Pesatu ni jukwaa la habari, elimu ya kifedha, na ujasiriamali Tanzania. Pata taarifa mpya za biashara, uwekezaji, ajira, kilimo, mitindo, na burudani kwa Kiswahili, pamoja na mwongozo wa kufanikisha mafanikio yako.
COASCO YASISITIZA UKAGUZI WA VYAMA VYA USHIRIKA .Shirika la Ukaguzi na Usimamizi wa Vyama vya Ushirika (COASCO) limetoa wito mzito kwa vyama vyote vya ushirika nchini kuhakikisha vinaandaa na kuwasilisha taarifa zao za fedha za mwaka wa fedha 2025/2026 kwa wakati unaotakiwa.
Yaliyomo
Hatua hii ni muhimu ili kuruhusu zoezi la kisheria la ukaguzi wa vyama vya ushirika kuanza rasmi na kwa ufanisi ifikapo Julai 20, 2026, kote nchini.
Wito huo ulitolewa na Kaimu Mkurugenzi Mkuu wa COASCO, CPA Jeremiah Mugeta, alipotembelea na kuzungumza katika banda la shirika hilo lililopo ndani ya banda kuu la Wizara ya Kilimo kwenye Maonesho ya 50 ya Kimataifa ya Biashara ya Dar es Salaam (sabasaba).
Maonesho haya yamekuwa jukwaa muhimu la kutoa elimu kwa umma kuhusu mifumo ya kifedha na usimamizi wa rasilimali za wakulima na wanaushirika kwa ujumla.
Mkurugenzi Mkuu wa Shirika la Ukaguzi a Usimamizi wa Vyama vya Ushirika,CPA Jeremiah Mugeta akisaini kitabu cha wageni katika banda lao kwenye maonesho ya biashara ya kimataifa ya 50 Sabasaba
Umuhimu wa Kuwasilisha Ripoti za Fedha kwa Wakati
CPA Jeremiah Mugeta alifafanua kuwa uwasilishaji wa mapema wa taarifa hizi za fedha katika ofisi za mikoa za COASCO utasaidia kwa kiasi kikubwa utekelezaji wa mpango wa ukaguzi uliopangwa.
Ripoti hizi zikicheleweshwa, zoezi zima la kisheria hukwama, jambo linaloweza kuleta sintofahamu miongoni mwa wanachama na wadau wa maendeleo.
“Wito wangu kwa wanaushirika ni kuhakikisha wanaandaa taarifa za fedha za mwaka 2025/2026 na kuziwasilisha katika ofisi zetu za mikoa ili mpango wa ukaguzi uliopangwa uweze kutekelezwa kwa wakati.
Pia wazingatie sheria na kanuni za uandaaji wa taarifa za fedha ili kupunguza hati zenye dosari,” amesema Mugeta wakati akisisitiza umuhimu wa weledi katika uandishi wa hesabu.
Uandaaji wa taarifa za fedha unaozingatia viwango vya kimataifa na sheria za nchi sio tu kwamba unarahisisha ukaguzi wa vyama vya ushirika, bali pia unajenga imani kwa mabenki na taasisi za kifedha ambazo mara nyingi hukopesha vyama hivi mitaji ya uendeshaji na ununuzi wa mazao.
Mikakati Mpya ya COASCO na Tume ya Maendeleo ya Ushirika (TCDC)
Katika kuhakikisha sekta ya ushirika inasonga mbele kwa uwazi zaidi, COASCO imejipanga vizuri ikishirikiana kwa karibu na Tume ya Maendeleo ya Ushirika (TCDC). Mashirika haya mawili pacha yanalenga kuhakikisha kuwa hakuna chama cha ushirika kitakachoachwa nyuma bila kukaguliwa katika mwaka wa fedha wa 2026/2027.
Lengo kuu la ushirikiano huu na mkakati wa kufanya ukaguzi wa vyama vya ushirika kwa asilimia mia moja ni:
Kuingiza utamaduni wa uwajibikaji wa viongozi kwa wanachama wao.
Kuhakikisha mali na mapato ya ushirika yanalindwa kisheria.
Kuongeza uwazi katika migawanyo ya faida na usimamizi wa madeni.
Kuimarisha utendaji wa jumla wa vyama ili viweze kushindana katika soko la kikanda na kimataifa.
Usimamizi thabiti unatajwa kuwa nguzo pekee itakayofanya ushirika nchini Tanzania uaminike tena kama ilivyokuwa miaka ya nyuma, ambapo vyama kama vya KNCU na BCU vilikuwa nguzo ya maendeleo ya jamii
Mabanda ya Sabasaba Kama Jukwaa la Elimu ya Ushirika
Akizungumzia mahudhurio ya wananchi katika Maonesho ya 50 ya Sabasaba, CPA Mugeta alieleza kufurahishwa kwake na jinsi wananchi walivyojitokeza kwa wingi kupata elimu. Banda la Wizara ya Kilimo limekuwa kitovu cha maarifa ambapo wakulima, wafanyabiashara, na wanaushirika wamejifunza mbinu bora za kilimo cha tija pamoja na usimamizi bora wa kifedha.
“Nimejionea kazi kubwa inayofanywa na Wizara ya Kilimo kupitia taasisi zake. Kuna fursa nyingi katika sekta ya kilimo na ushirika, na wananchi wanaotembelea mabanda haya wanapata elimu na huduma muhimu zinazowasaidia kuongeza tija katika shughuli zao,” aliongeza Kaimu Mkurugenzi Mkuu huyo.
Kupitia elimu hiyo, wanachama wa kawaida wa vyama vya msingi (AMCOS) wameanza kuelewa haki zao, ikiwa ni pamoja na kuhoji matokeo ya ukaguzi wa vyama vya ushirika pindi yanapotangazwa kwenye mikutano makuu ya mwaka.
Mchango wa Sekta ya Kilimo na Ushirika Katika Pato la Taifa
Hauwezi kuzungumzia maendeleo ya Tanzania bila kugusa sekta ya kilimo, ambayo ndiyo mwajiri mkuu wa mamilioni ya watanzania vijijini na mijini. Takwimu zinaonesha kuwa sekta ya kilimo inaendelea kuwa mhimili mkuu wa uchumi wa Taifa kwa kuchangia zaidi ya asilimia 26 ya Pato la Taifa (GDP).
Zaidi ya hayo, mazao yanayokusanywa, kuchakatwa, na kuuzwa kupitia mifumo ya vyama vya ushirika nchini yanaiingizia nchi kiasi kikubwa cha fedha za kigeni, kikikadiriwa kuchangia zaidi ya dola bilioni mbili za Kimarekani ($2 Billion) kwa mwaka. Mazao kama korosho, pamba, kahawa, na tumbaku yanategemea sana mnyororo huu wa thamani ili kuwafikia wanunuzi wa kimataifa.
“Kilimo kina mchango mkubwa katika maendeleo ya uchumi wa Tanzania. Ushirika nao umeendelea kuwa chachu ya maendeleo kupitia mauzo ya mazao ya wakulima,” alisisitiza CPA Mugeta.
Mapinduzi ya Utawala Bora na Ongezeko la Hati Safi
Katika miaka ya hivi karibuni, kumekuwa na malalamiko mengi kuhusu ubadhirifu wa fedha kwenye vyama vya ushirika. Hata hivyo, kutokana na COASCO kuongeza kasi ya kufanya ukaguzi wa vyama vya ushirika, hali ya usimamizi imeanza kuonesha mabadiliko makubwa na ya kuridhisha.
Takwimu za kiutendaji zinaonesha kuwa:
Vyama vinavyopata hati safi za ukaguzi vimeongezeka kutoka asilimia nne tu miaka ya nyuma hadi kufikia zaidi ya asilimia 16 hivi sasa.
Vyama vinavyopata hati zenye dosari au mashaka vimepungua kwa kasi kutoka takribani asilimia 17 hadi kufikia asilimia tano tu.
Hii ni ishara ya wazi kuwa elimu inayotolewa na COASCO pamoja na hatua za kisheria zinazochukuliwa dhidi ya wabadhirifu zimeanza kuzaa matunda. Lengo la muda mrefu ni kuhakikisha kuwa kila chama nchini kinapata hati safi ili kulinda jasho la mkulima wa Kitanzania.
“Lengo letu ni kuhakikisha wanaushirika wanapata elimu sahihi na vyama vinaendeshwa kwa uwazi na uwajibikaji. Kila mwaka tunatoa ripoti ya ukaguzi inayoonesha hali halisi ya utendaji wa vyama vya ushirika nchini.” — CPA Jeremiah Mugeta.
Shukrani kwa Serikali ya Awamu ya Sita
Ufanisi huu unaoonekana hivi sasa ndani ya COASCO na sekta ya ushirika kwa ujumla usingewezekana bila utaratibu mzuri na utaratibu wa kisiasa kutoka ngazi za juu za maamuzi. CPA Mugeta alitumia fursa hiyo kuipongeza Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, pamoja na Waziri wa Kilimo, kwa kuendelea kuweka mazingira wezesha.
Uwezeshaji wa rasilimali watu, vitendea kazi kama magari ya ukaguzi, na mifumo ya kidijitali kumewezesha COASCO kuwafuata wakulima hadi maeneo ya ndani kabisa vijijini kufanya ukaguzi wa vyama vya ushirika.
“Tunamshukuru Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa kuendelea kuimarisha sekta ya ushirika. Sisi COASCO tutaendelea kutekeleza majukumu yetu kwa uadilifu na weledi ili kuhakikisha ushirika unachangia zaidi katika maendeleo ya uchumi wa nchi,” alihitimisha Mugeta.
Mtazamo Mpya: Je, Ukaguzi Ndio Suluhisho la Mwisho au Kuna Kingine Chini ya Kapeti?
Huku COASCO ikijipanga kuanza ukaguzi wa vyama vya ushirika ifikapo Julai 20, kuna ukweli mmoja usiopingika unaoanza kujitokeza chini kwa chini: Kukagua hesabu pekee hakumzuii mwizi kuiba; kunagundua tu kuwa ameshaiba.
Wadau wengi wa uchumi nchini sasa wanahoji — je, haijafika wakati sasa wa kubadili mfumo mzima kutoka kwenye ukaguzi wa baada ya makosa kufanyika (reactive auditing) na kwenda kwenye ukaguzi wa kidijitali wa papo kwa papo (real-time digital forensic auditing)?
Ikiwa COASCO na TCDC zitafanikiwa kuunganisha mifumo ya kielektroniki ya AMCOS zote nchini na mfumo mkuu wa serikali, maana yake ni kwamba kila senti inayoingia na kutoka itakuwa inaonekana moja kwa moja kutoka makao makuu ya COASCO Dodoma.
