NMB YAIPELEKA TANZANIA KIMATAIFA

NMB yaipeleka Tanzania Kimataifa. Mageuzi ya kiuchumi barani Afrika kwa sasa yanashika kasi mpya, huku Tanzania ikitajwa kama mfano bora wa kuigwa katika nyanja za fedha na uwekezaji. Katika kuonyesha mfano huo wa mafanikio, Mkurugenzi Mtendaji na Afisa Mtendaji Mkuu wa Benki ya NMB, Ruth Zaipuna, amebainisha wazi kuwa hatua inayofuata ya ukuaji wa uchumi wa Afrika itategemea kwa kiasi kikubwa uwepo wa taasisi zinazoaminika, upatikanaji wa mitaji ya muda mrefu, pamoja na mifumo jumuishi ya kifedha.

Kauli hiyo nzito ilitolewa na kiongozi huyo shupavu baada ya kuwasilisha kwa kina hadithi ya kipekee kuhusu mageuzi ya sekta ya benki Tanzania katika Kongamano la Biashara la Afrika la Cambridge la mwaka 2026 (Cambridge Africa Business Conference 2026).

Tukio hili kubwa limefanyika nchini Uingereza na kuhudhuriwa na wataalamu wa uchumi, wawekezaji wa kimataifa, na wasomi nguli kutoka pembe zote za dunia.

Safari ya NMB na Mustakabali wa Kiuchumi wa Afrika

Akizungumza kwa kujiamini katika kongamano hilo lililoandaliwa na Shule ya Biashara ya Cambridge Judge (Cambridge Judge Business School) ya Chuo Kikuu cha Cambridge, Ruth Zaipuna alichambua mambo mbalimbali yanayohusu maendeleo ya kifedha. Kongamano hilo la mwaka huu lilikuwa linaongozwa na kaulimbiu isemayo: “Kujenga Mustakabali wa Afrika: Mitaji, Ubunifu na Ukuaji wa Pamoja wa Bara la Afrika.”

Zaipuna ametumia kwa umahiri mkubwa safari ya mafanikio ya Benki ya NMB kama mfano halisi na hai wa taasisi ya Kiafrika inayoweza kuvutia mtaji mkubwa wa kigeni, kuchochea ubunifu wa kiteknolojia, na kujenga uaminifu thabiti miongoni mwa jamii na wadau wa maendeleo.

“Mustakabali wa Afrika hautaletwa kwetu na watu wengine kutoka nje; utajengwa na sisi wenyewe kupitia mifumo jumuishi, taasisi zinazoaminika, na nidhamu ya hali ya juu ya kuleta matokeo chanya na endelevu kwa vizazi vijavyo,” amesisitiza Zaipuna huku akishangiliwa na washiriki wa kongamano hilo.

Ujumbe huu unalenga kuamsha ari kwa taasisi zingine za kifedha nchini Tanzania na Afrika kwa ujumla, zikionshwa kuwa mabadiliko ya ndani yana nguvu kubwa ya kuandika historia mpya ya kiuchumi bila kutegemea misaada pekee.

Soma zaidi: Mpango mkakati kati ya Hazina na NMB

Jinsi Mageuzi ya Sekta ya Benki Tanzania Yalivyobadili Maisha ya Watanzania

Ili kuelewa ukubwa wa mafanikio ya sasa, ni lazima kwanza kutazama tulipotoka. Zaipuna alieleza kwa takwimu sahihi mageuzi makubwa ya Benki ya NMB kutoka hatua za chini kabisa miaka ya nyuma hadi kuwa jitu la kifedha ukanda huu wa Afrika Mashariki.

Huko nyuma, hususan mwaka 1997 wakati benki hiyo inaanza safari yake rasmi baada ya kuvunjwa kwa lililokuwa Benki ya Kitaifa ya Biashara (NBC), NMB ilikuwa na:

• Matawi 97 tu nchi nzima.
• Wateja takribani 600,000 pekee.
• Amana za wateja zilizofikia Shilingi bilioni 150.

Hata hivyo, kutokana na kasi ya mageuzi ya sekta ya benki Tanzania, hali ya sasa ni tofauti kabisa. Leo hii, NMB inajivunia kuwa na zaidi ya wateja milioni 10 nchi nzima. Huu ni ukuaji wa kihistoria unaoakisi jinsi wananchi walivyopata uelewa na ufikiaji wa huduma rasmi za kifedha, jambo linalochangia kwa kiasi kikubwa kupunguza umaskini na kukuza biashara ndogo na za kati (SMEs).

Soma zaidi:Wafanyabiashara katika kujikwamua kiuchumi

Uwekezaji wa Kimkakati Kwenye Teknolojia ya Kidijitali

Siri kubwa iliyopo nyuma ya mafanikio haya ya NMB ni uwekezaji mkubwa na wa makusudi katika teknolojia. Katika kipindi cha miaka mitano iliyopita, kati ya mwaka 2021 na 2025, Benki ya NMB imewekeza kiasi kikubwa cha fedha kinachozidi Shilingi bilioni 230. Fedha hizi zimeelekezwa mahususi katika maeneo yafuatayo:

1. Miundombinu ya Kidijitali: Kuboresha mifumo ya mtandao ili iweze kuhimili mamilioni ya watumiaji kwa wakati mmoja bila kukwama.
2. Usalama wa Mifumo (Cybersecurity): Kulinda amana na taarifa siri za wateja dhidi ya wahalifu wa mtandaoni, jambo linalojenga uaminifu wa hali ya juu.
3. Teknolojia za Kiotomatiki (Automation): Kurahisisha utendaji kazi wa ndani na kupunguza muda unaotumika kutoa huduma.
4. Uwezo wa Matumizi ya Takwimu (Data Analytics): Kuchuja na kuchambua tabia na mahitaji ya wateja ili kuwatengenezea bidhaa za kifedha zinazowafaa kwa wakati sahihi.

Mageuzi haya ya kiteknolojia yameleta mapinduzi ya kweli. Hivi sasa, zaidi ya asilimia 98 ya miamala yote ya NMB inafanyika nje ya kuta za matawi ya benki. Wateja wanapata huduma kupitia simu zao za mkononi (NMB Mkononi), intaneti, mashine za ATM, na kupitia mawakala (NMB Wakala) waliotapakaa hadi vijijini kabisa. Hii ina maana kwamba matawi ya benki sasa yamebaki kwa ajili ya kutoa ushauri wa kimkakati wa kibiashara na uwekezaji mkubwa badala ya foleni za kawaida za kuweka na kutoa fedha.

Soma kwa undani zaidi : Wafanyabiashara na mbinu za kibenki

Maoni ya Wataalamu wa Kimataifa Kuhusu Soko la Tanzania

Uwasilishaji wa Ruth Zaipuna katika Chuo Kikuu cha Cambridge haukuacha maswali, bali uliamsha mijadala chanya miongoni mwa wataalamu wa masuala ya fedha duniani waliohudhuria. Walikiri kwamba mageuzi ya sekta ya benki Tanzania yanapaswa kuwa darasa kwa mataifa mengine yanayoendelea.

Mtaalamu wa Fedha za Kimkakati na Miundo ya Mitaji (Structured Finance) kutoka Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB), Eghosa Giwa Osaige, alichangia mjadala huo kwa kupongeza hatua za usalama na uaminifu zilizochukuliwa na taasisi za Tanzania. Osaige alibainisha kuwa kuimarisha uaminifu na kupunguza gharama za vihatarishi (risks) ni nguzo kuu mbili muhimu iwapo nchi za Afrika zinataka kuongeza mtiririko wa mitaji mikubwa kuelekea katika bara hili. Tanzania kupitia NMB imethibitisha kuwa inawezekana kupunguza vihatarishi hivyo kwa kutumia mifumo madhubuti ya kidijitali.

Kwa upande mwingine, Mkurugenzi wa Uwekezaji wa Taasisi ya British International Investment (BII), Jumai Hadiza Mohammed, aligusia suala la uwekezaji endelevu unaozingatia utunzaji wa mazingira na ustawi wa jamii. Mohammed alisema kuwa hati fungani za kijamii na uendelevu (Social and Sustainability Bonds) zilizozinduliwa na NMB—kama vile Hati Fungani ya Jamii ya NMB—zinatoa mfano imara na wa kupigiwa mfano kwa benki zote barani Afrika. Aliongeza kuwa huu ni uthibitisho wa namna ubunifu, ubia wa kimkakati, na masoko ya mitaji yanavyoweza kufungua uwekezaji wa viwango vya juu duniani na kuleta maendeleo ya kijamii.

Soma zaidi : Benki zaungana kuwainua wafanyabiashara

Upande wa Pili wa Sarafu ya Mageuzi

Hata hivyo, tunaposherehekea mafanikio haya makubwa ya NMB kule Cambridge, kuna ukweli mmoja usiopingika unaojitokeza chini ya kapeti. Kasi hii ya mageuzi ya sekta ya benki Tanzania inakuja na changamoto kubwa ya kipekee na ya kusisimua kwa mteja wa kawaida wa kitanzania

Wakati asilimia 98 ya miamala ikihamia kidijitali, ni kwamba mageuzi haya yanaweza yasiishie tu kwenye kurahisisha huduma, bali yanatengeneza mfumo ambapo ubinadamu unabadishwa na AI (Akili Mnemba) pamoja na algoridamu za kompyuta. Hivi karibuni, huenda hutaingia tena kwenye tawi la benki kuonana na meneja tabasamu ili uombe mkopo; badala yake, mfumo wa kompyuta uliopo wingu (cloud) ndio utakaokagua historia yako ya matumizi ya kifedha ndani ya sekunde tatu na kuamua hatari ya kukupa au kukunyima mkopo huo.

Mageuzi haya ya sekta ya benki nchini Tanzania yanaleta tishio jipya lakini la kuvutia: benki hazishindani tena kwa kuwa na majengo mazuri ya kifahari barabarani, bali zinashindana kwa ubora wa mifumo ya usimbaji (coding) na kasi ya seva zao.

Hii ina maana kwamba kijana wa kitanzania aliye kijijini sasa hatoiangalia benki kama mahali pa kwenda kufanya kazi akiwa amevaa suti na tai, bali kama jukwaa la kiteknolojia ambapo yeye kama mhandisi wa programu (software engineer) anaweza kuuza ubunifu wake.

Mageuzi ya sekta ya benki Tanzania yamethibitisha jambo moja kuu: ramani ya mitaji kule Cambridge sasa inatambua lugha ya Kiswahili ya kidijitali.