BITEKO ASEMA TANZANIA YAPIGA HATUA NISHATI SAFI YA KUPIKIA

Biteko Asema Tanzania Yapiga hatua nishati Safi ya Kupikia.Katika kuhakikisha afya ya jamii na hifadhi ya mazingira vinazingatiwa kwa kiwango cha juu, Tanzania imeendelea kupiga hatua kubwa na za kihistoria katika utekelezaji wa ajenda ya nishati safi ya kupikia.

Hatua hizi ni matokeo ya juhudi za makusudi zilizowekwa na Serikali ya Awamu ya Sasa, zikilenga kubadili mfumo wa maisha ya wananchi na kuwaondoa katika matumizi ya nishati duni na hatari kwa afya.

Akizungumza hivi karibuni katika Mdahalo wa Nishati Safi uliotia nanga eneo la Kizimkazi, Mkoa wa Kusini Unguja nchini Zanzibar, Mbunge wa Jimbo la Bukombe na Naibu Waziri Mkuu Mstaafu,Dkt. Doto Biteko, amebainisha kuwa mafanikio yaliyopatikana hadi sasa yanahitaji kuungwa mkono na kila Mtanzania ili yaweze kuwa endelevu na yenye manufaa kwa kizazi cha sasa na vijavyo.

Somo Pia:TANZANIA YAJINADI MATUMIZI NISHATI SAFI KIMATAIFA

Mdahalo huo ulioratibiwa na Taasisi ya Mwanamke Initiative Foundation (MIF) chini ya mada isemayo “Uongozi wa Kimkakati wa Tanzania katika Kuharakisha Mabadiliko ya Nishati Endelevu na Jumuishi”, ulikutanisha viongozi, wataalamu, na wadau mbalimbali wa maendeleo kujadili hatua za kimkakati za kuboresha sekta hii nchini.

Hatua za Kimkakati na Uongozi wa Rais Samia Katika Nishati Safi ya Kupikia

Utekelezaji wa ajenda hii nchini Tanzania unachochewa kwa kiasi kikubwa na maono pamoja na uongozi wa kimkakati wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan. Dkt. Biteko ameeleza kuwa uwepo wa Mkakati wa Taifa wa Nishati Safi ya Kupikia ni ushahidi tosha wa jinsi Rais alivyoweka kipaumbele cha dhati katika kuhakikisha familia za Kitanzania zinapata nishati iliyo salama, nafuu, na inayotunza mazingira.

Rais Samia hajatekeleza ajenda hii ndani ya mipaka ya Tanzania pekee, bali amekuwa kinara na sauti kuu katika majukwaa ya kimataifa na ya kikanda. Kupitia diplomasia yake ya mazingira na maendeleo, amefanikiwa kuivuta dunia kutambua kuwa nishati safi ya kupikia si suala la jikoni pekee, bali ni suala la haki za binadamu, afya ya jamii, na usawa wa kijinsia.

Soma Pia:TANZANIA NA SENEGAL ZAIMARISHA USHIRIKIANO WA NISHATI

Jithada hizi zimeleta mwelekeo mpya ambapo Serikali, sekta binafsi, na mashirika ya kiraia yanashirikiana kwa karibu kuweka miundombinu na teknolojia rahisi zitakazomfanya kila mwananchi—kutoka mijini hadi vijijini—amudu na kutumia nishati isiyochafua mazingira.

Athari za Mazingira na Afya Kutokana na Ukosefu wa Nishati Safi ya Kupikia

Ili kufahamu kwa kina kwanini ajenda hii ni ya dharura, ni vyema kuangalia takwimu na athari zinazotokana na kuendelea kutumia nishati ya asili kama kuni na mkaa. Dkt. Biteko alibainisha kuwa ukosefu wa matumizi ya nishati safi ya kupikia unasababisha athari kubwa sana za kimazingira na kiafya nchini Tanzania.

1. Uharibifu wa Misitu na Mazingira

Kila mwaka, Tanzania inapoteza takribani hekta 470,000 za misitu kutokana na ukataji wa miti ovyo kwa ajili ya usindikaji wa mkaa na utafutaji wa kuni. Pigo hili kubwa kwa mfumo wa ikolojia linachangia moja kwa moja katika mabadiliko ya tabianchi, ukame, kupungua kwa vyanzo vya maji, na kupoteza uoto wa asili. Iwapo hatua madhubuti hazitachukuliwa mara moja, hatari ya maeneo mengi kugeuka jangwa inazidi kuongezeka.

2. Idadi Kubwa ya Viumbe na Viumbe Hai Kupoteza Maisha Kiafya

Mbali na mazingira, athari za kiafya ni za kutisha. Takwimu zinaonyesha kuwa zaidi ya watu 33,000 hupoteza maisha kila mwaka nchini Tanzania kutokana na magonjwa yanayohusishwa na uchafuzi wa hewa ya ndani unaotokana na moshi wa kuni na mkaa wakati wa kupika. Magonjwa kama saratani ya mapafu, pumu, na maambukizi ya njia ya hewa yamekuwa yakiathiri familia nyingi, huku waathirika wakubwa wakiwa ni wanawake na watoto wadogo wanaoshinda jikoni.

3. Mzigo wa Kijinsia na Athari kwa Watoto

Ukosefu wa nishati safi ya kupikia unagusa moja kwa moja usawa wa kijinsia. Wanawake katika maeneo mengi ya vijijini hutumia saa nyingi kila siku kutembea umbali mrefu kutafuta kuni. Muda huu mrefu ungepaswa kutumika katika shughuli za uzalishaji mali, biashara, au elimu ambazo zingemwinua mwanamke kiuchumi.

Soma Pia:MADINI NA GESI KUCHOCHEA UKUAJI WA UCHUMI TANZANIA

Kwa upande wa watoto, fursa yao ya kupata elimu bora inakuwa hatarini. Watoto wengi, hasa wasichana, kulazimika kuambatana na wazazi wao kutafuta kuni, jambo linalowafanya wakose masomo au wafike shuleni wakiwa wamechoka sana kimwili na kiakili, na hivyo kushusha ufanisi wao wa kitaaluma.

Wajibu wa Watanzania na Wadau Katika Uendelevu wa Nishati Safi

Dkt. Biteko amesisitiza kuwa Serikali pekee haiwezi kufanikisha mabadiliko haya bila ushirikiano wa karibu kutoka kwa wananchi wote na wadau wa maendeleo. Ni wajibu wa kila Mtanzania kubadili mtazamo na kuanza kutumia nishati safi ya kupikia kama vile gesi ya LPG, nishati ya umeme, biogasi, na majiko banifu.

Ili kuhakikisha mafanikio haya yanakuwa endelevu, Dkt. Biteko alieleza umuhimu wa kufanya tathmini za mara kwa mara. Tathmini hizi zinapaswa kujikita katika:

• Kupima kiwango cha matumizi: Kubaini ikiwa wananchi waliowezeshwa kupata teknolojia hizi wanaendelea kuzitumia au wamerejea kwenye matumizi ya mkaa na kuni.
• Kutambua changamoto za kiuchumi na miundombinu: Kubaini vikwazo vinavyozuia upatikanaji wa nishati hii, kama vile gharama za kujaza gesi au ukosefu wa vituo vya usambazaji vijijini.
• Kuweka mikakati madhubuti: Kutoa majawabu ya kiutendaji yatakayofanya nishati hii ipatikane kwa urahisi na kwa gharama nafuu zaidi kwa mwananchi wa kawaida.

Katika mjadala huo, Dkt. Biteko amepongeza kwa dhati Taasisi ya Mwanamke Initiative Foundation (MIF) kwa mchango wake mkubwa. MIF imekuwa mstari wa mbele sio tu katika kutoa miundombinu na Majiko ya Gesi kwa wananchi, bali pia kuandaa midahalo na programu za elimu zinazowaleta wadau pamoja kujadili njia bora za kuharakisha mabadiliko haya.

Je, Nishati Safi ya Kupikia Inaweza Kuwa Chanzo Kipya cha Uchumi wa Wananchi?

Tunapojadili nishati safi ya kupikia, wengi wamezoea kuiona kama fursa ya kutunza mazingira na kuboresha afya pekee. Lakini mtazamo wa kimkakati unaonyesha kuwa sekta hii ina mtaji mkubwa wa kiuchumi unaoweza kubadili kabisa maisha ya vijana na wanawake nchini Tanzania kupitia dhana ya Uchumi wa Kijani (Green Economy).

Fursa za Ajira na Ujasiriamali

Mpito huu wa kitaifa unatoa fursa mpya za kibiashara ambazo hazijatumiwa kikamilifu:

• Uzalishaji na Usambazaji: Vijana wanaweza kuunda vikundi vya ujasiriamali na kuwekezwa katika usambazaji wa mitungi ya gesi, utengenezaji wa majiko banifu ya kisasa, au uzalishaji wa matofali ya nishati mbadala (briquettes) yanayotengenezwa kutokana na taka za kilimo.
• Teknolojia ya Biogasi: Katika maeneo ya vijijini yenye ufugaji, ujenzi wa mifumo ya biogasi unaweza kuwa biashara kubwa kwa mafundi na wataalamu wa ndani, huku ukitoa nishati ya bure kwa familia na mbolea bora ya viumbe hai kwa ajili ya kilimo.
• Biashara ya Ugunduzi wa Carbon Credit: Watanzania na mashirika ya ndani yanayowezesha jamii kuacha kuni wana fursa ya kuingia kwenye soko la kimataifa la kuuza mikopo ya kaboni (carbon credits), jambo linaloweza kuingizia nchi na jamii za mtaani fedha za kigeni.

Kwa mantiki hii, ajenda ya nishati safi ya kupikia isiangaliwe tena kama gharama au mradi wa mazingira pekee, bali kama injini mpya ya kiuchumi inayoweza kuondoa umaskini, kuongeza ajira kwa vijana, na kumwezesha mwanamke wa Kitanzania kuwa mzalishaji mkuu katika uchumi wa taifa.

Safari ya Tanzania kuelekea matumizi kamili ya nishati safi ya kupikia ni safari ya matumaini, afya, na maendeleo endelevu. Kama alivyoeleza Dkt. Doto Biteko, hatua kubwa zimeshapigwa chini ya uongozi mahiri wa Rais Samia Suluhu Hassan.