MAPINDUZI YA ELIMU YA MAFUTA NA GESI TANZANIA

Mapinduzi ya elimu ya mafuta na gesi Tanzania.Katika ulimwengu wa sasa ambapo nishati ndiyo muhimili wa uchumi, Tanzania imepiga hatua kubwa katika kuhakikisha usalama wa nishati kupitia mifumo thabiti. Tarehe 30 Januari, 2026, imekuwa siku ya kihistoria kwa vijana 30 wanaochipukia katika fani ya uhandisi wa mafuta (Petroleum Engineering).

Wakala wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (PBPA) umefungua milango yake kwa ugeni wa wanafunzi kutoka taasisi kongwe za Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM) na Chuo cha Bahari Dar es Salaam (DMI). Ziara hii, iliyoandaliwa chini ya mwamvuli wa Chama cha Wahandisi wa Mafuta (Society of Petroleum Engineers – SPE), inaashiria mwanzo mpya wa kuunganisha nadharia za darasani na uhalisia wa Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS).

PBPA ni Nani na Kazi Yao ni Ipi?

PBPA ni Wakala wenye jukumu la kusimamia mahitaji ya mafuta nchini Tanzania. Kupitia Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS), serikali imeweza kudhibiti bei ya mafuta, kuhakikisha ubora, na kuzuia uhaba wa nishati ambao unaweza kuumiza uchumi.

Wanafunzi hao wa mwaka wa nne walipata fursa adimu ya kuona jinsi takwimu zinavyobadilika kuwa lita za mafuta zinazochochea mitambo, magari, na viwanda nchi nzima.

Jinsi Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS) Unavyofanya Kazi

Akizungumza wakati wa ziara hiyo, Kaimu Meneja wa Kitengo cha Lojistiki za Mafuta PBPA, Mhandisi Sophia Kidimwa, amesema kuwa elimu hii ni daraja muhimu kwa wahandisi chipukizi. Amefafanua kuwa mchakato wa uagizaji mafuta si jambo la usiku mmoja; ni mfululizo wa hatua makini kuanzia kutangaza zabuni hadi mafuta kufika bandarini.

“Tumepokea ugeni huu kwa mikono miwili. Wanafunzi wamejifunza mchakato mzima, kuanzia hatua za uagizaji hadi usimamizi wa lojistiki. Kiini cha mafanikio yetu ni Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS) ambao unatuwezesha kuagiza mafuta mengi kwa gharama nafuu na kwa mpangilio maalum,” amesema Mhandisi Sophia.

Kutoka Baharini hadi Kwenye Ghala

Wanafunzi walionyeshwa jinsi meli kubwa zinavyowasili katika bandari ya Dar es Salaam na jinsi mifumo ya kisasa inavyotumika kuratibu ushushaji wa shehena. Mhandisi Prudence Laurean kutoka PBPA amewafafanulia vijana hao kuhusu matumizi ya teknolojia ya SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition).

Teknolojia hii inaruhusu PBPA kufuatilia kwa sekunde (real-time) kiasi cha mafuta kinachotoka melini kuelekea kwenye maghala ya serikali na yale ya makampuni binafsi. Hii inahakikisha kuwa hakuna upotevu wa mafuta na kila tone linahifadhiwa kwa usalama. Hapa ndipo ufanisi wa Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS) unapoonekana wazi—uwazi na udhibiti wa hali ya juu.

Umuhimu wa Kitaaluma kwa Wanafunzi wa UDSM na DMI

Kwa wanafunzi wa uhandisi, kuona mfumo wa SCADA ukifanya kazi ni tofauti sana na kusoma kwenye vitabu. Sifrina John, ambaye ni mwanafunzi wa mwaka wa nne UDSM na mwakilishi wa kundi hilo, ameeleza hisia zake za kufurahishwa na ziara hiyo.

“Lengo letu lilikuwa kuunganisha kile tunachojifunza darasani na mazingira halisi. Tumeelewa kwa vitendo jinsi PBPA inavyosimamia ugavi wa mafuta kupitia Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS). Hii inatupa picha kamili ya nini kinatusubiri huko mtaani baada ya kuhitimu,” alisema Sifrina kwa bashasha.

Ushirikiano huu kati ya sekta ya elimu na taasisi za serikali kama PBPA unajenga kizazi cha wataalamu walioandaliwa vyema kukabiliana na changamoto za nishati duniani.

Kwanini Tanzania Inajivunia Mfumo wa BPS?

Tanzania imekuwa mfano wa kuigwa katika ukanda wa Afrika Mashariki na Kati kwa utekelezaji wa Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS). Mfumo huu una manufaa mengi, ikiwa ni pamoja na:

1. Gharama Nafuu: Kwa kuagiza kwa pamoja, Tanzania inapata nguvu ya majadiliano (economies of scale) na kupunguza gharama za usafirishaji.
2. Udhibiti wa Ubora: PBPA inahakikisha mafuta yanayoingia nchini yanakidhi viwango vya kimataifa, hivyo kulinda injini za vyombo vya moto vya wananchi.
3. Usalama wa Nishati: Kupitia BPS, serikali inaweza kutabiri mahitaji ya mafuta kwa miezi kadhaa mbele, hivyo kuepuka uhaba wa ghafla.

Mhandisi Sophia Kidimwa ameongeza kuwa PBPA imekuwa ikipokea wageni kutoka mataifa mengine na taasisi mbalimbali wanaokuja kujifunza mafanikio ya mfumo huu. Hii inadhihirisha kuwa Tanzania imepiga hatua kubwa katika usimamizi wa rasilimali.

Mustakabali wa Sekta ya Mafuta Tanzania

Ziara hii si tukio la mara moja tu, bali ni sehemu ya mkakati mpana wa PBPA wa kuimarisha mahusiano na wadau. Kwa kuwekeza kwa vijana, PBPA inahakikisha kuwa maarifa ya Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS) yanarithishwa kwa vizazi vijavyo.

Sekta ya mafuta na gesi nchini Tanzania inatarajiwa kukua kwa kasi, hasa kwa miradi mikubwa inayokuja. Wahandisi hawa kutoka UDSM na DMI ndio watakaokuwa wasimamizi wa miundombinu hiyo hapo baadaye. Ni dhahiri kuwa elimu ya vitendo ni kiungo muhimu katika kuleta mageuzi ya kiuchumi.

Zaidi ya Mafuta tu

Tunapozungumzia Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS), wengi hufikiria tu petroli, dizeli, au mafuta ya ndege. Lakini, hapa kuna siri ambayo vijana hawa wameanza kuigundua: BPS si mfumo wa lojistiki tu, bali ni “Algorithm ya Uchumi.”

Kupitia mfumo huu wa pamoja, PBPA inatengeneza muundo (blueprint) ambao unaweza kutumika siku zijazo kuratibu uagizaji na usambazaji wa nishati ya kijani (Green Energy) kama vile Hydrojeni ya Kijani.

Wanafunzi wa UDSM na DMI hawakujifunza tu kuhusu mafuta,wamepewa funguo za kusimamia nishati ya kesho. Walipoingia PBPA walidhani wanaenda kuona mabomba na matangi, lakini walitoka wakiwa na uelewa kuwa Mfumo wa Uagizaji Mafuta kwa Pamoja (BPS) ndio “moyo” unaosukuma damu (nishati) kwenye mishipa ya taifa letu, na bila huo, maendeleo ya viwanda yangesimama.