Pesatu ni jukwaa la habari, elimu ya kifedha, na ujasiriamali Tanzania. Pata taarifa mpya za biashara, uwekezaji, ajira, kilimo, mitindo, na burudani kwa Kiswahili, pamoja na mwongozo wa kufanikisha mafanikio yako.
Serikali yatangaza kuanza kukagua Mikataba ya Madini.Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania imechukua hatua madhubuti na za kimkakati zenye lengo la kuleta uwazi, haki, na tija katika usimamizi wa rasilimali za madini nchini. Katika muendelezo wa jitihada hizo, Wizara ya Madini imetangaza rasmi maandalizi ya operesheni maalum ya ukaguzi wa mikataba ya msaada wa kiufundi inayotumika katika shughuli mbalimbali za uchimbaji na uongezaji thamani madini.
Yaliyomo
Hatua hii imekuja kufuatia kubainika kwa viashiria vya baadhi ya makampuni au watu binafsi kutumia vibaya fursa ya mikataba hii ili kujinufaisha wenyewe huku wakitumbukiza wamiliki halali wa leseni za madini katika hasara kubwa. Lengo kuu la operesheni hii sio tu kuadhibu waliokiuka sheria, bali ni kuhakikisha kuwa sheria, kanuni, na miongozo yote ya nchi inafuatwa kikamilifu ili kulinda maslahi ya taifa na ya wawekezaji wa ndani.
Akiwasilisha taarifa ya maendeleo ya sekta ya madini nchini mbele ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini jijini Dodoma, Waziri wa Madini, Anthony Mavunde, amebainisha kuwa Serikali haitafumbia macho ukiukwaji wowote unaofanyika kupitia mikataba ya msaada wa kiufundi. Waziri amesisitiza kuwa mikataba hii ilianzishwa kwa dhumuni jema la kuleta utaalamu, teknolojia ya kisasa, na mbinu bora za uchimbaji, na wala haikukusudiwa kuwa chombo cha kuwanyima wamiliki wa leseni mapato yao halali.
“Mikataba ya msaada wa kiufundi inapaswa kuwa nguzo ya kuongeza uzalishaji, tija, na ufanisi katika shughuli zote za madini. Haiwezekani tukaruhusu mikataba hii ikawa chanzo cha migogoro isiyo na msingi au chombo cha kupunguza manufaa anayopaswa kupata mmiliki halali wa leseni ya madini,” ameeleza Waziri Mavunde.
Maagizo Mazito kwa Maafisa Madini Wakazi (RMOs)
Akitambua umuhimu wa usimamizi wa karibu katika ngazi ya mikoa na wilaya, Waziri Mavunde ametoa maagizo mazito kwa Maafisa Madini Wakazi (RMOs) kote nchini. RMOs wametakiwa kuanza mara moja kufanya ukaguzi wa mara kwa mara na usio na taarifa za awali katika maeneo yote ya migodi na miradi ya madini ili kuchunguza namna mikataba ya msaada wa kiufundi inavyotekelezwa kwa vitendo.
Maagizo haya yanawataka maafisa hao kubaini mapema changamoto na viashiria vyote vya unyonyaji na kuchukua hatua za kisheria bila kusuasua. Usimamizi huu wa karibu unalenga kuhakikisha kuwa:
Wamiliki wa leseni hawanyonywi: Makubaliano yote ya kibiashara yanazingatia kanuni za uwazi na usawa bila kuwepo kwa vifungu vya siri vinavyomkandamiza mzawa au mmiliki wa leseni.
Kuzuia migogoro ya mara kwa mara: Uwepo wa ukaguzi wa mara kwa mara utasaidia kutatua tofauti kati ya watoa huduma za kiufundi na wamiliki wa leseni kabla hazijakuwa migogoro mikubwa inayoweza kusimamisha uzalishaji.
Kudhibiti uvujaji wa mapato ya Serikali: Kutokana na ukiukwaji wa mikataba ya msaada wa kiufundi, mara nyingi ripoti za uzalishaji na mapato zimekuwa zikipotoshwa, jambo linaloifanya Serikali kukosa kodi na mrabaha stahiki.
Ukaguzi huu utakuwa endelevu na unatarajiwa kuleta nidhamu mpya miongoni mwa wataalamu na makampuni yanayojihusisha na kutoa ushauri na huduma za kiufundi katika sekta ya madini nchini Tanzania.
Mchango wa Wachimbaji Wadogo na Kukuza Mnyororo wa Thamani wa Dhahabu
Katika taarifa hiyo kwa Kamati ya Bunge, sekta ya uchimbaji mdogo wa madini ilipewa kipengele cha pekee kutokana na mchango wake mkubwa unaoendelea kukuza uchumi wa taifa. Tanzania inasalia kuwa miongoni mwa nchi kinara barani Afrika kwa uzalishaji wa dhahabu, ikizalisha wastani wa takribani tani 65 za dhahabu kwa mwaka.
Katika takwimu hizo, jambo la kujivunia ni kuwa wachimbaji wadogo kwa sasa wanachangia takribani asilimia 40 ya uzalishaji wote wa dhahabu nchini. Hili ni ongezeko kubwa linalodhihirisha jinsi sekta hii ndogo inavyoweza kuleta mapinduzi ya kiuchumi kama ikipata usimamizi mzuri, ikiwa ni pamoja na kuweka utaratibu mzuri wa mikataba ya msaada wa kiufundi inayowasaidia wachimbaji hawa wadogo kupata teknolojia bila kupoteza umiliki wa migodi yao.
Waziri Mavunde alibainisha kuwa mpaka kufikia Juni 2026, viwanda vya ndani vya kusafisha dhahabu vilikuwa vimesafisha jumla ya kilogramu 36,776.37 za dhahabu ghafi. Hatua hii ni hatua kubwa ya kimaendeleo inayodhihirisha kuimarika kwa uwezo wa ndani wa kuongeza thamani ya madini kabla ya kuyaingiza katika masoko ya ndani na ya kimataifa, badala ya kusafirisha madini ghafi kama ilivyokuwa zamani.
Utafiti, Miundombinu ya Maabara, na Ushauri wa Kamati ya Bunge
Ili kuhakikisha sekta ya madini inakuwa endelevu na yenye tija ya muda mrefu, Serikali imeendelea kuwekeza kwa kiasi kikubwa katika utafiti na miundombinu ya kijiolojia. Katika hatua ya kihistoria, asilimia 10 ya mapato yote yatokanayo na sekta ya madini imetengwa maalum kwa ajili ya shughuli za utafiti.
Uwekezaji huu unalenga kupanua wigo wa maabara za kisasa na miundombinu ya kipimaji ili kuongeza usahihi wa taarifa za kijiolojia. Taarifa sahihi za kijiolojia zinamwezesha mchimbaji kujua kiasi na ubora wa madini yaliyopo ardhini kabla ya kuingia katika mikataba ya msaada wa kiufundi na wawekezaji au wataalamu wa kigeni.
Naye Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini, Subira Mgalu, amepongeza hatua zinazochukuliwa na Wizara lakini pia alitoa angalizo zito kuhusu kuongezeka kwa maabara binafsi za upimaji sampuli za madini.
Mgalu aliiomba Serikali kutupia jicho la karibu utitiri wa maabara hizo ili kuhakikisha kuwa:
Sampuli zinazopimwa zinatoa matokeo halisi na ya kuaminika.
Wadau wa madini hawadhulumiwi kwa kupewa taarifa za uwongo kuhusu viwango vya madini kwenye sampuli zao.
Kuzuia uwezekano wa maabara zisizo rasmi kushirikiana na wajanja wachache kughushi ripoti za kijiolojia.
Nini Kinafuata Baada ya Operesheni Hii?
Wakati Serikali ikijipanga kuanza operesheni hii kabambe, ukweli mchungu unaodhihirika ni kwamba mikataba ya msaada wa kiufundi imekuwa kama “upanga wenye makali mawili.” Kwa upande mmoja, imekuwa kiungo muhimu cha kuleta mtaji na teknolojia, lakini kwa upande mwingine, imekuwa mlango wa nyuma unaotumiwa na baadhi ya wawekezaji “wajanja” kujinyakulia umiliki wa migodi ya wazawa bila kununua leseni rasmi.
