NDEJEMBI AFUMUA UOZO MRADI WA MALAGARASI MW 49.5

Ndejembi afumua uozo Mradi wa Malagarasi MW 49.5. Serikali kupitia Wizara ya Nishati, imechukua hatua madhubuti na za haraka kuhakikisha kuwa miradi ya kimkakati ya nishati inatekelezwa kwa ufanisi na thamani ya fedha za walipakodi inaonekana.

Katika ziara ya hivi karibuni mkoani Kigoma, Waziri wa Nishati,Deogratius Ndejembi, ameeleza kutoridhishwa kwake na kasi ya ujenzi wa Mradi wa Malagarasi MW 49.5.

Mradi huu, ambao unatazamwa kama mkombozi wa nishati kwa mikoa ya Kanda ya Magharibi, umekumbwa na changamoto za usimamizi na ucheleweshaji ambao Waziri amesisitiza kuwa hautavumiliwa. Hatua zilizochukuliwa ni pamoja na agizo la kuondolewa kwa kiongozi mwandamizi wa mkandarasi na kuanzishwa kwa ukaguzi wa kina wa fedha zilizokwisha kutolewa.

Soma zaidi : Fahamu kwa undani Mto Malagarasi

Changamoto za Utekelezaji wa Mradi wa Malagarasi MW 49.5

Wakati wa ziara yake ya kikazi mkoani Kigoma mnamo Mei 10, 2026, Ndejembi amebaini kuwa Mradi wa Malagarasi MW 49.5 haupo katika kasi inayostahili kulingana na mkataba uliosainiwa kati ya Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO) na Mkandarasi, Kampuni ya Dongfang Electric International Corporation (DEC) kutoka nchini China.

Licha ya umuhimu wa mradi huu katika kuimarisha Gridi ya Taifa, Waziri alibaini kuwa mkandarasi amekuwa akitoa visingizio vingi badala ya kuonesha matokeo ya kazi uwanjani. Moja ya malalamiko makubwa ni ucheleweshaji wa ujenzi wa miundombinu wezeshi kama vile makazi ya wafanyakazi na barabara za mradi, mambo ambayo ni muhimu kabla ya kuanza kwa ujenzi mkuu wa mitambo ya kufua umeme.

Soma zaidi : Mkandarasi wa mradi wa Malagarasi kikaangoni

Matumizi ya Dola Milioni 20 na Masharti ya Mkataba

Hoja kubwa iliyoibuliwa na Waziri ni kuhusiana na malipo ya awali (Advance Payment) ya zaidi ya dola milioni 20 za Kimarekani ambazo Serikali imekwisha mpatia mkandarasi. Kwa mujibu wa Ndejembi, kiwango cha kazi kilichofanyika mpaka sasa hakitashabihiani kabisa na kiasi cha fedha kilichotolewa.

“Serikali tayari imemlipa mkandarasi zaidi ya dola milioni 20 kama malipo ya awali lakini kiwango cha kazi zilizotekelezwa hakionekani kuendana na fedha zilizotolewa. Hatuwezi kukubali fedha za umma zikae mikononi mwa watu bila kazi kufanyika,” amesisitiza Waziri Ndejembi.

Hali hii imesababisha Waziri kuelekeza TANESCO kufanya ukaguzi maalum (Special Audit) ndani ya wiki mbili ili kubaini mchanganuo wa matumizi ya fedha hizo. Huu ni ujumbe mzito kwa wakandarasi wote nchini kuwa Serikali ya Awamu ya Sita haitafanya mzaha na fedha za miradi ya maendeleo.

Soma kwa undani zaidi : Ujenzi wa Bwawa la Malagarasi wapiga chapuo

Maelekezo Mazito: Meneja wa Mradi Ondolewa Mara Moja

Ili kuleta ufanisi na mabadiliko ya kiutendaji, Waziri Ndejembi ameagiza meneja wa mradi kwa upande wa mkandarasi (Dongfang Electric) kuondolewa katika nafasi hiyo mara moja. Sababu kubwa iliyotolewa ni kushindwa kusimamia mradi kwa weledi na kutoa visingizio vinavyokwamisha maendeleo ya Mradi wa Malagarasi MW 49.5.

Waziri alibainisha kuwa mienendo ya baadhi ya wakandarasi wa kimataifa ni kuomba zabuni kwa bei ndogo ili washinde, kisha kuanza kuchelewesha kazi kwa lengo la kuomba nyongeza ya fedha (Variation of Price). Mhe. Ndejembi ameweka wazi kuwa Serikali haitaruhusu mabadiliko yoyote ya gharama kwa mradi huu kwani mkandarasi alijipangia gharama hizo mwenyewe wakati wa mchakato wa zabuni.

Usimamizi wa TANESCO na Mshauri Mwelekezi

Pamoja na kutoa onyo kwa mkandarasi, Waziri Ndejembi ameielekeza TANESCO na mshauri mwelekezi wa mradi kuongeza umakini na usimamizi wa karibu. Alimtaka Mkurugenzi Mtendaji wa TANESCO, Bw. Lazaro Twange, kuhakikisha kuwa kila hatua ya mkataba inafuatwa bila kuchelewa.

Hata hivyo, Waziri hakusita kumpongeza Mkurugenzi wa TANESCO kwa jitihada zake za awali za kufanya vikao vya mara kwa mara na mkandarasi kujaribu kutatua changamoto, ingawa sasa imefika hatua ya kuchukua hatua kali zaidi za kisheria na kimkataba.

Umuhimu wa Mradi wa Malagarasi MW 49.5 kwa Uchumi wa Kanda ya Magharibi

Kukamilika kwa Mradi wa Malagarasi MW 49.5 ni hitaji la lazima kwa maendeleo ya mikoa ya Kigoma, Katavi, na Kagera. Kwa miaka mingi, mikoa hii imekuwa ikitegemea vyanzo vya umeme ambavyo wakati mwingine havitoshelezi mahitaji yanayokua ya viwanda na matumizi ya nyumbani.

Mradi huu unatarajiwa:

1. Kuimarisha Gridi ya Taifa: Kwa kuongeza megawati 49.5, utulivu wa umeme nchini utaongezeka.
2. Kupunguza Gharama za Nishati: Umeme wa maji ni wa bei rahisi ukilinganisha na vyanzo vingine vya mafuta.
3. Kuchochea Viwanda: Mkoa wa Kigoma una fursa nyingi za kilimo na biashara ya mipakani; umeme wa uhakika utavutia wawekezaji.
4. Ajira: Wakati wa ujenzi na baada ya kukamilika, mradi utatoa ajira kwa vijana wa Kitanzania.

Mradi huu ulioanza Aprili 30, 2024, unatarajiwa kukamilika ifikapo Oktoba 30, 2027, kwa gharama inayozidi shilingi bilioni 300. Ni matarajio ya Serikali kuwa baada ya maelekezo haya, mkandarasi atajirudi na kukamilisha kazi ndani ya muda uliopangwa.

Soma zaidi : Ufanisi wa Mradi wa Umeme

Changamoto za Kimkakati katika Miradi ya Maji

Ujenzi wa mabwawa na mitambo ya kufua umeme kwa kutumia maji (Hydroelectric Power) unahitaji utaalamu wa hali ya juu na nidhamu ya kifedha. Katika Mradi wa Malagarasi MW 49.5, maporomoko ya mto Malagarasi yanatoa fursa ya kipekee ya kuzalisha nishati safi. Hata hivyo, ucheleweshaji wa miundombinu ya awali kama barabara unaweza kusababisha athari mfululizo (domino effect) kwa hatua nyingine za ujenzi wa bwawa na ufungaji wa tabaini.

Serikali imesisitiza kuwa mradi huu ni wa kimkakati na hautakwama. Hatua ya Waziri Ndejembi ni sehemu ya mkakati mpana wa Rais Samia Suluhu Hassan kuhakikisha kuwa Tanzania inakuwa na nishati ya kutosha na ya ziada kwa ajili ya kuuza nje ya nchi kupitia mifumo ya ushirikiano wa kikanda (Power Poo

Siri ya Maporomoko ya Malagarasi

Lakini, kuna jambo moja ambalo wengi hawalijui kuhusu Mradi wa Malagarasi MW 49.5. Wakati wahandisi wakihangaika na zege na vyuma, wazee wa maeneo ya jirani na mto Malagarasi wamekuwa na simulizi za kusisimua. Inasemekana kuwa mto huo una “tabia” yake; unahitaji heshima na umakini mkubwa.

Baadhi ya wenyeji wanadai kuwa kusuasua kwa mkandarasi huenda kusiwe tu ni kwa sababu ya ukosefu wa vifaa au usimamizi mbovu, bali ni “upinzani wa asili” wa mto huo dhidi ya wale wanaokuja kwa pupa bila kuelewa mazingira. Twist ya kweli hapa ni kwamba, wakati Waziri akiamini katika ripoti za ukaguzi wa kifedha na kuwafukuza mameneja, huenda mkandarasi mpya atakayekuja atahitaji kufanya zaidi ya kazi za kihandisi—atapaswa “kuzungumza” na mazingira ya Kigoma ili Mradi wa Malagarasi MW 49.5 uweze kutiririsha umeme kwa amani.

Je, ukaguzi wa dola milioni 20 utafichua ufisadi wa kawaida wa kiofisi, au utaonesha kuwa fedha hizo “zimeyeyuka” katika mazingira ambayo hata sayansi haiwezi kuelezea? Kitu kimoja ni hakika: Macho yote sasa yapo Malagarasi, na ndani ya wiki mbili zijazo, ukweli utajulikana.

Kukamilika kwa mradi huu si tu ushindi kwa Wizara ya Nishati, bali ni ukombozi kwa kila mwananchi anayesubiri kuona mwanga wa maendeleo kupitia Mradi wa Malagarasi MW 49.5. Serikali imesimama kidete, na sasa ni zamu ya mkandarasi kuthibitisha kama ana uwezo wa kuendana na kasi ya “Tanzania ya Kazi”.