NMB YAPATA BILIONI 468.1 KUINUA MIKOPO YA BIASHARA

NMB yapata Bilioni 468.1 kuinua mikopo ya biashara .Sekta ya fedha nchini Tanzania imeendelea kushuhudia matukio makubwa yenye tija kwa uchumi wa kitaifa, huku Benki ya NMB Plc ikizidi kujidhirisha kuwa muhimili mkuu wa maendeleo ya kiuchumi. Katika hatua kubwa na ya kihistoria, Benki ya NMB imefanikiwa kupata ufadhili mkubwa wa jumla ya Dola za Marekani milioni 180, kiasi ambacho ni sawa na takribani Shilingi bilioni 468.1 za Kitanzania. Fedha hizi zimetolewa na muungano wa taasisi kubwa za kifedha duniani ambazo ni Shirika la Fedha la Kimataifa (IFC), British International Investment (BII), pamoja na Mfuko wa Uwekezaji wa Norfund wa nchini Norway.

Lengo kuu la mkopo huu mkubwa wa muda mrefu ni kimkakati: kwenda kuongeza kasi, kiasi, na ufanisi katika utoaji wa mikopo ya biashara ndogo na za kati, sekta mama ya kilimo, pamoja na kuwawezesha kiuchumi wanawake wajasiriamali na biashara zote zinazoongozwa au kumilikiwa na vijana hapa nchini. Hatua hii inakuja wakati muafaka ambapo mahitaji ya mitaji kwa wafanyabiashara wa ngazi ya chini na kati yameongezeka kwa kasi kubwa ili kuendana na kasi ya ukuaji wa soko la ndani na kikanda.

Soma zaidi: NMB kukuza utoaji wa mikopo

Mnyambuliko wa Fedha Hizo na Ushirikiano wa Kimataifa

Ufadhili huu wa Shilingi bilioni 468.1 haukuja kama fungu moja kutoka chanzo kimoja, bali ni matokeo ya imani kubwa ambayo taasisi hizi tatu za kimataifa zinayo kwa Benki ya NMB na mifumo yake thabiti ya usimamizi wa fedha. Katika mchanganuo wa fedha hizo:

• Shirika la Fedha la Kimataifa (IFC): Wametoa kiasi cha Dola za Marekani milioni 100, ambayo ni sawa na takribani Shilingi bilioni 260 za Kitanzania.
• British International Investment (BII): Ambao ni taasisi ya maendeleo ya kifedha ya Uingereza, wamechangia Dola za Marekani milioni 50, sawa na takribani Shilingi bilioni 130 za Kitanzania.
• Norfund: Mfuko wa uwekezaji kwa nchi zinazoendelea wa Norway, umetoa Dola za Marekani milioni 30, kiasi ambacho ni sawa na takribani Shilingi bilioni 78 za Kitanzania.

Makubaliano haya ya kihistoria yalitiwa saini rasmi jijini Kigali, Rwanda. Hafla hiyo ilifanyika pembezoni mwa Mkutano mkubwa wa Wakurugenzi Wakuu wa Afrika (Africa CEO Forum), ambao hukutanisha viongozi wa biashara, wakuu wa mashirika ya kifedha, na watunga sera kutoka barani kote kujadili hatma ya kiuchumi ya Afrika. Kusainiwa kwa mikataba hii kwenye jukwaa la kimataifa kama hilo kunaonyesha ni kwa namna gani Tanzania inazidi kuonekana kama sehemu salama na yenye fursa nyingi za uwekezaji.

Soma zaidi: Mikopo kuwanufaisha wajasiriamali

Jinsi Gani Fedha Hizi Zitakavyochochea Mikopo ya Biashara Ndogo na za Kati?

Suala la upatikanaji wa mitaji limekuwa ni changamoto ya muda mrefu kwa wafanyabiashara wengi nchini Tanzania. Kupitia fungu hili jipya, NMB imejipanga kimkakati kuziba pengo hili kwa kuhakikisha kuwa fursa za mikopo ya biashara ndogo na za kati zinawafikia walengwa kwa urahisi zaidi na kwa masharti nafuu yanayoendana na hali halisi ya soko letu.

Sekta ya MSMEs (Micro, Small and Medium Enterprises) nchini Tanzania inabeba zaidi ya asilimia 70 ya ajira zote zisizo rasmi na kuchangia kwa kiasi kikubwa kwenye Pato la Taifa (GDP). Hata hivyo, wengi wao wamekuwa wakishindwa kukua kutokana na ukosefu wa mitaji ya muda mrefu. Ufadhili huu unakwenda kuwa mkombozi kwa sababu unatoa uhakika wa ukwasi (liquidity) ndani ya benki, na kuwawezesha maafisa mikopo wa NMB kuunda vifurushi vya kifedha vinavyoendana na mzunguko wa biashara hizi, badala ya kutumia mfumo wa jumla ambao mara nyingi unawaumiza wafanyabiashara wadogo.

Akizungumza kwa furaha na matumaini makubwa wakati wa utiaji saini huo huko Kigali, Mkurugenzi Mtendaji na Afisa Mtendaji Mkuu wa Benki ya NMB, Ruth Zaipuna, amebainisha kuwa ufadhili huu ni kielelezo tosha cha imani kubwa ambayo jumuiya ya kifedha ya kimataifa inayo kwa benki hiyo na nchi ya Tanzania kwa ujumla.

“Ufadhili huu kutoka kwa washirika wetu wa kimataifa ni ishara wazi ya imani waliyonayo kwenye mkakati wa biashara wa NMB. Unaonyesha kutambua nafasi yetu ya kipekee kama kichocheo cha ukuaji wa uchumi wa Tanzania kupitia uwezeshaji wa sekta binafsi, maendeleo ya kilimo, pamoja na kuinua makundi maalum ya wanawake na vijana,” amesema Ruth Zaipuna.

Zaipuna aliongeza kuwa NMB imejipanga vyema kuhakikisha fedha hizo zinatumika kwa madhumuni yaliyokusudiwa, huku kipaumbele kikubwa kikiwa ni kuwapa nguvu wale walio chini kabisa katika mnyororo wa uzalishaji ili waweze kupanda daraja na kuwa wafanyabiashara wakubwa wa kesho.

Soma kwa undani zaidi : Wanawake na vijana kunufaika na mikopo

Mtazamo wa Washirika wa Kimataifa Kuhusu Soko la Tanzania

Kwa upande wa British International Investment (BII), Mkurugenzi Mtendaji na Mkuu wa Kanda ya Afrika, Chris Chijiutomi, ameeleza kuwa uwekezaji huu sio wa bahati mbaya, bali ni muendelezo wa ushirikiano thabiti na wa muda mrefu uliopo kati ya BII na Benki ya NMB.

Chijiutomi amesisitiza kuwa soko la Tanzania lina fursa nyingi, lakini changamoto kubwa imekuwa ni upatikanaji wa mitaji ya muda mrefu (long-term capital). Mikopo mingi ya kibiashara inayopatikana sokoni huwa na muda mfupi wa marejesho, jambo linalofanya iwe vigumu kwa mfanyabiashara wa kilimo au mmiliki wa kiwanda kidogo kuwekeza kwenye miundombinu kama mashine au maghala. Kupitia uwekezaji huu, BII inalenga kuhakikisha kuwa mikopo ya biashara ndogo na za kati pamoja na biashara za kilimo nchini Tanzania zinapata mitaji inayoweza kukaa kwenye biashara kwa muda mrefu wa kutosha kuzalisha faida na kuleta tija.

Ushiriki wa Norfund na IFC pia unaleta msisitizo mkubwa kwenye uendelevu (sustainability) na ujumuishi wa kifedha (financial inclusion). IFC imekuwa mstari wa mbele duniani kote kuhakikisha kuwa taasisi za kifedha katika nchi zinazoendelea zinatenga rasilimali maalum kwa ajili ya makundi ambayo yamekuwa yakisahaulika, hususan wanawake na vijana. Nchini Tanzania, takwimu zinaonyesha kuwa idadi kubwa ya biashara ndogo zinamilikiwa na wanawake, lakini ni asilimia ndogo sana inayofanikiwa kupata mikopo rasmi ya kibenki kutokana na changamoto za dhamana na vigezo vingine vya kisheria. Fungu hili jipya linatarajiwa kuja na mifumo mbadala ya tathmini ya mikopo ili kuwawezesha wanawake hawa kukopesheka.

Soma zaidi : Makundi maalum yajikwamua kiuchumi kupitia mikopo

Kilimo na Ujasiriamali: Nguzo Mpya za Mageuzi ya Kiuchumi

Mbali na kuelekezwa moja kwa moja kwenye sekta ya mikopo ya biashara ndogo na za kati, fedha hizi zitakuwa na mchango mkubwa sana katika kuimarisha minyororo ya thamani ya kilimo (agricultural value chains) nchini Tanzania. Kilimo ndio utosini mwa uchumi wa nchi yetu, kikiajiri zaidi ya asilimia 60 ya Watanzania. Hata hivyo, sekta hii imekuwa ikitazamwa na mabenki mengi kama sekta yenye riski (hatari) kubwa kutokana na kutegemea hali ya hewa na ukosefu wa masoko ya uhakika.

NMB inakwenda kutumia sehemu ya fedha hizi kubadili mtazamo huo. Kwa kuongeza ukwasi, benki itaweza kutoa mikopo si tu kwa wakulima mashambani, bali kwa wadau wote katika mnyororo wa thamani. Hii inajumuisha:

1. Wasambazaji wa pembejeo za kilimo (mbegu, mbolea, na viuatilifu).
2. Wamiliki wa viwanda vidogo vya kuchakata mazao (wasindikaji wa alizeti, mpunga, mahindi, n.k.).
3. Wafanyabiashara wa usafirishaji na uhifadhi (maghala ya kisasa na malori ya kusafirishia mazao).

Wakati minyororo hii ya thamani inapoimarishwa kwa mitaji ya uhakika, inazalisha fursa mpya za ajira kwa vijana na wanawake, huku ikiongeza usalama wa chakula na kukuza mauzo ya nje ya nchi. Hii ndio dhana halisi ya maendeleo jumuishi ambayo NMB na washirika wake wanaitafuta.

Angalizo la Kipekee: Twist ya Kidijitali Kwenye Mikopo ya Biashara Ndogo na za Kati

Hata hivyo, wakati tukisherehekea ujio wa fedha hizi nyingi na fursa mpya za mikopo ya biashara ndogo na za kati, kuna ukweli mmoja mchungu ambao wafanyabiashara wengi wa Kitanzania wanapaswa kuukabili: Zama za kupata mkopo kwa kutumia makaratasi na kujuana zinapotea kwa kasi kubwa.

Ujio wa fedha hizi kutoka kwa taasisi za kimataifa kama IFC na BII unakuja na masharti makali sana ya kidijitali, uwazi, na utunzaji wa mazingira (ESG criteria). NMB haitatazama tu kama una leseni ya biashara au duka la fremu; watatazama “nyayo zako za kidijitali” (digital footprint). Kama biashara yako bado haina mfumo wa kidijitali wa kumbukumbu za mauzo na matumizi, kama bado unatumia madaftari ya kaunta huku ukichanganya fedha za duka na fedha za matumizi ya kifamilia, fursa hii inaweza ikakupita huku ukiiona.

Twist kubwa hapa ni kwamba, fedha hizi bilioni 468.1 hazitakwenda kwa kila mtu mwenye “biashara ndogo.” Zitakwenda kwa wale waliopo tayari kurasimisha mifumo yao, wanaotumia huduma za kifedha za kidijitali (kama NMB Mkononi au Lipa kwa NMB), na wale wanaoweza kuonyesha mtiririko wa fedha zao kidijitali. Kwa hiyo, changamoto kubwa haipo tena kwa NMB kupata fedha—hilo wameshalimaliza. Changamoto sasa ipo kwa mfanyabiashara wa Kariakoo, Mwanza, au Mbeya: Je, umejiandaa kimfumo kuvuta sehemu ya mabilioni haya, au utabaki kulalamika kuwa mabenki hayatoi mikopo? Huu ni wakati wa kubadilika!