SERIKALI YAIMARISHA UWEZESHAJI WA WANAWAKE KIUCHUMI

Serikali yaimarisha uwezeshaji wa wanawake kiuchumi.Katika kuelekea ustawi wa jamii na maendeleo endelevu, suala la usawa wa kijinsia na uwezeshaji wa kiuchumi kwa akina mama limekuwa kipaumbele kikubwa. Katika kikao cha Bunge kilichofanyika jijini Dodoma mnamo Juni 17, 2026, Serikali imebainisha wazi kuwa inaendelea kuimarisha jitihada mbalimbali za kuwawezesha wanawake kiuchumi Tanzania ili kuwaondolea umaskini, kuongeza ushiriki wao katika shughuli za uzalishaji, na kukuza Pato la Taifa (GDP).

Jitihada hizi zinakuja wakati muafaka ambapo mchango wa mwanamke katika sekta rasmi na zisizo rasmi unazidi kuonekana kuwa nguzo kuu ya mabadiliko ya kijamii na kiuchumi nchini.

Soma zaidi : Serikali na uwekezaji kwa wanawake

Mkakati wa Serikali Katika Kuwawezesha Wanawake Kiuchumi Tanzania

Akiwasilisha majibu ya Serikali bungeni, Naibu Waziri wa Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wanawake na Makundi Maalum, Mhandisi Maryprisca Mahundi, ameeleza kuwa Serikali inatumia mifumo mbalimbali ya kimkakati inayotekelezwa kupitia wizara za kisekta na mamlaka za serikali za mitaa (TAMISEMI).

Hatua hii inalenga kuhakikisha kuwa kila mwanamke, kuanzia ngazi ya kijiji hadi kitaifa, anafikiwa na fursa hizi.

Swali hilo lililoulizwa na Janeth Elias Mahawanga (Viti Maalum), lilitaka kufahamu kwa kina mipango maalum ya Serikali katika kuhakikisha kundi hili muhimu linapata nguvu ya kiuchumi.

Mahundi amefafanua kuwa mipango hiyo imejikita katika maeneo makuu matatu:

1. Upatikanaji wa Mitaji ya Masharti Nafuu: Kupitia mifuko ya kimaendeleo na halmashauri.
2. Mafunzo ya Amali na Ujuzi: Kushirikiana na taasisi za serikali kuongeza thamani ya bidhaa.
3. Ufikiaji wa Masoko: Ndani na nje ya nchi ili kuhakikisha biashara zao zinakuwa endelevu.

Soma zaidi : Serikali yafichua siri ya uwekezaji wa Wanawake

Mikopo ya Asilimia 10 na Jukumu la SIDO na VETA

Moja ya nguzo kuu ambazo Serikali inazitumia katika kuwawezesha wanawake kiuchumi Tanzania ni utaratibu wa utoaji wa mikopo ya asilimia 10 inayotokana na mapato ya ndani ya Halmashauri zote nchini. Katika mgao huo, asilimia 4 hutengwa maalum kwa ajili ya wanawake (huku asilimia 4 ikienda kwa vijana na asilimia 2 kwa watu wenye ulemavu).

Mbali na mikopo hiyo, kuna Mfuko wa Maendeleo ya Wanawake (WDF) ambao umekuwa chachu ya mabadiliko. Hata hivyo, Serikali imebaini kuwa kutoa mtaji pekee bila ujuzi hakuna tija. Ndio maana, kabla ya wanawake hawa kupatiwa mikopo, wanalazimika kupitia mafunzo maalum ya kuongeza thamani ya bidhaa wanazozalisha.

Mafunzo haya yanatolewa kupitia ushirikiano madhubuti kati ya Serikali na taasisi zifuatazo:

• SIDO (Shirika la Kuhudumia Viwanda Vidogo): Inawafunza usindikaji wa vyakula, utengenezaji wa sabuni, na vifungashio bora.
• VETA (Mamlaka ya Elimu na Mafunzo ya Ufundi Stadi): Inawapa ujuzi wa ushonaji, useremala, na ufundi mbalimbali.
• Taasisi zisizo za Kiserikali (NGOs): Zinalenga kuwajengea uwezo wa usimamizi wa fedha na ujasiriamali.

Soma kwa undani zaidi: Majukwaa yanavyowainua wanawake

Programu ya BBT na Fursa Katika Sekta ya Madini (STAMICO)

Katika hatua nyingine ya kimapinduzi, Naibu Waziri alitaja Programu ya Jenga Kesho Yako (Building a Better Tomorrow – BBT). Programu hii inayoratibiwa katika sekta za kilimo, mifugo, na ufugaji nyuki, imekuwa mkombozi mkubwa. Kupitia BBT, wanawake wengi nchini sasa wanapata ardhi, pembejeo, na mafunzo ya kisasa ya kilimo biashara, jambo linalowaondoa kwenye kilimo cha jembe la mkono na kuwapeleka kwenye minyororo ya thamani ya kimataifa.

Suala la kuwawezesha wanawake kiuchumi Tanzania halikuishia kwenye kilimo tu; limegusa hadi sekta ya madini ambayo hapo awali ilitawaliwa na wanaume. Kupitia Shirika la Madini la Taifa (STAMICO), Serikali inaendesha programu maalum zinazowawezesha wanawake kuingia kwenye uchimbaji na biashara ya madini.

STAMICO inawasaidia akina mama hawa kwa:

• Kuwapatia vifaa vya kisasa vya uchimbaji na usalama kazini.
• Kuwapa mafunzo ya jinsi ya kutambua miamba yenye thamani.
• Kuwaunganisha na wanunuzi wakubwa na fursa za uwekezaji wa kigeni.

Hali kadhalika, kupitia Benki Kuu ya Tanzania (BoT), Serikali inazidi kuimarisha mifumo ya huduma jumuishi za kifedha (Financial Inclusion). Hii inajumuisha kuimarisha Vyama vya Ushirika wa Akiba na Mikopo (SACCOS) na Vikundi vya Kifedha vya Jamii (VICOBA) ili kuhakikisha wanawake wa vijijini wanapata huduma za kibenki kwa urahisi kupitia simu zao za mkononi na mifumo ya kidijitali.

Soma zaidi: Serikali yatoa fedha kwa wanawake

Mtazamo Mpya: Mgeuko wa Kidijitali Katika Uwezeshaji wa Wanawake

Wakati Serikali ikijikita kwenye kutoa fedha za halmashauri, mafunzo ya SIDO, na fursa za STAMICO au BBT, changamoto kubwa imebaki kuwa ni “Mabadiliko ya Kidijitali na Akili Mnemba (AI)”.

Uwezeshaji wa kweli kwa mwanamke wa Kitanzania wa leo hautakamilika kama bado anategemea kuuza bidhaa zake barabarani au kusubiri maonesho ya Sabasaba na Nane Nane pekee. Ili kasi ya kuwawezesha wanawake kiuchumi Tanzania iende na wakati wa miaka ya 2020 na kuendelea, kuna haja kubwa ya kuingiza “Ujuzi wa Kidijitali” (Digital Literacy) kama kigezo cha lazima kabla ya kupewa mikopo hiyo ya asilimia 10.

Mwanamke anayejua kutumia mifumo ya mtandaoni (E-commerce), masoko ya kidijitali (Digital Marketing), na mifumo ya kifedha ya kidijitali ana nafasi ya kukua mara kumi zaidi ya yule anayetegemea soko la ndani pekee.

Fikiria mwanamke mchimba madini wa STAMICO ambaye anaweza kutumia mifumo ya mtandao kupiga mnada madini yake kwa wanunuzi wa Dubai akiwa hapahapa Dodoma, au mjasiriamali aliyefundishwa na SIDO anayetumia mifumo ya kijasusi (AI) kutengeneza nembo (logos) na mikakati ya masoko ya bidhaa zake za viungo (spices). Huu ndio uwezeshaji wa kisasa unaotakiwa kupewa kipaumbele.