AGIZO LA SERIKALI KWA VIWANDA VYA SARUJI KUJIELEZA

Agizo la Serikali kwa viwanda vya saruji kujieleza.Katika hatua inayolenga kulinda uchumi wa nchi na maslahi ya wazalendo, Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, kupitia Wizara ya Madini, imetoa onyo kali kwa kampuni kubwa za uzalishaji saruji nchini. Kampuni za Twiga Cement na Tanga Cement zimepewa muda wa saa 48 kufika mbele ya mamlaka husika kujibu tuhuma nzito zinazozikabili.

Hoja kuu zinazochunguzwa ni pamoja na madai ya kukiuka bei elekezi zilizowekwa na Serikali pamoja na kukosekana kwa mikataba rasmi kwa wasambazaji wa malighafi viwandani. Hali hii imezua taharuki katika soko la ujenzi, ikizingatiwa kuwa bei ya saruji na sekta ya madini Tanzania ni uti wa mgongo wa maendeleo ya miundombinu.

Akizungumza jijini Dodoma, Naibu Waziri wa Madini, Dkt. Steven Kiruswa, ameweka wazi kuwa Serikali haitasita kuchukua hatua kali, ikiwemo kufuta leseni za kampuni hizo ikiwa zitakaidi wito huo. “Kitendo cha kukaidi wito wa Serikali ni kuidharau mamlaka. Wasipofika ndani ya saa 48, tutamshauri Waziri kufuta leseni zao,” amesisitiza Dkt. Kiruswa.

Wachimbaji Wadogo na Bei ya Saruji na Sekta ya Madini Tanzania

Kiini cha mgogoro huu kimechochewa na malalamiko kutoka kwa wachimbaji wadogo wa madini ya jasi (gypsum) kutoka wilayani Same, mkoani Kilimanjaro. Wachimbaji hawa, kupitia chama chao cha ushirika (Kilimanjaro Gypsum Cooperative Society Ltd), wamedai kuwa kampuni hizi za saruji zimekuwa zikipuuza ushirika huo na badala yake kufanya kazi na watu binafsi wachache.

Hali hii imesababisha kudorora kwa soko kwa wachimbaji wadogo, kwani walanguzi hao binafsi wanalipwa chini ya bei elekezi na hawana mikataba ya kisheria. Athari za moja kwa moja zinaonekana kwenye bei ya saruji na sekta ya madini Tanzania, ambapo malighafi inapopatikana kwa njia zisizo rasmi, mnyororo mzima wa thamani.

Dkt. Kiruswa amewataka wachimbaji hao kutulia wakati Serikali ikitafuta suluhu ya kudumu. Amewaonya pia wale wanaokubali kuuza madini yao kwa bei ya chini: “Mnaokubali kuuza madini yenu kwa bei ya chini mnajipiga misumari wenyewe. Bei elekezi iheshimiwe.”

Sheria ni Msumeno: Mikataba na Uwazi Viwandani

Kamishna wa Tume ya Madini, Dkt. Theresia Numbi, ameweka nukta kwenye suala la kisheria, akibainisha kuwa utoaji wa mikataba kwa wauzaji wa malighafi si jambo la hiari bali ni takwa la kisheria. Amesisitiza kuwa lazima vyama vya ushirika vishirikishwe kikamilifu ili kuhakikisha faida inawafikia wengi na si watu wachache wenye ushawishi.

Kwa upande wake, Meneja Uwezeshaji Uchimbaji Mdogo kutoka STAMICO, Nchagwa Marwa, ameeleza kuwa kauli mbiu ya “Madini ni Maisha na Utajiri” lazima iakisi maisha ya Mtanzania mmoja mmoja. Kupendelea upande mmoja huku kukiwa na miongozo ya Serikali ni kuhujumu uchumi wa taifa.

TAKUKURU Kuingilia Kati: Tuhuma za Rushwa na Uidhinishaji

Jambo la kushtua zaidi katika sakata hili ni kuingizwa kwa Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU). Naibu Waziri amemuagiza Mkuu wa Wilaya ya Same, Kasilda Mgeni, kuhakikisha TAKUKURU inachunguza mianya ya rushwa inayodaiwa kutumika katika ununuzi wa malighafi kwenye viwanda hivyo.

DC Kasilda Mgeni amelaani vikali hatua ya kampuni hizo kudharau wito wa Serikali, akibainisha kuwa hali ya usalama katika maeneo ya Makanya na Ruvu Kajiungeni imeanza kuathirika kutokana na migawanyiko inayotokana na maslahi ya madini.

Mustakabali wa Bei ya Saruji na Sekta ya Madini Tanzania

Serikali imedhihirisha kuwa hakuna aliye juu ya sheria. Iwe ni muwekezaji mkubwa au mchimba mdogo, kanuni za biashara na bei elekezi lazima zifuatwe. Hatua hii ya saa 48 ni kielelezo cha namna Serikali ya Awamu ya Sita inavyopambania rasilimali za nchi ili ziwanufaishe wazawa.

Ulinzi wa maslahi ya wachimbaji wadogo siyo tu hisani, bali ni mkakati wa kuhakikisha kuwa bei ya saruji na sekta ya madini Tanzania inabaki kuwa imara na yenye ushindani wa haki, kuzuia ukiritimba na unyonyaji.

Ni Njama za Soko au Uhaba wa Kweli?

Huku Serikali ikikaza uzi, kuna swali moja ambalo wadau wengi wanajiuliza chini kwa chini: Je, shinikizo hili kwa Twiga na Tanga Cement litasababisha bei ya saruji na sekta ya madini Tanzania kupanda ghafla kwa kisingizio cha “gharama za uendeshaji”?

Siri iliyopo nyuma ya pazia ni kwamba, baadhi ya wachambuzi wa uchumi wanahisi kuwa “mgomo baridi” wa kampuni hizi kufika Dodoma unaweza kuwa ni mbinu ya kutaka kuishinikiza Serikali ipandishe bei elekezi ya saruji sokoni ili kufidia gharama wanazodai kuzipata kwa kulipa bei kubwa kwa wachimbaji. Kama viwanda hivi vikifungwa hata kwa wiki moja tu, miradi mikubwa ya kimkakati kama ya reli (SGR) na mabwawa ya umeme inaweza kukwama.