Mavunde wa “kusafisha” sekta hiyo na kuondoa mianya ya migogoro inayoweza kuleta picha hasi kwa nchi. Kwa kufanya maamuzi haya magumu, Waziri anajenga mazingira ya uaminifu ambapo wawekezaji wanajua mipaka yao na wananchi wanajua haki zao.