SERIKALI KUPELEKA UMEME VITONGOJINI IGALULA

Serikali kupeleka umeme vitongojini igalula.Jitihada za Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania za kuwaletea wananchi wake maendeleo kupitia sekta ya nishati zinaendelea kupata msukumo mkubwa mkoani Tabora.

Katika mwendelezo wa mkakati huo, Jimbo la Igalula lililopo Wilaya ya Uyui linatarajiwa kushuhudia mapinduzi makubwa ya kiuchumi na kijamii kufuatia uwekezaji unaoendelea wa miundombinu ya nishati ya umeme.

Serikali imeweka wazi mpango wake thabiti wa kuhakikisha kuwa vitongoji vyote ambavyo bado havijafikiwa na huduma ya nishati hiyo vinapata umeme wa uhakika kabla au ifikapo mwaka 2030.

Soma Pia:

Hatua hii ni sehemu ya mikakati mapana ya kitaifa inayotekelezwa na Wakala wa Nishati Vijijini (REA), chombo chenye dhamana ya kusimamia na kuendesha miradi ya umeme maeneo ya vijijini nchini. Lengo kuu ni kuhakikisha kuwa hakuna mwananchi au eneo linalobaki nyuma katika ufikaji wa nishati hiyo mhimu kwa maendeleo.

Kauli ya Serikali Bungeni Kuhusu Umeme Igalula

Taarifa hizo za matumaini kwa wakazi wa Igalula zilifikiwa wakati wa kipindi cha maswali na majibu bungeni jijini Dodoma. Msisitizo huo ulitolewa na Naibu Waziri wa Nishati, Mhe. Salome Makamba, wakati akijibu swali la msingi lililowasilishwa na Mbunge wa Jimbo la Igalula, Mhe. Juma Mustafa Kawamba.

Kawamba alitaka kupata ufafanuzi wa kina na kauli rasmi kutoka serikalini kuhusu ratiba na mipango iliyopo ya kufikisha huduma ya umeme katika vijiji na vitongoji vyote vya jimbo hilo ambavyo bado vinakabiliwa na changamoto ya ukosefu wa nishati hiyo.

Katika majibu yake, Salome Makamba alibainisha kuwa Serikali inafahamu vyema uhitaji mkubwa wa umeme katika Jimbo la Igalula na tayari imeweka mipango kazi thabiti ya muda mfupi na muda mrefu ili kuhakikisha vitongoji vyote vinapata umeme kwa awamu.

Hatua za Mafanikio za Utekelezaji wa Umeme Vijijini

Hadi kufikia Oktoba 2026, takwimu zinaonyesha mafanikio makubwa katika usambazaji wa miundombinu ya umeme katika ngazi ya vijiji Jimboni Igalula.

Salome alieleza kuwa vijiji vyote 58 vinavyounda jimbo hilo tayari vimefikiwa na miundombinu kuu ya nishati ya umeme. Hii ina maana kuwa asilimia 100 ya vijiji vya Igalula vimeshaunganishwa na mtandao wa umeme wa taifa.

Hata hivyo, katika ngazi ya vitongoji, safari ya usambazaji bado inaendelea kwa kasi. Katika jumla ya vitongoji 275 vilivyopo katika Jimbo la Igalula, vitongoji 87 tayari vimeshafikishiwa huduma ya umeme, kiwango kinachotafsiriwa kuwa ni asilimia 31.64 ya vitongoji vyote.

Serikali imekiri kuwa ingawa hatua kubwa imepigwa, bado kuna kazi kubwa inayohitajika kufanyika ili kufikisha nishati hiyo katika vitongoji 188 vilivyosalia. Ni kutokana na hali hiyo ndipo utekelezaji wa miradi mbalimbali ya mradi wa kupeleka umeme vitongojini ulipoongezwa kasi.

Kasi ya Utekelezaji wa Mradi wa Kupeleka Umeme Vitongojini (HEP IIA na HEP IIB)

Ili kuziba pengo lililopo na kuongeza idadi ya wananchi wanaonufaika na nishati ya umeme, kwa sasa wakandarasi mbalimbali waliokabidhiwa dhamana na Wakala wa Nishati Vijijini (REA) wanaendelea na kazi katika maeneo mbalimbali ya Jimbo la Igalula.

Hivi sasa, utekelezaji unahusisha Awamu ya Pili A na Awamu ya Pili B ya mradi wa umeme maarufu kama Hamlet Electrification Project (HEP IIA na HEP IIB). Mradi huu unalenga kufikisha nishati ya umeme katika vitongoji vingine 48 vya jimbo hilo katika awamu hii inayoendelea.

Miongoni mwa maeneo yanayonufaika moja kwa moja na utekelezaji wa sasa wa mradi wa kupeleka umeme vitongojini ni pamoja na vitongoji vilivyopo katika Kijiji cha Miyenze, Kata ya Miyenze. Vitongoji hivyo ni:

• Miyenze
• Majimaji
• Igembensabo
• Migusa

Kazi zinazoendelea katika maeneo haya ni pamoja me kusimika nguzo, kuvuta waya za umeme, kufunga mashine za kupunguza ukali wa umeme (transformers), na kuunganisha huduma hiyo moja kwa moja katika nyumba za wananchi pamoja na taasisi za umma kama shule na zahanati.

Dira ya Mwaka 2030: Mradi wa Mwisho wa Kupeleka Umeme Vitongojini Pwani na Bara

Serikali haikuishia tu katika miradi inayotekelezwa hivi sasa. Ili kuhakikisha kuwa vitongoji vyote vilivyosalia vinapata nishati hiyo ya kimkakati, Serikali kupitia Wakala wa Nishati Vijijini (REA) ipo katika maandalizi ya mwisho ya mradi kabambe ujulikanao kama Universal Hamlet Electrification and Last Milestone Connectivity Project.

Soma Pia:

Mradi huu unakusudiwa kuwa suluhisho la kudumu na la mwisho (last milestone) la kufikisha huduma ya umeme katika vitongoji vyote nchini Tanzania ambavyo havijafikiwa na nishati hiyo hadi sasa.

Mhe. Salome Makamba alisisitiza kuwa utekelezaji wa mradi huo mkubwa utakapokamilika, utawezesha vitongoji vyote vilivyobaki katika Jimbo la Igalula—na maeneo mengine ya Tanzania Bara—kunufaika kikamilifu na nishati ya umeme ifikapo au kabla ya mwaka 2030.

Faida za Kiuchumi na Kijamii za Umeme Vitongojini

Upatikanaji wa nishati ya umeme katika ngazi ya vitongoji una mchango mkubwa sana katika kubadilisha sura ya uchumi wa vijijini. Hapo awali, ukosefu wa umeme katika vitongoji ulikuwa ukikwamisha juhudi za wananchi kujikwamua kiuchumi.

Pindi mradi wa kupeleka umeme vitongojini unapokamilika katika eneo husika, faida zifuatazo huanza kuonekana mara moja:

1. Uboreshaji wa Huduma za Afya: Zahanati na vituo vya afya vya vitongojini vinaweza kuhifadhi chanjo na dawa kwa usalama kupitia friji za umeme, pamoja na kutoa huduma za uzazi saa 24 bila kutegemea mwanga wa koroboi au taa za simu.
2. Kukuza Elimu: Wanafunzi katika shule za msingi na sekondari wanapata fursa ya kujisomea wakati wa usiku, huku shule zikitumia vifaa vya kiteknolojia kama kompyuta na madaftari ya kidijitali.
3. Kushamiri kwa Biashara Ndogondogo: Wananchi wanaanzisha biashara mpya kama vile saluni za kiume na kike, maduka ya kuchaji simu, usindikaji wa nafaka (mashine za kusaga na kukoboa), na karakana za kuchomelea chuma (welding).
4. Ulinzi na Usalama: Kuwepo kwa taa za barabarani na mwanga katika vitongoji kunapunguza matukio ya kiuhalifu na kuongeza usalama wa raia na mali zao wakati wa usiku.

Mapinduzi ya Nishati Vijijini Mkoani Tabora

Mkoa wa Tabora kwa ujumla umekuwa miongoni mwa mikoa inayonufaika kwa kiasi kikubwa na uwekezaji wa miradi ya nishati kupitia REA. Kutokana na jiografia ya mkoa huo kuwa na maeneo yaliyotengana, kupelekwa kwa umeme katika ngazi ya vitongoji kupitia mradi wa kupeleka umeme vitongojini kumewzesha kuunganisha jamii za mbali na vituo vya maendeleo.

Soma Pia :

Ushirikiano baina ya Serikali Kuu, Wakala wa REA, viongozi wa majimbo kama Juma Mustafa Kawamba, na wananchi wenyewe, umekuwa chachu kubwa ya kurahisisha utekelezaji wa miradi hii bila vikwazo vya ardhi au usumbufu usio wa lazima.

Wananchi wa Igalula wametakiwa kutoa ushirikiano wa dhati kwa wakandarasi walio katika maeneo yao ili kukamilisha kazi hizo kwa wakati uliopangwa.

Athari za Umeme Katika Miundombinu ya Maji na Kilimo

Mbali na matumizi ya nyumbani na biashara ndogondogo, nishati ya umeme inayopelekwa vitongojini inatarajiwa kubadilisha sekta ya kilimo na upatikanaji wa maji safi. Mkoani Tabora, kilimo ni utti wa mgongo wa uchumi wa wananchi wengi.

Kupitia mradi wa kupeleka umeme vitongojini, miundombinu ya kusukumia maji kwa kutumia pampu za umeme inaweza kusimikwa kwa gharama nafuu zaidi ikilinganishwa na pampu zinazotumia mafuta ya diseli. Hii itasaidia kurahisisha miradi ya maji ya kijiji na vitongoji, pamoja na kuwezesha kilimo cha umwagiliaji cha mboga na matunda wakati wa kiangazi.

Usumbufu wa Taa za Solar na Kugeuka kwa Umeme Kuwa Chachu ya Digitali

Kwa miaka mingi, wananchi wa vitongoji vya Igalula waliamini kuwa kuingia kwa mradi wa kupeleka umeme vitongojini kungewafanya watupe kabisa miundombinu yao ya taa za sola (solar panels) walizozinunua kwa gharama kubwa kwa miaka mingi. Wengi walitarajia kuona soko la mifumo ya solar likifa kabisa pindi umeme wa gridi ya taifa utakapofika kizingitani mwao.

Lakini ukweli uliojitokeza mahali hapo ni tofauti kabisa! Kuwasili kwa umeme wa REA vitongojini hakujaondoa matumizi ya sola, bali kumezaa mfumo mpya wa matumizi ya nishati mchanganyiko (hybrid energy system).

Wananchi wa Igalula wamegundua kuwa ili kuendesha biashara za kisasa na za kidijitali bila kusimama—kama vile vituo vidogo vya data za mtandao wa intaneti (Wi-Fi spots), maabara za kompyuta kijijini, na friji za biashara ya vinywaji na maziwa—wanahitaji nishati isiyokatika hata kwa sekunde moja. Sasa, badala ya kutupa sola zao, wanazitumia kama mfumo wa dharura (backup grid) pale umeme wa taifa unapofanyiwa matengenezo!

Mradi wa kupeleka umeme vitongojini haukuleta tu mwanga wa taa za nyumbani; umegeuza vitongoji vya Igalula kuwa vituo vya uchumi wa kidijitali na viwanda vidogo vinavyojiendesha kwa nishati mseto!