MADINI NA GESI KUCHOCHEA UKUAJI WA UCHUMI TANZANIA

Madini na gesi kuchochea ukuaji wa uchumi Tanzania.Uchumi wa Tanzania unaendelea kuonyesha ustahimilivu na kasi kubwa ya kuimarika, huku sekta kuu za uzalishaji zikitarajiwa kuwa injini kuu ya kuendesha gurudumu la maendeleo nchini.

Katika kipindi hiki ambacho mataifa mengi duniani yanakabiliana na changamoto mbalimbali za kiuchumi na kimfumo, Tanzania imefanikiwa kudumisha uwezo wake wa kuvutia uwekezaji wa kimkakati kutoka ndani na nje ya nchi.

Akiwasilisha taswira ya sasa ya hali ya kifedha na uwekezaji, Waziri wa Fedha, Balozi Khamis Mussa Omar , amebainisha kuwa hatua mbalimbali zilizochukuliwa na Serikali zimeanza kuleta matokeo chanya yanayotabiri mwelekeo mzuri wa kifedha katika siku zijazo. Sekta za madini, gesi asilia, nishati, kilimo na miundombinu zimetajwa kuwa nguzo kuu ambazo zitatoa msukumo mkubwa wa kiuchumi.

Soma Pia:TANZANIA NA NORWAY KUHARAKISHA MIRADI YA NISHATI

Ujumbe huu ulitolewa wakati wa mkutano rasmi uliofanyika kwa njia ya mtandao kati ya viongozi wa Serikali na wataalamu wa Kampuni ya Kimataifa ya Tathmini ya Madeni ya Fitch Ratings. Mkutano huo ulikuwa sehemu ya mchakato wa kawaida na wa kimkakati wa kufanya mapitio ya kina kuhusu hali halisi ya kiuchumi na mazingira ya kifedha nchini Tanzania.

Mwelekeo wa Takwimu na Tathmini ya Fitch Ratings Katika Ukuaji wa Uchumi wa Tanzania

Mchakato wa tathmini unaofanywa na taasisi za kimataifa kama Fitch Ratings una mchango mkubwa katika kuifanya nchi ionekane kuwa mahali salama na pa kuaminika kwa uwekezaji. Hali hii inasaidia kuvutia mitaji kutoka kwa wawekezaji wa kimataifa pamoja na kupunguza gharama za mikopo ambazo nchi inaweza kuchukua katika masoko ya kifedha duniani.

Katika maelezo yake kwa wataalamu wa Fitch Ratings,Balozi Khamis Mussa Omar amefafanua trajectories za kiwango cha uzalishaji wa ndani (GDP) ambazo zinaonyesha jinsi ukuaji wa uchumi wa Tanzania unavyoendelea kushika kasi kulinganisha na miaka ya nyuma.

Bagamoyo na maeneo mengine ya kiuchumi yanaonyesha kuwa ingawa viwango vya ukuaji bado havijafikia kikamilifu vile vilivyokuwepo kabla ya mkurupuko wa janga la kimataifa la COVID-19, mwelekeo wa sasa unatoa picha ya matumaini makubwa. Serikali inaendelea kutekeleza mipango thabiti ili kuhakikisha kuwa viwango vya uzalishaji vinarejea na kupitiliza viwango vya awali.

Sekta ya Madini Kama Injini Kuu ya Ukuaji wa Uchumi wa Tanzania

Moja ya maeneo makuu yaliyotawala mazungumzo kati ya Serikali na Fitch Ratings ni maendeleo makubwa yanayoshuhudiwa kwenye sekta ya madini. Tanzania imebarikiwa kuwa na rasilimali nyingi za madini, lakini mkakati wa sasa wa Serikali unajikita zaidi katika kuongeza thamani (value addition) kupitia uchakataji wa madini hapa hapa nchini badala ya kusafirisha ghafi.

Serikali imeeleza kuwa kuna miradi mikubwa kadhaa ya madini ambayo ipo katika hatua mbalimbali za maandalizi na utekelezaji, na pindi itakapokamilika, itakuwa na mchango usiopimika katika kuimarisha ukuaji wa uchumi wa Tanzania.

Miradi Mikubwa ya Madini Inayotarajiwa Kutoa Msukumo:

• Mradi wa Dhahabu wa Nyanzaga (Mwanza): Mradi huu mkubwa wa uchimbaji wa dhahabu unatarajiwa kuvutia uwekezaji wa zaidi ya dola za Marekani milioni 500 (sawa na zaidi ya shilingi trilioni 1.3 za Kitanzania). Uwekezaji huu utatengeneza nafasi nyingi za kazi na kuongeza mapato ya Serikali kupitia kodi na mrabaha.
• Mradi wa Madini ya Niobium: Tayari makubaliano ya mradi huu yameshasainiwa, huku ukitarajiwa kuvutia uwekezaji wa takribani dola za Marekani milioni 442. Madini haya ya kimkakati yana soko kubwa duniani kutokana na matumizi yake kwenye teknolojia za kisasa na viwanda vya chuma.
• Miradi ya Chuma na Aluminiamu: Miradi ya ushirikiano katika uchimbaji na uchakataji wa Aluminiamu mkoani Songea, pamoja na miradi mikubwa ya Chuma katika maeneo ya Liganga na Dodoma, inaenda kubadilisha sura ya viwanda nchini.
• Uchakataji wa Ndani: Ongezeko la uwekezaji katika viwanda vya kuyeyusha na kusafisha madini (smelters and refineries) litahakikisha kuwa ajira zinabaki nchini na thamani ya mauzo ya nje inaongezeka mara dufu.

Soma Pia:TANZANIA YAPONGEZWA MABADILIKO NISHATI SAFI

Miradi ya Kimkakati ya Gesi Asilia (LNG) na Miundombinu

Mbali na sekta ya madini, mradi mkubwa wa kusindika gesi asilia kuwa kimiminika (Liquefied Natural Gas – LNG) unatajwa kuwa miongoni mwa nguzo kuu zitakazobadilisha mfumo wa kiuchumi wa Tanzania katika miaka ijayo. Mradi huu wa bilioni za dola za Marekani si tu kwamba utaiweka Tanzania kwenye ramani ya dunia kama muuzaji mkuu wa nishati, bali pia utachochea ukuaji wa viwanda vya ndani vinavyotumia gesi kama nishati mbadala au malighafi.

Pamoja na miradi ya gesi na madini, Serikali inaendelea kuwekeza kwa kiasi kikubwa kwenye sekta ya miundombinu ikiwemo barabara, reli ya kisasa (SGR), nishati ya umeme, na viwanja vya ndege. Miundombinu thabiti ndiyo mshipa wa damu unaounganisha maeneo ya uzalishaji wa kilimo na madini na masoko ya ndani na ya kimataifa.

Mageuzi ya Kodi na Kuboresha Mazingira ya Biashara

Uimara wa ukuaji wa uchumi wa Tanzania unategemea pia uwepo wa mazingira rafiki ya kufanya biashara na mfumo wa kodi unaotabirika. Katika mkutano huo na Fitch Ratings, Mhe. Balozi Omar alisisitiza kuwa Serikali imechukua hatua thabiti za kufanyia kazi mapendekezo yaliyotolewa na Tume ya Mageuzi ya Kodi (Tax Reform Commission) iliyoundwa maalum na Serikali.

Mapendekezo hayo yanalenga:

1. Kupunguza urasimu katika ulipaji na ukusanyaji wa kodi.
2. Kuondoa tozo au kodi zinazojirudia ambazo zimekuwa kero kwa wafanyabiashara.
3. Kuimarisha matumizi ya mifumo ya kidijitali katika usimamizi wa mapato ya Serikali.
4. Kutoa vivutio vya kodi kwa wawekezaji wanaowekeza kwenye sekta za kimkakati kama viwanda, kilimo, na madini.

Soma Pia :WADAU WAHAMASISHWA MATUMIZI YA NISHATI SAFI

Hatua hizi za mageuzi ya kodi zimesaidia kujenga imani miongoni mwa wafanyabiashara wa ndani na wawekezaji wa kigeni, jambo linalochangia kwa kiasi kikubwa kuongeza mzunguko wa fedha na kuimarisha uchumi wa taifa.

Mtazamo Mpya: Nini Kingine Kinahitajika Ili Kasi Hii Iwe na Tija kwa Mwananchi wa Kawaida?

Hadi hapa, takwimu na miradi ya kimkakati zinaonyesha kuwa ukuaji wa uchumi wa Tanzania uko kwenye mwelekeo sahihi wa kiidadi na kitakwimu.

Ukweli ni kwamba ukuaji wa uchumi unaopimwa kupitia takwimu za macro-economic (kama GDP ya 6.3%) unaweza kubaki kuwa namba kwenye nyaraka za kifedha na ripoti za mashirika ya kimataifa kama Fitch Ratings, usipounganishwa moja kwa moja na Uchumi wa Mwananchi wa Kawaida (Micro-economics).

Kugeuza Dola za Madini Kuwa Chakula na Ajira za Mtaani

Ili uwekezaji huu wa mabilioni ya dola kwenye mradi wa Nyanzaga (USD 500M), Niobium (USD 442M), na LNG ulete maana halisi:

• Minyororo ya Ugavi ya Ndani (Local Content): Hakuna maana kwa mradi wa madini wa dola milioni 500 kuleta vifaa vyote kutoka nje. Makampuni ya Kitanzania lazima yapewe kipaumbele cha kutoa huduma za chakula, usafirishaji, ulinzi, na ujenzi.
• Uunganishaji wa Kilimo na Viwanda: Fedha zinazopatikana kutoka kwenye mrabaha wa madini na gesi lazima zielekezwe moja kwa moja kwenye miundombinu ya kilimo cha umwagiliaji na viwanda vya kusindika mazao. Kilimo ndiyo sekta inayotegemewa na Watanzania wengi zaidi (zaidi ya 60%).
• Elimu na Ujuzi wa Kidijitali: Wawekezaji wanapokuja na teknolojia za kisasa za uchimbaji na uchakataji, vijana wa Kitanzania lazima wawe na ujuzi unaotakiwa ili kushikilia nafasi za juu za maamuzi na kiufundi, badala ya kubaki kufanya kazi za kibarua pekee.

Ukuaji wa uchumi wa Tanzania si tu hadithi ya namba na takwimu zinazovutia katika mikutano na taasisi za kimataifa kama Fitch Ratings; ni safari inayotegemea jinsi gani mabilioni ya uwekezaji kwenye sekta za madini na gesi yatakavyoboresha maisha ya kila siku ya mwananchi aliye sokoni, shambani, au mtaani.