MAPINDUZI MAPYA YA UCHUMI WA KITAIFA KWENYE MADINI

Mapinduzi mapya ya uchumi wa kitaifa kwenye madini,Katika kile kinachoonekana kuwa ni mapinduzi makubwa ya kiuchumi, sekta ya madini nchini Tanzania inatarajiwa kupata sura mpya. Serikali kupitia Wizara ya Madini, imetangaza mpango kabambe wa kuliwezesha Shirika la Madini la Taifa (STAMICO) kuwa mchezaji mkuu katika ligi ya wawekezaji wakubwa wa madini. Hatua hii siyo tu inalenga kuongeza mapato ya serikali, bali pia kuhakikisha kuwa rasilimali za nchi zinawanufaisha wananchi moja kwa moja.

Januari 16, 2026, itakumbukwa kama siku muhimu ambapo mwelekeo wa STAMICO na uchimbaji wa madini Tanzania ulipata baraka za kibunge jijini Dodoma. Waziri wa Madini, Mheshimiwa Anthony Mavunde, alipokuwa akizungumza na Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini, ameweka wazi kuwa muda wa STAMICO kubaki kama msimamizi au mwekezaji mdogo umepitwa na wakati. Sasa, shirika hilo linakwenda kushindana bega kwa bega na makampuni makubwa ya kimataifa.

Safari ya STAMICO na Uchimbaji wa Madini Tanzania Kuelekea Kimataifa

Kwa miaka mingi, sekta ya madini nchini imekuwa ikitegemea zaidi uwekezaji kutoka nje (Foreign Direct Investment). Ingawa wawekezaji hawa wamechangia pakubwa, Serikali ya Awamu ya Sita, chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, imeona umuhimu wa kuwa na shirika la ndani lenye nguvu. STAMICO na uchimbaji wa madini Tanzania sasa ni kauli mbiu inayolenga kujitegemea.

Waziri Mavunde amebainisha kuwa STAMICO tayari imepiga hatua kubwa kwa kununua mitambo ya kisasa ya uchimbaji. Mitambo hii siyo tu ni mikubwa, bali ina teknolojia ya hali ya juu inayoweza kufanya kazi katika mazingira magumu ya kijiolojia. Hii ina maana kuwa STAMICO sasa ina uwezo wa kufanya uchimbaji wa kiwango cha juu (Large Scale Mining), sawa na ule unaofanywa na migodi maarufu kama Barrick Gold na Geita Gold Mine (GGM).

Umuhimu wa Teknolojia Katika Uchimbaji

Ununuzi wa mitambo hii ni sehemu ya mkakati wa kuliimarisha shirika ili lisiwe tegemezi. Katika soko la dunia, ushindani kwenye sekta ya madini unategemea sana ufanisi.

Kwa kuwa na mitambo yake yenyewe, STAMICO itapunguza gharama za kukodisha vifaa na hivyo kuongeza faida itakayobaki ndani ya nchi. Hii ndiyo siri ya mafanikio ya STAMICO na uchimbaji wa madini Tanzania katika kipindi hiki cha kuelekea mwaka 2030.

Uwekezaji huu pia unakwenda sambamba na mafunzo kwa wataalamu wa ndani. Watanzania wengi sasa wanatarajiwa kuajiriwa katika nyanja za uhandisi wa migodi, jiolojia, na uendeshaji wa mitambo mizito, jambo ambalo litaongeza ujuzi wa ndani (local content).

Mchango wa Tume ya Madini na Mafanikio ya Makusanyo

Mafanikio ya STAMICO hayawezi kutenganishwa na usimamizi mzuri wa Tume ya Madini. Katika kikao hicho cha Dodoma, Katibu Mtendaji wa Tume ya Madini, Mhandisi Ramadhani Lwamo, amewasilisha ripoti yenye kutia moyo. Katika mwaka wa fedha 2024/25, Tume ilifanikiwa kuvuka lengo la kukusanya Shilingi trilioni 1 kwa kufikia asilimia 108.

Kwa mwaka wa fedha wa sasa (2025/26), malengo yameongezwa hadi kufikia Shilingi trilioni 1.2. Ripoti inaonyesha kuwa hadi kufikia Desemba 2025, Tume tayari imekusanya asilimia 56 ya lengo hilo.

Hii ni ishara tosha kuwa mazingira ya biashara na uwekezaji katika sekta ya madini ni rafiki na yanazidi kuimarika. Uwepo wa STAMICO na uchimbaji wa madini Tanzania kama mdau mkuu utasaidia hata zaidi katika kufikia na kuvuka malengo haya ya kikodi na mrabaha.

Maono ya Rais Samia Suluhu Hassan

Waziri Mavunde hakusita kumpongeza Rais Dkt. Samia kwa uongozi wake thabiti. Rais amekuwa mstari wa mbele katika kuhakikisha kuwa sheria za madini zinatekelezwa kwa namna ambayo inavutia wawekezaji huku ikilinda maslahi ya Taifa. Diplomasia ya uchumi inayotekelezwa na Serikali imefungua milango ya masoko mapya ya madini, hususan madini mkakati (strategic minerals) ambayo yanahitajika sana duniani kwa sasa kwa ajili ya teknolojia ya kijani.

Maoni ya Kamati ya Bunge na Wadau

Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini, Mheshimiwa Subira Mgalu, amepongeza juhudi hizi akisema kuwa Bunge litaendelea kutoa ushirikiano wa kisheria na kibajeti. Kamati imeridhishwa na jinsi STAMICO inavyobadilika kutoka kuwa shirika la kutoa huduma na kuwa shirika la kibiashara linalozalisha faida.

Dkt. Venance Mwasse, Mkurugenzi Mtendaji wa STAMICO, amesisitiza kuwa mabadiliko haya ya muundo yamekuja wakati muafaka. Amesema kuwa nidhamu ya kazi na usimamizi wa rasilimali ndani ya shirika umekuwa kipaumbele chao kikubwa ili kuhakikisha kila senti inayowekezwa na serikali inaleta tija.

Je, STAMICO Itakuwa “Barrick” Mpya ya Afrika Mashariki?

Hapa ndipo palipo na mshangao mkubwa kwa wadau wa madini. Wakati wengi wakidhani kuwa STAMICO itajikita tu katika kuchimba dhahabu na makaa ya mawe, kuna siri ya kimkakati inayovuja:

STAMICO inajiandaa kuingia kwenye uchimbaji wa madini ya nadra (Rare Earth Elements) na Graphite, ambayo ni muhimu kwa utengenezaji wa betri za magari ya umeme.