TRA YAWEKA REKODI YAKUSANYA TRIL 3.58 MACHI 2026

Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) imeandika historia mpya katika medani za uchumi nchini baada ya kutangaza kiwango cha juu zaidi cha ukusanyaji mapato kuwahi kurekodiwa ndani ya mwezi mmoja. Katika kile kinachoonekana kama mapinduzi ya kidijitali na mabadiliko ya kimfumo, makusanyo ya TRA 2026 kwa mwezi wa Machi yamefikia shilingi trilioni 3.58.

Kiwango hiki si tu kwamba ni kikubwa, bali ni kielelezo cha ufanisi wa asilimia 107.6 dhidi ya malengo yaliyokuwa yamewekwa na serikali. Mafanikio haya yanakuja wakati ambapo Tanzania inazidi kujiimarisha kama kitovu cha biashara na uwekezaji katika ukanda wa Afrika Mashariki na Kati.

Soma zaidi : TRA yavunja rekodi mpya

Uchambuzi wa Robo ya Tatu ya Mwaka wa Fedha 2025/2026

Ili kuelewa ukubwa wa makusanyo ya TRA 2026, ni lazima tuangalie mwenendo wa robo ya tatu ya mwaka wa fedha (Januari hadi Machi). Katika kipindi hiki cha miezi mitatu, Mamlaka imefanikiwa kukusanya jumla ya shilingi trilioni 9.31.

Takwimu hizi zinaonyesha ongezeko kubwa la asilimia 23.6 ikilinganishwa na kipindi kama hicho mwaka uliopita. Ongezeko hili la karibu robo ya mapato linaashiria kuwa uchumi wa nchi unakuwa kwa kasi, na muhimu zaidi, mifumo ya ukusanyaji mapato inazidi kuwa imara na kuzuia upotevu uliokuwa ukijitokeza huko nyuma.

Sababu za Mafanikio ya Makusanyo ya TRA 2026: Mfumo wa IDRAS

Moja ya nguzo kuu zilizobeba mafanikio haya ni uwekezaji kwenye TEHAMA. Mwezi Februari 2026, TRA ilizindua mfumo mpya jumuishi wa kodi za ndani unaojulikana kama IDRAS (Integrated Domestic Revenue Administration System).

Mfumo huu umekuwa mkombozi kwa namna zifuatazo:

1. Usajili wa Walipakodi: Ndani ya muda mfupi, mfumo wa IDRAS umewezesha kusajili walipakodi wapya zaidi ya 69,000. Hii ina maana kuwa wigo wa kodi unazidi kupanuka badala ya kutegemea walipakodi wachache walewale.
2. Ujumuishi wa Taasisi: Mfumo huu umeunganishwa na taasisi 92 za kiserikali na binafsi, hali inayorahisisha upatikanaji wa taarifa za kifedha na miamala kwa wakati halisi.
3. Kupunguza Rushwa: Kwa kupunguza muingiliano wa ana kwa ana kati ya maafisa wa kodi na wafanyabiashara, IDRAS imeziba mianya mingi ya rushwa na urasimu usio wa lazima.

Soma zaidi : Tra yachangia uchumi wa maendeleo

Kuimarika kwa Mfumo wa Forodha wa TANCIS

Mbali na kodi za ndani, upande wa forodha umekuwa na mchango mkubwa katika makusanyo ya TRA 2026. Kuimarika kwa mfumo wa TANCIS (Tanzania Customs Integrated System) kumekuwa chachu ya mabadiliko bandarini na mipakani.

Kupitia TANCIS, muda wa uondoshaji wa mizigo umepungua kwa kiasi kikubwa. Wafanyabiashara sasa wanaweza kukamilisha taratibu zao kwa urahisi, jambo linalochochea biashara ya kimataifa. Udhibiti wa mianya ya upotevu wa mapato katika vituo vya forodha nchini umeimarishwa, huku teknolojia ikitumika kukagua mizigo na kuhakikisha kila bidhaa inayoingia au kutoka inalipiwa kodi stahiki.

Diplomasia ya Kodi: Maelekezo ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan

Huwezi kuzungumzia rekodi ya makusanyo ya TRA 2026 bila kugusia falsafa ya uongozi wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan. Kamishna Mkuu wa TRA, Bw. Yusuph Juma Mwenda, amekaririwa akisema kuwa mafanikio haya ni matokeo ya moja kwa moja ya utekelezaji wa maelekezo ya Rais.

Rais Samia amekuwa akisisitiza:

• Ulipaji kodi wa hiari: Badala ya kutumia nguvu na mabavu, TRA sasa inajikita katika kutoa elimu na kuhamasisha wananchi kuona umuhimu wa kulipa kodi kwa maendeleo ya nchi.
• Mahusiano Mazuri: Kujenga daraja la uaminifu kati ya mamlaka na walipakodi. Hii imepunguza hofu miongoni mwa wafanyabiashara na kuwafanya waone TRA kama mshirika wa biashara (business partner) badala ya kuwa adui.
• Ujenzi wa Miundombinu: Mapato haya yanarudi kwa wananchi kupitia miradi mikubwa kama SGR, Bwawa la Mwalimu Nyerere, na maboresho ya huduma za afya na elimu, jambo linalowapa hamasa walipakodi.

Soma kwa undani zaidi :TRA kuhakikisha inasimamia mapato

Changamoto na Mustakabali wa Kodi Tanzania

Licha ya mafanikio haya makubwa ya makusanyo ya TRA 2026, bado kuna safari ndefu. Elimu ya mlipakodi inahitaji kufika hadi vijijini ambako biashara ndogondogo (Machinga) zinazidi kukua. Lengo ni kuhakikisha kuwa kila Mtanzania mwenye sifa anachangia keki ya taifa kulingana na kipato chake.

Wataalamu wa uchumi wanatabiri kuwa ikiwa kasi hii ya makusanyo itaendelea, Tanzania inaweza kufikia kiwango cha kujitegemea kwa bajeti kuu kwa zaidi ya asilimia 80 katika miaka michache ijayo. Hii itapunguza utegemezi wa mikopo ya nje na misaada, na hivyo kuongeza uhuru wa kiuchumi wa nchi.

Soma zaidi : Tra kukuza sekta binafsi

Je, Hii ni Kodi au ni “Uchawi” wa Data?

Wakati kila mtu akishangilia rekodi ya makusanyo ya TRA 2026, wachambuzi wa mambo ya ndani wamegundua kitu cha kipekee. Inasemekana kuwa ongezeko hili la trilioni 3.58 halikutokana tu na biashara za kawaida za bidhaa na huduma.

Kuna tetesi kuwa sehemu kubwa ya ongezeko hilo imetokana na sekta ya “Uchumi wa Giza” (Digital Underground Economy) na biashara za sarafu za kidijitali (Cryptocurrency) ambazo sasa zimeanza kutambuliwa na kutozwa kodi kupitia mfumo wa IDRAS. Inaonekana TRA wamepata “funguo” za siri za kidijitali ambazo zilikuwa zimejificha kwa miaka mingi. Je, inawezekana kuwa Tanzania ndiyo nchi ya kwanza Afrika kufanikiwa kukamua kodi kutoka kwenye ‘Cloud’? Kama ni hivyo, basi makusanyo ya TRA 2026 ni mwanzo tu wa mapinduzi ambapo hata “shilingi ya mtandaoni” haina pa kujificha tena!