Pesatu ni jukwaa la habari, elimu ya kifedha, na ujasiriamali Tanzania. Pata taarifa mpya za biashara, uwekezaji, ajira, kilimo, mitindo, na burudani kwa Kiswahili, pamoja na mwongozo wa kufanikisha mafanikio yako.
NMB na UNCDF wainua kampuni changa za Kidijitali.Katika ulimwengu wa sasa unaoendeshwa na kasi kubwa ya teknolojia, mageuzi ya kibiashara yanategemea sana ubunifu wa mifumo ya kompyuta na simu za mkononi.
Kila uchao, vijana wabunifu wamekuwa wakibuni mifumo mbalimbali inayolenga kurahisisha maisha ya mtanzania wa kawaida, kuanzia sekta ya kilimo, afya, hadi huduma za kifedha. Hata hivyo, changamoto kubwa imekuwa ni jinsi ya kuzifanya biashara hizi changa kukua na kuwa kampuni kubwa endelevu.
Katika hatua kubwa inayotarajiwa kuleta mapinduzi ya kiuchumi, Benki ya NMB kwa ushirikiano na Mfuko wa Umoja wa Mataifa wa Maendeleo ya Mitaji (UNCDF) wamesaini Hati ya Ushirikiano ya kihistoria. Makubaliano haya yanajenga daraja imara linalolenga kuimarisha mazingira ya kuibua, kukuza na kuzipanua kampuni changa za kidijitali Tanzania.
Kupitia uwezeshaji huu, wabunifu hawa nchini sasa wanatazamia kupata nguvu mpya kupitia maeneo makuu manne: uwezeshaji wa kisera na kisheria, ufikiaji wa masoko mapana, kupata mitaji ya uwekezaji, pamoja na ushauri wa kitaalamu kutoka kwa wabobezi wa sekta ya biashara na teknolojia.
Afisa Mkuu wa Teknolojia na Mabadiliko ya Kidijitali wa Benki ya NMB, Kwame Makundi (katikati), akibadilishana Hati ya Makubaliano iliyosainiwa na Katibu Mtendaji wa Mfuko wa Umoja wa Mataifa wa Maendeleo ya Mitaji (UNCDF), Pradeep Kurukulasuriya, jijini Dar es Salaam. Makubaliano hayo yanaendeleza awamu ya tatu ya Programu ya PesaTech, itakayowezesha kampuni za teknolojia ya fedha na kampuni changa kupata ushauri wa kitaalamu, masoko na fursa za kuunganisha suluhisho zao katika mfumo wa kidijitali wa NMB. Anayeshuhudia kushoto ni Mkuu wa Miundombinu na Ushirikiano wa Kikanda katika Ujumbe wa Umoja wa Ulaya nchini Tanzania na Jumuiya ya Afrika Mashariki, Paola Trevisani.
Hatua ya Kimkakati Kati ya NMB na UNCDF jijini Dar es Salaam
Makubaliano haya makubwa yamesainiwa rasmi jijini Dar es Salaam, ambalo ndilo kitovu kikuu cha biashara na uvumbuzi wa teknolojia nchini. Tukio lililoshuhudiwa na viongozi wakuu kutoka taasisi zote mbili. Upande wa Benki ya NMB uliwakilishwa na Afisa Mkuu wa Teknolojia na Mabadiliko ya Kidijitali, Kwame Makundi, huku UNCDF ikiwakilishwa na Katibu Mtendaji wake, Pradeep Kurukulasuriya.
Ushirikiano huu sio wa kubahatisha; ni mwendelezo wa mafanikio yaliyopatikana kupitia Programu ya PesaTech, iliyoanzishwa rasmi mwaka 2022. Tangu kuanzishwa kwake, programu hiyo imekuwa chachu kubwa kwa ikolojia ya teknolojia, ambapo tayari imefanikiwa kuziwezesha na kuzikuza kampuni changa 22 zinazojihusisha na teknolojia ya kifedha (FinTech). Hatua hii mpya inapanua wigo huo ili kuhakikisha kuwa sekta nyingine za kidijitali nazo zinafaidika na mfumo huu wa ikolojia ya uwekezaji.
“Ushirikiano wetu na UNCDF unalenga kuwapa wabunifu nyenzo zote muhimu ili mawazo yao yasiishie kwenye karatasi au kompyuta zao tu, bali yafike sokoni na kubadilisha maisha ya jamii,” ameeleza Kwame Makundi wakati wa utiaji saini huo.
Baadhi ya wafanyakazi wa Benki ya NMB na Mfuko wa Umoja wa Mataifa wa Maendeleo ya Mitaji (UNCDF) wakifatilia mkutano wa Utiwaji wa saini kati ya NMB na UNCDF
Jinsi Mfumo wa NMB Unavyozibeba Kampuni Changa za Kidijitali Tanzania
Kupitia ushirikiano huu, Benki ya NMB imejipanga kikamilifu kutumia mifumo yake ya kisasa ya kidijitali kuwa kielelezo na daraja la ukuaji. Akifafanua kuhusu hatua zilizofikiwa, Kwame Makundi amesema kuwa kampuni tano tayari zimeanza kufanya kazi bega kwa bega na Benki ya NMB katika miradi mbalimbali. Hatua ya kufurahisha zaidi ni kwamba, kampuni tatu kati ya hizo tayari zimefanikiwa kuunganisha huduma zao za kibunifu ndani ya mfumo wa NMB Mkononi Super App—programu ya simu inayotumiwa na mamilioni ya watanzania kila siku.
Hadi kufikia mwaka 2030, Benki ya NMB inalenga kuingiza zaidi ya kampuni changa 30 katika mfumo wake wa kibiashara. Mpango huu wa miaka kadhaa unalenga kuhakikisha kuwa kampuni changa za kidijitali Tanzania zinapata fursa zifuatazo:
Ufikiaji wa Mitaji ya Uhakika: Kutatua tatizo la ukosefu wa fedha za uendeshaji katika hatua za awali za biashara.
Masoko Mapana: Kuunganishwa moja kwa moja na mamilioni ya wateja wanaotumia huduma za NMB nchi nzima.
Ushauri wa Wataalamu: Kupata mwongozo wa kibiashara, usimamizi wa fedha, na usalama wa mifumo ya kimtandao.
Mifumo ya Kidijitali iliyounganishwa (APIs): Kuruhusu mifumo ya kampuni hizi changa kuwasiliana kwa usalama na mifumo ya kibenki ili kurahisisha malipo.
Ukuaji huu wa kimkakati unamaanisha kuwa mbunifu wa kitanzania sasa ana uwezo wa kukuza wazo lake kutoka ngazi ya kijiji au wilaya na kulifanya kuwa biashara inayotambulika kikanda na kimataifa.
Mchango wa UNCDF na Mtazamo wa Kimataifa Toka kwa Pradeep Kurukulasuriya
Kwa upande wake, Katibu Mtendaji wa UNCDF, Pradeep Kurukulasuriya, ameeleza furaha yake na kusisitiza kwa nini taasisi yake inaweka msisitizo mkubwa nchini Tanzania. Amebainisha kuwa UNCDF inaiona Benki ya NMB kama mshirika wa kimkakati na muhimu sana katika kukuza sekta binafsi kupitia teknolojia. Kazi kubwa ya UNCDF ni kuhakikisha kuwa mitaji inafika maeneo ambayo mara nyingi husemekana kuwa yana changamoto au hatari kubwa ya uwekezaji, na kampuni changa ni moja ya maeneo hayo.
Kurukulasuriya ameongeza kuwa lengo kuu la ushirikiano huu ni kuyageuza mawazo bunifu ya vijana kuwa biashara madhubuti na endelevu. Biashara hizi hazitasaidia tu wamiliki wake, bali zina uwezo mkubwa wa kuzalisha ajira mpya za kisasa kwa vijana wengine na kutatua changamoto halisi zinazowakabili wananchi katika maisha yao ya kila siku—kama vile kupata mikopo midogo, bima za kilimo, na mifumo rahisi ya malipo ya huduma za kijamii.
Changamoto ya Ukweli na Mtego wa Kujisahau kwa Wabunifu wa Kitanzania
Hata hivyo, wakati tukisherehekea hatua hii kubwa kati ya NMB na UNCDF, kuna ukweli mmoja mchungu unaopaswa kusemwa wazi unaohusu kampuni changa za kidijitali Tanzania. Mara nyingi, tatizo kubwa linaloziua kampuni hizi nchini sio ukosefu wa mitaji pekee au ukosefu wa masoko—bali ni “ugonjwa wa kuridhika mapema” (Premature Scaling) na kutengeneza mifumo inayofurahisha wawekezaji badala ya kutatua shida halisi za watanzania wa kawaida.
Mamilioni ya watanzania bado wanaishi vijijini na wanajihusisha na sekta zisizo rasmi kama kilimo cha jembe la mkono na biashara ndogo ndogo za mama lishe. Ikiwa wewe kama mbunifu utajikita tu kutengeneza programu (Apps) zenye muonekano wa kuvutia zinazohitaji intaneti ya kasi ya 5G ili kufanya kazi, utakuwa unajidanganya. Unajenga mfumo kwa ajili ya watu wachache waishio Posta au Masaki jijini Dar es Salaam, huku ukiwasahau walengwa halisi waliopo mikoani.
Ushirikiano wa NMB na UNCDF utakuwa na maana tu kama wabunifu wa kampuni changa za kidijitali Tanzania watabadili fikra zao. Ni lazima waache kubuni teknolojia kwa ajili ya kutafuta sifa za mashindano ya kimataifa (Awards), na badala yake wabuni mifumo inayoweza kufanya kazi hata kwa kutumia teknolojia rahisi kama USSD (bila intaneti) ili kumfikia mkulima wa ndani kabisa kule Sumbawanga au Tandahimba.
