BRELA NA WIPO WAINUA SEKTA YA KILIMO

Brela na Wipo wainua sekta ya Kilimo.Ukuaji wa sekta ya kilimo na ufugaji nchini Tanzania unategemea kwa kiasi kikubwa upatikanaji wa mbinu za kisasa na gharama nafuu za uzalishaji.

Katika hatua kubwa inayolenga kuleta mapinduzi ya kiuchumi kwa wakulima wa vijijini na mijini, Wakala wa Usajili wa Biashara na Leseni (BRELA), kwa kushirikiana na Shirika la Miliki Ubunifu Duniani (WIPO) pamoja na taasisi washirika, wamezindua rasmi mradi wa kimkakati nchini.

Mradi huu unalenga kurahisisha upatikanaji wa teknolojia rahisi itakayotumika kutengeneza chakula cha mifugo na mbolea kwa kutumia mabaki ya vyakula na zao la parachichi.

Hatua hii inakuja wakati muafaka ambapo gharama za pembejeo za kilimo na vyakula vya mifugo zimekuwa changamoto kubwa kwa wazalishaji wengi wa ndani. Kupitia mpango huu, Tanzania inatarajia kuona mabadiliko makubwa katika usimamizi wa taka za kilimo na uzalishaji wenye tija.

Soma zaidi : Ukuaji wa sekta ya Kilimo

Jinsi Teknolojia ya Mbolea na Chakula cha Mifugo Inavyoenda Kubadili Sekta ya Kilimo

Akizungumza wakati wa uzinduzi wa mradi huo jijini Dar es Salaam, Mkurugenzi wa Miliki Ubunifu kutoka BRELA, Loy Mhando, amefafanua kuwa BRELA ina jukumu la kisheria na kimaendeleo la kulinda miliki ubunifu nchini. Ili kufikia malengo hayo kwa vitendo, wamekuwa wakifanya kazi kwa karibu sana na WIPO ili kuhakikisha kuwa tafiti na teknolojia zilizosajiliwa duniani zinawafikia walengwa wa chini kabisa ambao ni wananchi.

Mhando ameeleza kuwa, kupitia ushirikiano huo wa kimkakati, BRELA iliwasilisha ombi maalum la kutafuta teknolojia sahihi na madhubuti kutoka kwenye kanzidata (database) kubwa ya WIPO. Lengo kuu lilikuwa kupata suluhisho linaloendana na mazingira ya Kitanzania, ambalo litasaidia kuchochea maendeleo ya kiuchumi na kijamii nchini. Suluhisho hilo limepatikana kupitia teknolojia ya mbolea na chakula cha mifugo inayotokana na malighafi zinazopatikana kwa urahisi nchini, hususan mabaki ya zao la parachichi ambalo uzalishaji wake unakuwa kwa kasi kubwa.

“Mradi huu utaanza kutekelezwa kwa majaribio katika mikoa ya Nyanda za Juu Kusini ikihusisha mikoa ya Mbeya, Iringa, na Njombe kwa lengo la kuwanufaisha moja kwa moja wakulima na wafugaji nchini,” amesema Mhando.

Mikoa hii iliyochaguliwa kwa awamu ya kwanza ni maarufu kwa uzalishaji mkubwa wa mazao ya matunda, hususan parachichi, na inakabiliwa na changamoto ya uharibifu wa mazao baada ya kuvunwa (post-harvest losses). Kuanzishwa kwa teknolojia hii kutasaidia kubadilisha changamoto hiyo kuwa fursa ya kiuchumi.

Soma zaidi : Teknolojia mpya za kilimo

Mchango wa COSTECH na Wataalamu wa Ndani Katika Ubunifu

Katika hatua nyingine, wadau wa sayansi na teknolojia nchini wameonyesha utayari wa kuhakikisha mradi huu unakuwa endelevu na unaleta tija iliyokusudiwa. Awali, Mkurugenzi Mkuu wa Tume ya Sayansi na Teknolojia Tanzania (COSTECH), Dk. Amos Nungu, amesema kuwa hatua hii ni sehemu ya mkakati wa kitaifa wa kuongeza matumizi ya sayansi, teknolojia na ubunifu (STI) katika kuchochea maendeleo ya uchumi, hususan katika sekta mama za kilimo na ufugaji.

Dk. Nungu amebainisha kuwa mradi huu utakuwa daraja muhimu litakalowawezesha wataalamu, watafiti, na wabunifu wa ndani kupata mifumo na maarifa sahihi ya kiteknolojia. Teknolojia hizi zilizochonwa kutoka kanzidata ya kimataifa zinaweza kuboreshwa zaidi ili ziendane na mazingira halisi ya vijiji na miji yetu, na hatimaye zitumike katika uzalishaji wa viwandani. Hii itasaidia katika:

• Uchakataji wa kisasa wa mazao ya kilimo na kupunguza upotevu wa chakula.
• Uzalishaji wa mbolea salama za asili zisizo na kemikali hatarishi kwa udongo.
• Maendeleo ya viwanda vidogo na vya kati vinavyotegemea malighafi za kilimo (agro-processing).

Kwa upande wake, Mkuu wa Kitengo cha Uratibu wa Mradi kutoka WIPO, Purevdorj Vaanchig, alisisitiza kuwa lengo kuu la shirika hilo la kimataifa ni kujenga uelewa mpana na kuwajengea uwezo wadau wa ndani nchini Tanzania. WIPO inalenga kuhakikisha kuwa miliki ubunifu haishii tu kwenye makatasi na vyeti, bali inakuwa chombo cha kuondoa umaskini na kuongeza thamani ya mazao ya wakulima.

Soma kwa undani zaidi : Mabadiliko ya wakulima

Faida za Kiuchumi za Kutumia Mabaki ya Parachichi

Zao la parachichi nchini Tanzania, hasa katika mikoa ya Njombe na Mbeya, limekuwa “dhahabu ya kijani” kutokana na soko kubwa la kimataifa. Hata hivyo, asilimia kubwa ya parachichi zinazoharibika au zile zisizokidhi vigezo vya kusafirishwa nje ya nchi zimekuwa zikitupwa na kusababisha hasara.

Kupitia teknolojia ya mbolea na chakula cha mifugo, mabaki haya sasa yanaenda kuwa chanzo kipya cha mapato. Mafuta na virutubisho vilivyopo kwenye parachichi vimegundulika kuwa na manufaa makubwa sana vikichanganywa kwa weledi kiteknolojia kutengeneza lishe bora ya ng’ombe wa maziwa, kuku, na nguruwe, huku nyuzi zake zikisaidia kutengeneza mbolea ya mboji (compost) yenye ubora wa juu kwa ajili ya kurudisha rutuba ya udongo.

Changamoto na Mustakabali wa Baadaye wa Kilimo cha Mzunguko

Ili kufanikisha mradi huu, kuna haja ya kuwapo kwa mafunzo endelevu kwa vikundi vya wakulima na wafugaji vijijini. Changamoto kubwa ya miradi mingi ya kiteknolojia imekuwa ni mwendelezo (sustainability) baada ya wafadhili au taasisi za serikali kukamilisha awamu ya kwanza. Uhusiano kati ya BRELA, COSTECH, na mamlaka za serikali za mitaa (LGAs) utakuwa nguzo kuu ya kuhakikisha mashine na mifumo ya uzalishaji inatunzwa na kufanya kazi kwa muda mrefu.

Uwekezaji katika elimu ya teknolojia hii ya kisasa utawawezesha vijana wengi kujiajiri kupitia viwanda vidogo vya kusaga na kuchakata vyakula vya mifugo na mbolea, na hivyo kupunguza tatizo la ajira nchini.

Soma zaidi : Umuhimu wa uwekezaji sekta ya Kilimo

Je, Parachichi Litaleta Ushindani Kati ya Binadamu na Mifugo?

Huku mradi huu ukionekana kuwa ukombozi mkubwa kwa sekta ya kilimo, unaleta taswira mpya na ya kipekee katika soko la chakula nchini. Sote tunajua jinsi tunda la parachichi lilivyo kitoweo pendwa mezani mwa Watanzania wengi kutokana na faida zake za kiafya.

Teknolojia hii inalenga kutumia “mabaki” tu, mafanikio makubwa ya mradi huu yanaweza kupelekea viwanda kuanza kununua hadi matunda mazima kwa ajili ya kukidhi mahitaji makubwa ya mbolea na lishe ya wanyama.