MAPINDUZI MAKUBWA UWEZESHAJI MITAJI WACHIMBAJI WADOGO

Mapinduzi Makubwa Uwezeshaji Mitaji wachimbaji wadogo.Sekta ya madini nchini Tanzania imekuwa mhimili mkuu wa uchumi wa taifa kwa miaka mingi. Hata hivyo, changamoto ya ukosefu wa vifaa vya kisasa na mitaji ya uendeshaji imekuwa kikwazo kikubwa kwa wachimbaji wadogo. Katika hatua ya kihistoria, Wizara ya Madini imetangaza mapinduzi makubwa uwezeshaji mitaji kwa wachimbaji wadogo, hatua inayolenga kubadilisha maisha ya maelfu ya Watanzania wanaojishughulisha na shughuli hizo.

Makubaliano yaliyofikiwa hivi karibuni jijini Dodoma kati ya Wizara ya Madini na Benki ya CRDB ni kielelezo tosha kuwa serikali ya Awamu ya Sita, chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, imedhamiria kwa dhati kuinua sekta hii.

Wizara ya Madini na CRDB: Ubia wa Kimkakati Kuinua Wachimbaji

Hivi karibuni, Waziri wa Madini, Anthony Mavunde, alikutana na viongozi wa Benki ya CRDB na Tume ya Madini ili kuweka msingi wa ushirikiano utakaowawezesha wachimbaji wadogo kupata mikopo ya vifaa na fedha za uendeshaji.

Huu ni mwanzo wa kile kinachoitwa mapinduzi makubwa uwezeshaji mitaji kwa wachimbaji wadogo, kwani huko nyuma, taasisi nyingi za kifedha zilikuwa zikisita kukopesha sekta hii kutokana na kile kilichodhaniwa kuwa ni “hatari kubwa” (high risk).

Waziri Mavunde amesisitiza kuwa kupitia makubaliano haya, wachimbaji wenye leseni halali wataweza kuomba mikopo kwa ajili ya ununuzi wa mitambo ya uchenjuaji wa kisasa, inayojulikana kama Carbon-In-Pulp (CIP). Teknolojia hii ni muhimu sana kwani inasaidia kuongeza kiwango cha dhahabu kinachopatikana kutoka kwenye udongo, tofauti na njia za kienyeji ambazo hupoteza kiasi kikubwa cha madini.

SAZA GOLD FAMILY: Mfano wa Mafanikio ya Programu Hii

Kikundi cha SAZA GOLD FAMILY mkoani Songwe ni moja ya mifano hai ya jinsi mapinduzi makubwa uwezeshaji mitaji kwa wachimbaji wadogo yanavyotekelezwa kwa vitendo. Kikundi hiki kiko mbioni kupata mkopo wa shilingi bilioni 30 kutoka Benki ya CRDB.

Fedha hizi zitatumika kununua mitambo ya uchenjuaji na vifaa vya kisasa vya uchimbaji. Jambo la kufurahisha zaidi ni kuwa eneo ambalo kikundi hiki kinafanyia kazi ni lile ambalo Rais Samia Suluhu Hassan ameelekeza wapatiwe baada ya kumilikiwa na kampuni ya BAFEX. Hii inaonyesha kuwa serikali haitoi tu maeneo ya uchimbaji, bali inahakikisha wachimbaji wanakuwa na uwezo wa kifedha wa kuyaendeleza maeneo hayo.

Faida za Kiuchumi za Mapinduzi Makubwa Uwezeshaji Mitaji kwa Wachimbaji Wadogo

Tunapozungumzia mapinduzi makubwa uwezeshaji mitaji kwa wachimbaji wadogo, hatuzungumzii tu mikopo, bali tunazungumzia ukuaji wa pato la taifa (GDP). Kwa sasa, wachimbaji wadogo nchini Tanzania wanachangia takriban asilimia 40 ya makusanyo yote ya maduhuli ya serikali katika sekta ya madini.

Kwa kuwapatia mitambo ya CIP na mitaji, mchango huu unatarajiwa kuongezeka maradufu. Hii ni kwa sababu:

1. Ufanisi unaongezeka: Mitambo ya kisasa inapunguza gharama za uzalishaji na kuongeza kiasi cha madini yanayopatikana.
2. Ajira: Miradi kama ya SAZA GOLD FAMILY yenye wanachama 264 inatengeneza ajira za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja kwa vijana na wanawake.
3. Mzunguko wa Fedha: Fedha zinazozalishwa na wachimbaji wadogo hubaki nchini na kukuza uchumi wa ndani (Local Content).

Wito kwa Taasisi za Fedha: Waaminini Wachimbaji Wetu

Waziri Mavunde ametoa rai kwa benki nyingine nchini kuiga mfano wa CRDB. Amebainisha kuwa wachimbaji wadogo wana uaminifu mkubwa kiasi cha kukopeshana hadi shilingi bilioni tano miongoni mwao bila hata mikataba migumu. “Ninaomba taasisi za fedha kuwaamini wachimbaji wa madini… mkiweka mazingira mazuri na kuwakopesha mtapata faida kubwa sana,” amesema Waziri.

Ili kufanikisha hili, Mbunge wa Songwe, Philipo Mlugo, ameshauri benki kuajiri wataalamu wa madini (Mining Engineers na Geologists). Hii itasaidia benki kuelewa lugha ya wachimbaji na kufanya tathmini sahihi ya miradi kabla ya kutoa mikopo, jambo ambalo ni nguzo muhimu katika mapinduzi makubwa uwezeshaji mitaji kwa wachimbaji wadogo.

Changamoto na Suluhisho katika Utekelezaji wa MoU

Ili kuhakikisha mpango huu haukwami, Waziri Mavunde ameitaka Tume ya Madini na Benki ya CRDB kukamilisha Makubaliano ya Awali (MoU) kwa haraka. Lengo ni kuhakikisha urasimu unapungua na wachimbaji wanapata fedha hizo kwa wakati ili waanze uzalishaji.

Naibu Waziri wa Madini, Dkt. Steven Kiruswa, amesisitiza umuhimu wa elimu ya kifedha. Wachimbaji wengi wana utaalamu wa miamba lakini wanaweza kuwa na changamoto katika usimamizi wa fedha (financial management). Hivyo, programu hii ya mapinduzi makubwa uwezeshaji mitaji kwa wachimbaji wadogo itaenda sambamba na mafunzo ya jinsi ya kusimamia mikopo na kurejesha kwa wakati.

Ushuhuda kutoka kwa Wachimbaji

Mwenyekiti wa Songwe Gold Family, Simon Ndaki, ameeleza kuwa hatua hii imewapa tumaini jipya. Akiwa na wanachama 264, anaamini kuwa vifaa vya kisasa vitabadilisha maisha ya wanachama wake kutoka kwenye umaskini kuelekea kwenye utajiri wa kati. Hii ndiyo dhana halisi ya uwezeshaji inayopigiwa upatu na Wizara ya Madini.

Katika hali ya kushangaza, huku tukishangilia mapinduzi makubwa uwezeshaji mitaji kwa wachimbaji wadogo, wadadisi wa mambo wanahoji: Je, wachimbaji wadogo wako tayari kisaikolojia kuwa “mabosi” wa kampuni kubwa?

Kupitia uwezeshaji huu, mipaka kati ya “mchimba mdogo” na “mwekezaji mkubwa” inaanza kufutika. Kile tunachokiita leo mchimba mdogo, kesho kinaweza kuwa kampuni ya kizalendo inayoorodheshwa katika Soko la Hisa la Dar es Salaam (DSE). Hii inamaanisha kuwa hivi karibuni, tusiwashangae wachimbaji wa Saza wakiwa ndio wamiliki wapya wa skyscrapers jijini Dodoma au mabenki makubwa nchini.