MAVUNDE ATAKA MADINI KUIMARISHA VIWANDA

Mavunde ataka madini kuimarisha viwanda.Wito mkubwa umetolewa kwa mataifa yote ya Bara la Afrika kuacha kufanya kazi kwa kujitenga na badala yake kuweka mipango ya pamoja ya kusimamia na kuendeleza rasilimali za madini.

Hatua hii inalenga kuhakikisha kuwa rasilimali hizi zinakuwa chachu ya mapinduzi ya viwanda, utengenezaji wa nafasi za ajira, na kukuza uchumi wa bara zima kwa kasi zaidi.

Wito huo umetolewa na Waziri wa Madini wa Tanzania, Anthony Mavunde, wakati akizungumza kwenye mjadala wa jopo la Mawaziri kutoka nchi za Tanzania, Nigeria, na Liberia. Mjadala huo uliokuwa na mada isemayo “From Vision to Delivery: Making the African Mining Vision Work for Member States”, ulifanyika jijini Accra, Ghana, katika Mkutano wa Kimataifa wa Mining in Motion unaofanyika kwa siku tatu kuanzia Oktoba 19 hadi 21, 2026.

Soma Pia:RAIS SAMIA AANIKA FURSA ZA UWEKEZAJI TANZANIA

Mavunde amesisitiza kuwa wakati umefika kwa nchi za Afrika kuweka pembeni tofauti zao ndogo ndogo na kuwekeza nguvu zao kwenye utekelezaji wa mikakati ya pamoja ya maendeleo, hususan katika kuongeza thamani ya madini ya Afrika.

Kwa Nini Kuongeza Thamani ya Madini ya Afrika Ni Jambo la Dharura?

Kwa mujibu wa takwimu za kisekta, Bara la Afrika linamiliki zaidi ya asilimia 32 ya rasilimali za madini muhimu zinazojulikana na kutumiwa duniani kote.

Pamoja na utajiri huu mkubwa wa asili, sehemu kubwa ya madini hayo bado inaendelea kusafirishwa kwenda nje ya bara ikiwa katika hali ya ughafi—bila kuongezwa thamani yoyote ya maana.

Mavunde amebainisha kuwa tabia hii ya kusafirisha maliasili ghafi inazinyima nchi za Afrika fursa kubwa za kiuchumi, ikiwa ni pamoja na:

• Kujenga viwanda vya ndani vya uchakataji na usafishaji.
• Kutengeneza ajira za kudumu na za staha kwa vijana wa Afrika.
• Kuongeza mapato ya Serikali kupitia kodi na tozo mbalimbali.
• Kupoteza teknolojia na ujuzi ambao ungesalia nchini endapo uchakataji ungefanyika ndani ya bara.

“Ni wakati sasa kwa Afrika kuanza kufanya kazi pamoja. Afrika ni moja, na tunapaswa kufanya kazi kama timu moja,” amesisitiza Mhe. Mavunde, akieleza kuwa ushirikiano wa kikanda ndio nguzo kuu ya kuhakikisha sekta ya madini inaleta maendeleo ya kweli.

Hatua za Tanzania Katika Kuongeza Thamani ya Madini ya Afrika

Akifafanua hatua madhubuti zinazochukuliwa na Serikali ya Tanzania, Mavunde amesema kuwa mageuzi makubwa ya kisheria yaliyofanyika mwaka 2017 yalisafisha njia na kuimarisha usimamizi wa rasilimali za madini pamoja na kuongeza ushiriki wa Serikali na wananchi.

Mageuzi haya yalilenga moja kwa moja kuzuia usafirishaji wa madini ghafi kwenda nje ya nchi, hatua iliyochochea kwa kasi uwekezaji katika viwanda vya uongezaji thamani ya madini ya Afrika vilivyopo nchini Tanzania.

Soma Pia:TANZANIA YAENDELEA KUVUTIA UWEKEZAJI WA MADINI

Mafanikio Yaliyofikiwa Nchini Tanzania:

1. Ujenzi wa Viwanda: Chini ya uongozi wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, Tanzania hivi sasa ina zaidi ya viwanda vinane (8) vya kusafisha dhahabu (gold refineries).
2. Uchakataji wa Metali: Kuna zaidi ya viwanda 16 vya uchakataji na usafishaji wa madini ya metali za msingi.
3. Mchango Kwenye Uchumi: Sekta ya Madini sasa inachangia asilimia 10.3 ya Pato la Taifa (GDP).
4. Uwezeshaji wa Wachimbaji Wadogo: Wachimbaji wadogo nchini wanachangia takribani asilimia 40 ya uzalishaji wote wa sekta ya madini, matokeo yakiwa ni hatua za dhati za Serikali kuwawezesha na kuwatengezea mazingira bora ya kazi.

Ushirikiano wa Kikanda: Mfano wa Grafiti (Graphite) na Dira ya Madini ya Afrika

Katika kuonyesha mfano wa vitendo wa jinsi nchi za Afrika zinavyoweza kuunganisha nguvu, Mhe. Mavunde alizitaja nchi za Tanzania, Madagascar, na Msumbiji kama mataifa yenye fursa ya pekee ya kushirikiana katika uendelezaji wa rasilimali za grafiti (graphite).

Kwa kuunganisha nguvu kwenye uchakataji, uoanishaji wa sera, na usimamizi wa soko la grafiti—ambayo ni madini muhimu sana katika utengenezaji wa betri za magari ya umeme—nchi hizi tatu zinaweza kujenga mnyororo imara wa thamani unaowanufaisha wananchi wao moja kwa moja badala ya kushindana zenyewe kwa zenyewe.

Mavunde ameongeza kuwa Dira ya Madini ya Afrika (African Mining Vision) haipaswi kubaki kama nyaraka tu kwenye makabrasha au maazimio ya mikutano na majadiliano ya mezani. Badala yake, inapaswa kuambatana na utekelezaji wa vitendo kupitia mifumo thabiti ya mazungumzo na maamuzi ya pamoja ili kuharakisha mikakati iliyokubaliwa.

Kauli ya Rais wa Ghana: Fursa ya Nishati Safi Ulimwenguni

Mapema akifungua rasmi Mkutano huo wa Mining in Motion, Rais wa Jamhuri ya Ghana, John Dramani Mahama, amesisitiza kuwa huu ni muda muafaka kwa Afrika kugeukia soko la madini muhimu na ya kimkakati.

Soma Pia:TTCL YAENDELEZA FURSA ZA KIDIJITALI TANZANIA

Kutokana na mabadiliko ya tabianchi na ukuaji wa uhitaji mkubwa wa nishati safi ulimwenguni, madini kama vile lithiamu, nikeli, kobalti, na grafiti yamekuwa na mahitaji makubwa zaidi.

Rais Mahama ameeleza kuwa lengo kuu la Afrika linapaswa kuwa ni kuyaongezea thamani madini haya yote ndani ya bara kabla hayajasafirishwa kwenda kwenye masoko ya dunia, ili Bara la Afrika lipate faida ya haki na ya kutosha.

Mtazamo Mpya: Nini Kitatokea Afrika Ikifaulu Kwenye Mkakati Huu?

Wito uliotolewa na Anthony Mavunde na viongozi wenzake katika mkutano wa Accra sio tu kauli ya kisiasa, bali ni msingi wa mapinduzi mapya ya kiuchumi.

Hadi sasa, mataifa ya Magharibi na Asia yamekuwa yakinufaika na ajira za viwandani na teknolojia ya hali ya juu kwa kutumia maliasili zilizotoka Afrika.

Endapo nchi za Afrika zitafanikiwa kuweka msimamo mmoja na kuzuia kikamilifu usafirishaji wa madini ghafi kufikia mwaka 2030, upepo wa kiuchumi ulimwenguni utabadilika kwa kiasi kikubwa.

Badala ya vijana wa Afrika kuhatarisha maisha yao wakivuka bahari kutafuta ajira Ulaya, mataifa ya Magharibi na Mashariki ndiyo yatakayolazimika kuhamisha viwanda vyao vya teknolojia ya juu—kama vile viwanda vya kutengeneza magari ya umeme (EVs), simu za mkononi, na mitambo ya nishati ya jua—na kuja kuvijenga moja kwa moja Barani Afrika.

Suala hili litafanya Afrika isiwe tena mtoa malighafi za bei nafuu tu, bali kitovu kikuu cha utengenezaji na usambazaji wa bidhaa za kiteknolojia duniani.