DHAHABU YA SH BILIONI 1.2 YAKAMATWA DAR

DHAHABU YA SH BILIONI 1.2 YAKAMATWA DAR.Vita dhidi ya utoroshaji wa madini ya dhahabu nchini Tanzania imeshika kasi mpya baada ya Kikosi Kazi (Taskforce) cha Wizara ya Madini, kwa kushirikiana na vyombo vya ulinzi na usalama, kufanikiwa kukamata gramu 4,402.20 za dhahabu zenye thamani ya Shilingi 1,238,458,594.42 zikiwa njiani kutoroshwa nje ya mfumo rasmi wa kisheria.

Operesheni hiyo iliyofanyika jijini Dar es Salaam inadhihirisha matunda ya kuimarishwa kwa mifumo ya ufuatiliaji na ukaguzi katika mnyororo mzima wa biashara ya madini nchini.

Akizungumza na wanahabari, Waziri wa Madini, Anthony Mavunde , amebainisha kuwa serikali haitasita kuchukua hatua kali za kisheria dhidi ya mtu au kampuni yoyote inayohusika na mtandao huu haramu unaoisababishia nchi upotevu mkubwa wa mapato.

Soma Pia:SAMIA AZINDUA MIRADI MIKUBWA YA USAFIRI NCHINI

Dhahabu hiyo iliyokamatwa tayari imetaifishwa na kuhifadhiwa kwa usalama katika Benki Kuu ya Tanzania (BOT), huku uchunguzi wa kina ukiendelea ili kuwabaini wote waliobelimfano katika mnyororo huo wa utoroshaji.

Athari za Utoroshaji wa Madini ya Dhahabu Katika Uchumi wa Tanzania

Maliasili za madini ni nguzo kuu ya uchumi wa Taifa la Tanzania. Watu au vikundi vinapojihusisha na utoroshaji wa madini ya dhahabu, vinasababisha madhara makubwa yanayogusa sekta mbalimbali za maendeleo ya wananchi.

1. Upotevu wa Mapato ya Serikali na Kodi

Kila gramu ya dhahabu inayouzwa nje ya mfumo rasmi inaikosesha serikali maduhuli muhimu kama vile kodi ya mrabaha (royalties), ada za ukaguzi (inspection fees), na kodi za huduma za halmashauri (service levy). Mapato haya ndiyo yanayotumika kujenga miundombinu kama barabara, vituo vya afya, na shule kote nchini.

2. Athari kwa Akiba ya Dhahabu ya Taifa

Hivi karibuni, Tanzania imeweka mkakati kabambe wa kununua na kuhifadhi dhahabu kupitia Benki Kuu ya Tanzania (BOT) ili kuimarisha thamani ya sarafu ya Shilingi na kulinda akiba ya fedha za kigeni. Vitendo vya utoroshaji wa madini ya dhahabu vinakwamisha jitihada hizi kwani vinapunguza kiasi cha madini kinachostahili kuingia kwenye hifadhi ya taifa.

3. Kuvurugika kwa Masoko Rasmi ya Madini

Serikali imewekeza kwa kiasi kikubwa katika kuanzisha masoko ya madini na vituo vya ununuzi katika mikoa yote inayochimba madini. Biashara haramu ya utoroshaji inatengeneza soko la giza ambalo linawanyonya wachimbaji wadogo na kuharibu uwazi wa bei za madini sokoni.

Maagizo Mazito ya Waziri Mavunde Kutesa Mnyororo wa Utoroshaji

Akiwaeleza wanahabari jijini Dar es Salaam, Waziri wa Madini, Mheshimiwa Anthony Mavunde, ametoa maelekezo madhubuti kwa Kikosi Kazi na vyombo vya dola ili kuhakikisha tatizo hili linatokomezwa kuanzia ngazi ya chini kabisa:

• Kuvunja Mnyororo Mzima wa Uhalifu: Waziri ameelekeza mtuhumiwa aliyekamatwa ahojiwe kwa kina ili kubaini mahali alipotoka na kule alikokuwa akipeleka dhahabu hiyo. Lengo ni kuhakikisha si tu anayesafirisha anakamatwa, bali na wale wanaofadhili mtandao huo nyuma ya pazia wanachukuliwa hatua.
• Kufuta na Kuweka Kwenye Orodha Nyeusi (Blacklisting): Iwapo mtuhumiwa au washirika wake wana leseni rasmi za biashara ya madini, Waziri ameagiza leseni hizo kufutwa mara moja. Zaidi ya hapo, majina yao yataingizwa kwenye orodha maalum ya watenda makosa (blacklist) ili wasiruhusiwe tena kufanya biashara yoyote ya madini nchini Tanzania.
• Wito kwa Wananchi na Wafanyabiashara: Mhe. Mavunde ametoa rai kwa wadau wote wa sekta ya madini kutumia masoko rasmi na vituo vya ununuzi vilivyosambazwa nchi nzima ili kufanya biashara zao kwa amani, uwazi, na halali.

Ulinganisho: Njia Rasmi dhidi ya Njia Haramu za Biashara ya Madini

Ili kuelewa vyema faida za kutumia mfumo rasmi na athari za utoroshaji, angalia jedwali lifuatalo:

Hatua za Serikali Katika Kuimarisha Usimamizi wa Madini Nchini

Kukamatwa kwa dhahabu hii yenye thamani ya zaidi ya Shilingi bilioni 1.2 ni matokeo ya maboresho mbalimbali yaliyofanywa na Wizara ya Madini katika miaka ya hivi karibuni. Uundaji wa Kikosi Kazi Maalum kinachoshirikisha vyombo mbalimbali vya dola umeongeza ushirikiano wa kiintelijensia katika mikoa ya kimkakati na mipakani.

Soma Pia:AVITH PHILIP AANDIKA HISTORIA YA UCHUMI MZUNGUKO

Elimu pia inaendelea kutolewa kwa wachimbaji wadogo kuhusu faida za kuuza madini yao kwenye masoko ya serikali ambapo wanapata bei stahiki kulingana na viwango vya soko la dunia, bila kukatwa ada au kodi zisizo halali.

Jinsi Utoroshaji wa Madini ya Dhahabu Unavyojiingiza Kwenye Mtegoni wa Ki-Teknolojia (The Digital Tracking Twist)

Matukio kama haya ya kukamatwa kwa mali za mabilioni yanaashiria mabadiliko makubwa katika mbinu za udhibiti zinazotumiwa na serikali.

Watotoroshaji wa madini wamezoea kufikiri kuwa utoroshaji wa madini ya dhahabu ni mchezo wa kujificha vichochoroni au kukwepa vizuizi vya barabarani pekee. Lakini ukweli ni kwamba, udhibiti wa sasa umeama kutoka barabarani na kuingia kwenye mifumo ya kidijitali na data (blockchain & geofencing tracking).

Katika ulimwengu wa sasa, kila gramu ya dhahabu inayochimbwa halali inapoingia kwenye mfumo rasmi inapata “saini ya kidijitali” (digital footprint) inayoeleza eneo ilipotoka, maudhui yake ya kemikali (mineral fingerprint), na aliyetunza kumbukumbu zake.

Hii ina maana kwamba, hata mtoroshaji akifanikiwa kuvuka kizuizi kimoja cha barabarani, dhahabu hiyo inakuwa “kipofu” na “isiyoweza kuuzwa” katika soko lolote halali duniani kwa sababu haina utambulisho wa kidijitali.

Soma Pia:FURSA MPYA ZA BIASHARA TANZANIA NA URUSI

Kwa maneno mengine, juhudi za utoroshaji wa madini ya dhahabu hivi sasa hazilengi tu kukamatwa na askari walioko doria, bali zinakabiliwa na ukuta wa kiteknolojia unaoifanya dhahabu haramu kuwa haina thamani pindi inapochukuliwa nje ya mfumo.