UWEKEZAJI DP WORLD WAVUNJA REKODI UFANISI NA MAPATO

Uwekezaji DP WORLD wavunja rekodi ufanisi na Mapato . Katika kipindi cha hivi karibuni, sekta ya uchukuzi nchini Tanzania imeshuhudia mabadiliko makubwa ambayo hayajawahi kutokea tangu uhuru. Kiini cha mabadiliko haya ni uwekezaji wa DP World Bandari ya Dar es Salaam, hatua ambayo imeleta mageuzi ya kiteknolojia, kimfumo, na kiuchumi. Waziri wa Uchukuzi, Prof. Makame Mbarawa, ametoa takwimu zinazoonyesha kuwa bandari hiyo sasa inafanya kazi kwa kasi ya ajabu, ikivunja rekodi za nyuma za upakiaji na ushushaji wa shehena.

Kwa mujibu wa Prof. Mbarawa, tangu kuingia kwa mwekezaji huyo wa kimataifa, kumekuwa na ongezeko la dhahiri la ufanisi katika huduma za kontena. Kwa mfano, mwezi Desemba 2024, bandari ilihudumia takribani kontena 18,000. Hata hivyo, katika kipindi kama hicho mwaka 2025, idadi hiyo imepaa hadi kufikia kontena 36,000—hilo likiwa ni ongezeko la mara mbili ndani ya mwaka mmoja tu.

Mafanikio ya Mapato kupitia Uwekezaji wa DP World Bandari ya Dar es Salaam

Moja ya maeneo ambayo watanzania wengi walikuwa na shauku nayo ni suala la mapato ya nchi. Prof. Mbarawa ameweka wazi kuwa uwekezaji wa DP World Bandari ya Dar es Salaam umekuwa na tija kubwa kwa Mamlaka ya Usimamizi wa Bandari Tanzania (TPA). Kabla ya uwekezaji huu, TPA ilikuwa ikikusanya wastani wa Shilingi bilioni 700 hadi 800 kwa mwaka.

Hata hivyo, hali imebadilika kwa kiasi kikubwa sana. Waziri amebainisha kuwa tangu wawekezaji hao waingie, mapato yameongezeka kwa kiwango cha kihistoria na kufikia Shilingi trilioni 2.03. Hili ni ongezeko la zaidi ya asilimia 150, jambo linaloonyesha kuwa mifumo ya ukusanyaji mapato na ufanisi wa kibiashara umeimarika. Ongezeko hili halinufaishi TPA pekee, bali pia linachochea ukuaji wa mapato ya Forodha kupitia Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), hivyo kuongeza uwezo wa serikali kugharamia miradi mingine ya maendeleo.

Changamoto ya Msongamano na Suluhisho la Bandari Kavu ya Kurasini

Pamoja na mafanikio hayo, kuongezeka kwa shehena kumeleta changamoto mpya: msongamano wa makontena katika Terminal 1. Hata hivyo, serikali na mwekezaji wamejipanga vyema kukabiliana na hali hiyo. Prof. Mbarawa ameeleza kuwa mpango wa ujenzi wa Bandari Kavu katika eneo la EPZA (Export Processing Zones Authority) Kurasini ni mwarobaini wa tatizo hili.

“Lengo letu ni kuhakikisha kuwa makontena yakishushwa bandarini, yanapelekwa moja kwa moja kwenye eneo la EPZA ambako wadau na wateja watachukulia mizigo yao. Hii itapunguza msongamano bandarini na kuongeza nafasi ya kuhudumia meli nyingi zaidi kwa wakati mmoja,” amesema Waziri wakati wa ziara yake.

Maboresho ya Kiteknolojia na Mitambo ya Kisasa

Kaimu Mkurugenzi wa Bandari ya Dar es Salaam, Abed Gallus, ametoa ufafanuzi wa kitaalamu kuhusu mashine mpya zilizofungwa chini ya uwekezaji wa DP World Bandari ya Dar es Salaam. Katika Terminal 1, hivi sasa kuna mashine tano za kisasa za aina ya SSG (Ship-to-Shore Gantry cranes) na mashine za RTG (Rubber Tyred Gantry cranes).

Mashine hizi zina uwezo mkubwa wa kupokea mizigo kutoka melini na kuipanga ghalani kwa kasi ya ajabu. Matokeo yake ni nini?

1. Muda wa Meli Gatini: Hivi sasa, meli inaweza kuhudumiwa kikamilifu ndani ya siku tatu tu, ikifanya kazi masaa 24.
2. Uwezo wa Kuhudumia: Bandari sasa ina uwezo wa kuhudumia hadi kontena 1,000 kwa wakati mmoja, tofauti na hapo awali.
3. Kupungua kwa Muda wa Kusubiri: Moja ya mafanikio makubwa ni kupungua kwa muda wa meli kusubiri nangani (outer anchorage). Awali, meli zilikuwa zikisubiri hadi zaidi ya siku 30, lakini sasa wastani ni siku 5 tu. Hii inapunguza gharama za usafirishaji kwa wafanyabiashara na kufanya Bandari ya Dar es Salaam kuwa chaguo namba moja katika ukanda wa Afrika Mashariki na Kati.

Msamaha wa Tozo na Unaafuu kwa Wafanyabiashara

Katika kuonyesha kujali kwao, Meneja Uhusiano wa DP World, Elitunu Mallamia, ametangaza hatua za kipekee za kusaidia wafanyabiashara wa Kitanzania. Kutokana na kasi kubwa ya mzigo unaoingia, kumejitokeza changamoto ya uondoshaji wa mizigo kutoka maghala ya SD.

Ili kuwapunguzia wateja hasara na kuchochea mzunguko wa bidhaa sokoni, DP World imetoa msamaha wa tozo za uhifadhi (storage charges) kwa mizigo yote iliyoshuka kuanzia Januari 1 hadi Februari 5. Aidha, wametoa dirisha la siku tano (Februari 6 hadi 10) kwa ajili ya kuondosha mizigo hiyo bila malipo ya ziada ya uhifadhi. Huu ni ushahidi mwingine kuwa uwekezaji wa DP World Bandari ya Dar es Salaam hauna lengo la kupata faida pekee, bali pia kukuza uchumi wa mzawa.

Mtazamo wa Baadaye

Tanzania sasa imejipanga kuwa kitovu (hub) cha biashara barani Afrika. Waziri Mbarawa amesisitiza kuwa serikali itaendelea kuboresha miundombinu ili kuhakikisha bandari inafunguka zaidi. Lakini, hapa kuna jambo la kutafakarisha ambalo wengi hawalioni:

Wakati wengi wakitazama uwekezaji wa DP World Bandari ya Dar es Salaam kama mradi wa kushusha na kupakia makontena pekee, ukweli ni kwamba mradi huu unageuza Dar es Salaam kuwa “Singapore ya Afrika.” Kwa kasi hii ya ufanisi, hivi karibuni tutashuhudia meli kubwa zaidi duniani (Super-Post-Panamax) zikipigana vikumbo kuingia Dar es Salaam, huku nchi jirani zikilazimika kupitisha asilimia 90 ya mizigo yao hapa.

Ongezeko hili la mapato hadi Trilioni 2 sio mwisho. Kuna uwezekano mkubwa kuwa ifikapo mwaka 2030, Bandari ya Dar es Salaam itachangia zaidi ya asilimia 50 ya bajeti nzima ya nchi, na kuifanya Tanzania kuwa nchi ya kwanza Afrika Mashariki kuendesha miradi yake yote ya maendeleo bila kuhitaji mikopo ya nje. Je, ulikuwa unajua kuwa kontena unaloliona leo linaweza kuwa ndilo linalolipa mshahara wa daktari wako au mwalimu wa mwanao kesho? Huu ndio uzito wa uwekezaji huu.