BALOZI KHAMIS ATOA AGIZO BANDARI YA MANGAPWANI

BALOZI KHAMIS ATOA AGIZO BANDARI YA MANGAPWANI.Waziri wa Fedha, Balozi Khamis Mussa Omar , ametoa maelekezo mazito na ya kimkakati kwa Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) ikishirikiana na Shirika la Bandari Zanzibar.

Waziri amewataka kuanza mapema kabisa maandalizi ya mfumo mzima wa kiutendaji ikiwemo vifaa, mifumo ya kiteknolojia, na watumishi watakaohitajika kutoa huduma katika Bandari ya Mangapwani Zanzibar, ili kuhakikisha inaanza kufanya kazi kwa ufanisi wa hali ya juu mara tu ujenzi wake utakapokamilika.

Soma Pia:BOT YAWATUMIA WASANII KUHAMASISHA UTUNZAJI WA FEDHA

Balozi Omar ametoa maagizo hayo wakati wa ziara yake ya kiserikali katika eneo la mradi wa ujenzi wa Bandari Jumuishi ya Mangapwani Zanzibar, yenye lengo la kukagua hatua kwa hatua maendeleo ya utekelezaji wa mradi huo wa kimkakati, kujionea kazi zinavyoendelea, pamoja na kutathmini utayari wa taasisi zote zitakazohusika na utoaji wa huduma bandarini hapo.

Maandalizi ya Mapema Kuzuia Vikwazo vya Uendeshaji Bandarini

Akizungumza wakati wa ziara hiyo, Mhe. Balozi Omar alibainisha kuwa Bandari ya Mangapwani Zanzibar ni miundombinu yenye thamani kubwa na ya kimkakati kwa uchumi wa nchi kutokana na uwezo wake mkubwa utakaowezesha kuhudumia meli kubwa za kimataifa pindi ujenzi wake utakapokamilika rasmi mwaka 2028.

Bandari hii inatarajiwa kuwa kitovu kikuu cha shughuli za forodha pamoja na chanzo kikubwa cha mapato ya Serikali kupitia ushuru wa forodha na kodi mbalimbali.

Soma Pia:NMB YAONESHA SULUHISHO YA KIFEDHA

“Pamoja na ujenzi wa miundombinu ya kiphysical ya bandari, ni muhimu mno kwa taasisi zote zinazohusika na utoaji wa huduma kuhakikisha zinapanga na kuratibu kwa pamoja mahitaji yao mapema. Tunataka kuepusha hali ambapo bandari inakamilika lakini vifaa, watumishi, na mifumo muhimu ya uendeshaji inakuwa haijakaa sawa,” amesema Balozi Omar.

Waziri wa Fedha amesisitiza umuhimu wa kipekee kwa Shirika la Bandari Zanzibar na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) kuoanisha kikamilifu ratiba zao za utekelezaji (implementation timelines). Hatua hii itahakikisha kuwa huduma za ushuru na utoaji wa mizigo zinaanza kutolewa kwa wakati bila usumbufu wowote, na kufanya shughuli za kibiashara kufanyika kwa ufanisi wa kimataifa.

Katika ziara hiyo, Balozi Omar ameeleza kuridhishwa kwake na taarifa ya maendeleo ya mradi iliyobainisha kuwa ujenzi wa Bandari ya Mangapwani Zanzibar hadi sasa umefikia takribani asilimia 20. Hatua hii inalingana kikamilifu na matarajio ya mpango kazi wa utekelezaji kwa kipindi husika, huku mkandarasi akiwa eneo la mradi akiendelea na kazi kwa kasi inayoridhisha.

Hatua za Kimkakati za Ujenzi wa Bandari ya Mangapwani Zanzibar

Kwa upande wake, Mkurugenzi wa Shirika la Bandari Zanzibar, Akif Ali Khamis, ameeleza kuwa mradi wa Bandari ya Mangapwani Zanzibar ni miongoni mwa miradi ya kielelezo na muhimu zaidi inayotarajiwa kuchochea ukuaji wa kasi wa uchumi wa Zanzibar na Tanzania kwa ujumla. Bandari hii itaimarisha kwa kiwango kikubwa shughuli za biashara ya kikanda na kimataifa pamoja na usafirishaji wa shehena kubwa za mizigo.

Soma Pia:SAMIA SCHOLARSHIP FURSA KWA VIJANA KUNG’ARA

Khamis amebainisha kuwa ushirikiano wa karibu na wa kihistoria kati ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (SMT) na Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar (SMZ) ni nguzo kuu katika kuhakikisha kuwa Bandari ya Mangapwani Zanzibar inakuwa kitovu cha biashara ya bahari (maritime hub) na kutoa mchango mkuu katika maendeleo ya uchumi wa taifa.

Mahitaji Muhimu na Vifaa vya Kisasa

Khamis ameeleza kuwa ziara ya Waziri wa Fedha imekuwa fursa muafaka kwa taasisi zote husika kukaa pamoja, kujadili maendeleo ya ujenzi, kutambua changamoto zinazoweza kujitokeza, na kuweka mikakati ya mapema ya kukamilisha miundombinu yote inayohitajika.

Baadhi ya mahitaji ya kipaumbele yaliyotajwa ili kuifanya Bandari ya Mangapwani Zanzibar kufanya kazi kwa ufanisi ni pamoja na:

• Miundombinu ya kisasa ya kuhifadhi mizigo: Maghala makubwa na maeneo salama ya kuwekea makontena na mizigo ya kawaida.
• Vifaa vya kisasa vya ukaguzi (Scanners): Midaki ya kiteknolojia ya hali ya juu itakayowezesha ukaguzi wa haraka wa mizigo bila kuchelewesha meli.
• Mifumo ya Kidijitali ya TRA: Mifumo iliyounganishwa ya kielektroniki itakayowezesha urahisi wa shughuli za forodha pamoja na usafirishaji wa mizigo inayokwenda nchi jirani (transshipment cargo).

Uwezo wa Shehena na Awamu za Upanuzi wa Bandari

Ujenzi wa Bandari ya Mangapwani Zanzibar umeundwa kwa mtazamo wa kukuza biashara kwa miaka mingi ijayo. Mradi huu umegawanyika katika awamu mbalimbali ili kukabiliana na ukuaji wa mahitaji ya kibiashara katika ukanda wa Afrika Mashariki na Kati.

“Bandari hii ya Mangapwani inatarajiwa kukamilika rasmi Septemba 2028 na kukabidhiwa kwa Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar. Katika awamu yake ya kwanza, itakuwa na uwezo wa kuhudumia takribani makontena 250,000 hadi 300,000 kwa mwaka, pamoja na tani 500,000 hadi milioni moja za mizigo ya kawaida isiyohifadhiwa kwenye makontena,” alieleza Bw. Akif Ali Khamis.

Ameongeza kuwa Bandari ya Mangapwani Zanzibar ina uwezo mkubwa wa kupanuliwa zaidi katika awamu zitakazofuata kupitia upanuzi wa maeneo ya kuhifadhi mizigo na miundombinu mingine ya kibandari. Hatua hii itaongeza uwezo wake wa kuhudumia biashara na shehena za mizigo kwa kadiri mahitaji ya soko la kimataifa yanavyozidi kuongezeka.

Kukamilika kwa mradi huu, sambamba na maandalizi ya mapema ya taasisi kama TRA na Shirika la Bandari, kutatekeleza lengo la kuweka mazingira bora, salama, na ya haraka ya uendeshaji wa shughuli za kibandari, huku ikiongeza kwa kiwango kikubwa mchango wake katika mapato ya serikali na ukuaji wa uchumi wa wananchi.

Je, Mangapwani Ndio ‘Singapore’ Mpya ya Afrika Mashariki?

Ujenzi wa Bandari ya Mangapwani Zanzibar haupaswi kuangaliwa tu kama mradi mwingine wa kawaida wa ujenzi wa miundombinu; huu ni mradi unaokwenda kubadili kabisa uelekeo wa kijiografia na kiuchumi (geopolitics and economics) wa Ukanda wa Bahari ya Hindi.

Kwa miaka mingi, Bandari ya Malindi mjini Zanzibar imekuwa ikikabiliwa na changamoto ya ufinyu wa eneo na kina kifupi cha maji kinachozuia meli kubwa za kisasa (post-Panamax vessels) kutia nanga. Bandari ya Mangapwani Zanzibar inakuja kusuluhisha changamoto hiyo ya miaka nenda rudi. Kwa kuwa na kina kirefu cha asili cha maji na eneo kubwa la ardhi linaloruhusu upanuzi, Mangapwani inajiweka katika nafasi ya kuwa kituo kikuu cha kupokea na kusambaza mizigo kikanda (Transshipment Hub).

Ushindani wa Kibandari na Fursa Mpya za Kiuchumi

Utekelezaji wa maagizo ya Waziri wa Fedha Balozi Omar kwa TRA na Shirika la Bandari Zanzibar utakuwa na maana kubwa zaidi ya kukusanya kodi. Kama TRA watafanikiwa kuweka mifumo ya kielektroniki inayofanya kazi kwa sekunde chache na kuondoa urasimu wa forodha, Bandari ya Mangapwani Zanzibar inaweza kuipita bandari nyingi za ukanda huu kwa kasi ya utoaji wa mizigo.

Hii ina maana gani kwa Mzanzibari na Mtanzania wa kawaida?

1. Kufunguka kwa Mji Mpya wa Kiuchumi: Mangapwani haitakuwa bandari tu, bali itazaa mji mpya wa viwanda (Industrial Port City), maghala ya kuhifadhia bidhaa bure (Free Port Zones), na vituo vya usafirishaji.
2. Ajira za Maelfu kwa Vijana: Kuanzia sekta ya ujenzi, usafirishaji, uratibu wa mizigo (logistics), hadi biashara ndogondogo, maelfu ya ajira za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja zitazalishwa.
3. Ushindani Chanya na Bandari ya Dar es Salaam: Badala ya kushindana vibaya, Mangapwani na Dar es Salaam zitakamilishana (complementary ports), zikiifanya Tanzania kuwa lango kuu lisilopingika la biashara kwa nchi zote zisizokuwa na bahari (landlocked countries) kama vile Rwanda, Burundi, DRC, na Uganda.