BALOZI OMAR AWATAKA VIJANA KUJENGA MAADILI

Mkakati wa ukuzaji wa vipaji vya soka Tanzania umeingia katika sura mpya baada ya Serikali kusisitiza kuwa uwekezaji katika mchezo huo haupaswi kuangazia tu uwezo wa mchezaji awapo uwanjani, bali pia ujenge misingi imara ya maadili, nidhamu na elimu ya darasani.

Rai hiyo imetolewa na Waziri wa Fedha, Balozi Khamis Mussa Omar, wakati alipotembelea Kituo cha Michezo cha Shirikisho la Mpira wa Miguu Tanzania (TFF) kilichopo Mnyanjani, mkoani Tanga.

Ziara hiyo ililenga kujionea kwa macho maendeleo ya programu mbalimbali za vijana zinazoendeshwa kituoni hapo kwa ajili ya kuandaa kizazi kijacho cha wanamichezo mahiri nchini.

Sura Mpya Katika Ukuzaji wa Vipaji vya Soka Tanzania

Katika ziara hiyo ya kikazi, Balozi Omar amepata fursa ya kufanya mazungumzo ya kina na viongozi pamoja na wataalamu wanaosimamia kituo hicho cha Mnyanjani.

Miongoni mwa viongozi aliokutana na kufanya nao mazungumzo ni Meneja wa Oparesheni wa Kituo, Bwana Kassim Haji, pamoja na Kocha wa Ukuzaji Vipaji kutoka nchini Uingereza, Edwanly Monnely.

Viongozi hao walimwonyesha Waziri miundombinu ya kituo, mifumo ya mafunzo ya vijana, pamoja na mipango endelevu inayotumika kuibua na kuendeleza vipaji kutoka maeneo mbalimbali nchini.

Soma Pia :SERIKALI YAZINDUA KAMPENI YA KIDUCHU

Balozi Omar amebainisha kuwa michezo kwa sasa ni sekta kubwa yenye fursa nyingi za kiuchumi na kijamii. Hata hivyo, alifafanua kuwa ili ukuzaji wa vipaji vya soka Tanzania ulete tija iliyokusudiwa, ni lazima wasimamizi wa vituo vya michezo na vyuo vya soka (academies) wahakikishe wanatengeneza wachezaji waliokamilika kiakili, kimwili na kimaadili.

Misingi ya Maadili na Nidhamu Kama Nguzo Kuu ya Soka la Kisasa

Akizungumza na uongozi wa kituo hicho, Balozi Omar ameeleza kuwa mataifa mengi yaliyoendelea duniani yamefanikiwa kupiga hatua kubwa kupitia uwekezaji katika michezo.

Hata hivyo, ametoa tahadhari kubwa kuhusu changamoto zinazowakabili baadhi ya wachezaji wenye vipaji vikubwa duniani na hapa nchini.

“Ni muhimu kuwalea vijana katika misingi ya maadili sambamba na kuwanoa kimichezo ili waweze kufanikiwa ndani na nje ya uwanja,” amesema Balozi Omar.

Ameongeza kuwa historia ya soka duniani ina mifano mingi ya wachezaji waliokuwa na uwezo mkubwa wa kusakata kabumbu lakini wakashindwa kufikia kilele cha mafanikio yao au kupoteza ushawishi wao mapema kutokana na:

• Matumizi ya dawa za kulevya na vileo: Vitendo vinavyoharibu afya ya mchezaji na kupunguza umri wake wa kucheza mpira katika kiwango cha juu.
• Ukosefu wa nidhamu ya kimaisha: Tabia zisizofaa nje ya uwanja zinazoharibu taswira ya mchezaji na klabu anayoiwakilisha.
• Kutojitambua na maamuzi mabaya: Ukosefu wa misingi ya kimaadili inayomwezesha mchezaji kukabiliana na umaarufu pamoja na fedha anazozipata akiwa mdogo.

Soma Pia :VIJANA KUNUFAIKA MIKOPO YA UBUNIFU KUPITIA COSTECH

Balozi Omar amesisitiza kuwa nidhamu na tabia njema ndizo nguzo zinazomfanya mchezaji aweze kudumu kwenye taaluma ya soka kwa miaka mingi na kuheshimika na jamii inayomzunguka.

Elimu ya Darasani na Mchango Wake Katika Mfumo wa Ukuzaji wa Vipaji vya Soka Tanzania

Pamoja na masuala ya maadili, Waziri wa Fedha aligusia eneo muhimu ambalo mara nyingi limekuwa likisahaulika katika programu nyingi za michezo: elimu ya darasani.

Balozi Omar alitoa rai kwa TFF na wasimamizi wa kituo cha Mnyanjani kuhakikisha kuwa vijana wote wanaopokelewa kituoni hapo hawaweki kando masomo yao ya taaluma. Alieleza kuwa elimu ya darasani ina faida kubwa zikiwemo:

1. Kupanua upeo wa fikra: Inamwezesha mchezaji kuelewa mbinu tata za mwalimu (tactical awareness) kwa haraka zaidi akiwa uwanjani.
2. Kujenga uwezo wa kufanya maamuzi sahihi: Inamsaidia mchezaji kusimamia mikataba yake, fedha zake, na maisha yake kwa ujumla.
3. Kujiandaa na maisha baada ya soka: Mpira wa miguu ni taaluma yenye umri mfupi. Elimu inampa mchezaji maisha mbadala mara baada ya kutundika daluga au endapo atapata majeraha yanayomsitisha kucheza.

Soma Pia:Takribani Asilimia 50 Ya Watanzania Hawana Elimu Ya Fedha

Ameeleza kuwa mchanganyiko wa elimu bora, maadili mema na mafunzo ya kitaalamu ya mpira wa miguu ndiyo fomula pekee itakayowezesha ukuzaji wa vipaji vya soka Tanzania kuzalisha wachezaji wenye mafanikio endelevu watakaoweza kupeperusha kwa uzuri bendera ya taifa katika mashindano ya kimataifa kama vile AFCON na Kombe la Dunia.

Ushirikiano wa Kimataifa na Pongezi Kutoka Uongozi wa TFF Mnyanjani

Uwekezaji unaofanywa na TFF katika kituo cha Mnyanjani Tanga unajumuisha pia ushirikiano na wataalamu wa kimataifa. Kepteni na Kocha wa Vipaji kutoka Uingereza, Edwanly Monnely, ni miongoni mwa wataalamu wanaoshirikiana na wataalamu wa ndani kuhakikisha mfumo wa mafunzo unalingana na viwango vya kimataifa.

Kwa upande wake, Meneja wa Oparesheni wa Kituo cha TFF Mnyanjani,Kassim Haji, amemshukuru Balozi Omar kwa ziara yake na kwa kutoa miongozo hiyo muhimu.

Haji amebainisha kuwa ujio wa kiongozi huyo wa ngazi ya juu wa Serikali unatoa chachu na hamasa kubwa kwa uongozi, makocha, pamoja na vijana waliopo kituoni hapo.

Ameahidi kuwa kituo kitaendelea kuzingatia miongozo yote iliyotolewa ili kuhakikisha kituo cha Mnyanjani kinakuwa mfano wa kuigwa katika ukanda wa Afrika Mashariki kwa kuzalisha wachezaji bora na wenye nidhamu ya hali ya juu.

Mbona Waziri wa Fedha Anazungumzia Soka?

Ukizingatia kwa kina, ziara hii ya Balozi Khamis Mussa Omar katika kituo cha TFF Mnyanjani inaleta mtazamo mpya kabisa kuhusu sekta ya michezo nchini. Swali linaloweza kujitokeza kwa wengi ni: Kwa nini Waziri wa Fedha anajishughulisha moja kwa moja na masuala ya ukuzaji wa vipaji vya soka?

Jibu linapatikana katika mabadiliko ya kiuchumi ya dunia ya leo. Soka si mchezo wa burudani pekee tena; ni sekta ya kiuchumi na biashara ya kimataifa.

1. Soka Kama Bidhaa ya Kuuza Nje (Export Industry)

Waziri wa Fedha anapotembelea kituo cha michezo, anaangalia fursa ya Tanzania kuzalisha “bidhaa” zenye thamani kubwa katika soko la kimataifa. Nchi kama Brazil, Argentina, Nigeria, na Senegal zinaingiza mabilioni ya fedha za kigeni (foreign currency) kila mwaka kupitia wachezaji wao wanaocheza Ligi Kuu za Ulaya na Asia. Vijana hawa wanapotuma fedha nyumbani (remittances), wanachangia moja kwa moja katika kuimarisha urari wa malipo wa nchi zao.

2. Maadili na Elimu Kama Ulinzi wa Uwekezaji (Risk Management)

Kutoka katika jicho la kifedha na kiuchumi, mchezaji mwenye kipaji bila nidhamu ni “uwekezaji wenye hatari kubwa” (high-risk asset). Shirikisho au klabu inapowekeza mamilioni ya shilingi kumlea kijana kutoka umri mdogo, kisha kijana huyo akaja kuharibikiwa kutokana na nidhamu mbovu au matumizi ya dawa za kulevya, uwekezaji huo unakuwa umepotea (sunk cost). Ndio maana Balozi Omar anasisitiza maadili ili kulinda uwekezaji wa taifa katika michezo.

3. Elimu ya Fedha kwa Wanamichezo (Financial Literacy)

Mtazamo mwingine wa kipekee ni haja ya kuwajengea wachezaji hawa uwezo wa kusimamia nidhamu ya fedha. Wanamichezo wengi nchini wamekuwa wakipata fedha nyingi katika umri mdogo lakini wanaingia kwenye umaskini uliokithiri mara baada ya kustaafu. Kuwaelimisha vijana hawa wakiwa bado kituoni Mnyanjani kutawasaidia kuwa na nidhamu ya kifedha, kuwekeza katika biashara halali, na kuchangia katika kodi na uchumi wa nchi muda mrefu baada ya maisha ya mpira kuisha.

Mkakati wa ukuzaji wa vipaji vya soka Tanzania unahitaji ushirikiano wa wadau wote—kutoka kwa makocha wa uwanjani hadi kwa viongozi wa serikali na sekta ya fedha. Ziara ya Balozi Khamis Mussa Omar katika kituo cha TFF Mnyanjani Tanga imeweka msingi dhabiti kuwa Soka la kisasa linahitaji mguu wenye kipaji, kichwa kilichosoma, na moyo wenye maadili.

Endapo kituo cha Mnyanjani na vituo vingine nchini vitatekeleza miongozo hii kwa kikamilifu, Tanzania haitakuwa tu na timu ya taifa yenye ushindani, bali pia itakuwa mzalishaji mkuu wa wanamichezo wa kimataifa watakaoinua uchumi wa familia zao na taifa kwa ujumla.