HATUA MPYA YA BoT na MWELEKEO WA UCHUMI

Hatua mpya ya BoT na Mwelekeo wa Uchumi.Katika kipindi hiki ambacho uchumi wa dunia unakabiliwa na mabadiliko ya mara kwa mara, usimamizi wa sera za kifedha umekuwa nguzo kuu ya ustawi wa taifa.

Benki Kuu ya Tanzania (BoT) imeweka wazi mikakati yake kuhusu uamuzi wa hivi karibuni wa kuongeza kiwango cha riba ya Benki Kuu ya Tanzania (Central Bank Rate – CBR).

Hatua hii imeelezwa kuwa ni sehemu ya mikakati madhubuti yenye lengo la kudhibiti kwa karibu mfumuko wa bei nchini, kulinda thamani ya shilingi ya Tanzania, na kuhakikisha kuwa nchi inashuhudia ukuaji wa uchumi ulio imara na endelevu.

Uamuzi huu unakuja wakati ambapo wananchi na wafanyabiashara wengi wanazidi kufuatilia kwa ukaribu mwenendo wa soko la kifedha.

Kupitia maonyesho yanayoendelea nchini, wataalamu wa uchumi kutoka BoT wamepata fursa ya kukutana na jamii na kueleza kwa kina jinsi mifumo hii ya kifedha inavyofanya kazi na kwa nini mabadiliko katika riba ya Benki Kuu yana tija kubwa kwa mustakabali wa maisha ya kila siku ya Mtanzania.

Kauli ya BoT Kutoka Maonesho ya 50 ya Sabasaba (SabaSaba)

Akizungumza kwa niaba ya benki hiyo katika banda la Benki Kuu ya Tanzania kwenye Maonesho ya 50 ya Kimataifa ya Biashara ya Dar es Salaam (yanayojulikana kama Sabasaba), Mchumi kutoka BoT, Caritas George, amefafanua kwa kina majukumu ya msingi ya taasisi hiyo.

Soma Pia:NMB YAFUNGUA MILANGO YA UTAJIRI KUPITIA HISA

Amesisitiza kuwa jukumu kuu la BoT kila wakati limebaki kuwa ni kuhakikisha mfumuko wa bei unabaki katika kiwango cha chini kinachokubalika, sambamba na kuimarisha mfumo mzima wa fedha ili kusaidia na kuchochea ukuaji wa uchumi.

Kulingana na mchumi huyo, udhibiti wa mfumuko wa bei si jambo la hiari bali ni hitaji la lazima ili kuzuia nguvu ya manunuzi ya watanzania isishuke.

Maonyesho ya Sabasaba yamekuwa jukwaa zuri la kutoa elimu hii ya kifedha, ambapo wananchi wengi wamepata uelewa wa jinsi riba ya Benki Kuu ya Tanzania inavyoweza kuathiri au kuokoa mifuko yao dhidi ya mawimbi ya kiuchumi.

“Sera ya fedha ni maamuzi yanayochukuliwa na Benki Kuu ili kuhakikisha kiwango cha fedha kilichopo kwenye uchumi kinaendana na mahitaji ya shughuli za kiuchumi kwa wakati husika.” — Caritas George, Mchumi wa BoT.

Kutoka Ujazi wa Fedha hadi Mfumo wa Riba ya Benki Kuu

Katika miaka ya nyuma, Tanzania ilikuwa ikitumia mfumo wa sera ya fedha uliokuwa ukidhibiti kwa asilimia kubwa kiwango au ujazi wa fedha zilizopo kwenye mzunguko wa uchumi (monetary targeting). Hata hivyo, kutokana na kukua kwa sekta ya fedha na mabadiliko ya kiteknolojia na kiubunifu katika benki za biashara, mfumo huo uliacha kuwa na tija ya kutosha.

Caritas George amefafanua kuwa kwa sasa, Tanzania inatumia mfumo wa kisasa wa sera ya fedha unaozingatia kiwango cha riba (interest rate-based monetary policy framework). Mabadiliko haya ya kistratejia yanamaanisha kuwa BoT sasa inatumia riba ya Benki Kuu ya Tanzania kama chombo kikuu cha kuashiria mwelekeo wa sera ya fedha nchini.

Kamati ya Sera ya Fedha ya BoT (Monetary Policy Committee – MPC) huketi kila baada ya miezi mitatu kufanya tathmini ya kina ya hali ya uchumi wa ndani na wa kimataifa.

Baada ya tathmini hiyo, kamati hiyo huamua ikiwa ipo haja ya kupandisha, kushusha, au kuacha kiwango hicho cha riba ya Benki Kuu kama kilivyo, kulingana na viashiria mbalimbali vya kiuchumi vinavyojitokeza kwa wakati huo.

Uhusiano Kati ya Mfumuko wa Bei na Riba ya Benki Kuu ya Tanzania

Watu wengi wamekuwa wakijiuliza: Je, ni kwa namna gani kupandisha riba kunasaidia kushusha bei za bidhaa sokoni? Jibu liko katika saikolojia na kanuni za kiuchumi za ugavi na mahitaji. Mfumuko wa bei unapoanza kuonyesha mwelekeo wa kupanda juu ya malengo yaliyowekwa na serikali, Benki Kuu inalazimika kuchukua hatua za haraka.

Soma Pia :HESLB NA PBZ WAZINDUA ENZI MPYA YA CASH WAQF

Mfumuko wa bei unapongezeka, BoT inalazimika kuongeza riba ya Benki Kuu ya Tanzania. Hatua hii inafanya gharama ya kukopa fedha kutoka Benki Kuu kwenda kwa benki za biashara kuwa kubwa zaidi. Benki za biashara nazo zikikabiliwa na gharama hiyo, hulazimika kupandisha riba zao za mikopo kwa wananchi na makampuni.

Hali hii inapunguza kasi ya ukopaji na matumizi yasiyo ya lazima kwenye uchumi, jambo linalosaidia kushusha shinikizo la bei za bidhaa na huduma na hatimaye kulinda uthabiti na usalama wa uchumi wa nchi.

Changamoto za Kimataifa: Athari za Bei ya Mafuta na Migogoro ya Mashariki ya Kati

Katika ulimwengu wa sasa uliounganishwa kijamii na kiuchumi, matukio yanayotokea upande mmoja wa dunia yana athari za moja kwa moja hadi nyumbani kwetu. BoT imebainisha kuwa ongezeko la bei za mafuta duniani limekuwa moja ya sababu kubwa na za msingi zilizochochea mfumuko wa bei nchini Tanzania kwa miezi ya hivi karibuni.

Ongezeko hili halikutokana na matatizo ya ndani, bali limechochewa kwa kiasi kikubwa na migogoro ya kijiografia na kisiasa (geopolitical tensions) inayoendelea katika ukanda wa Mashariki ya Kati. “Tanzania si kisiwa,” ameeleza mchumi huyo kwa msisitizo.

Kwa kuwa nchi yetu inategemea kuagiza mafuta yote ya nishati kutoka nje ya nchi, kupanda kwa bei ya mafuta kwenye soko la kimataifa kunamaanisha kuwa gharama za usafirishaji wa mizigo na watu, pamoja na gharama za uzalishaji viwandani nchini, nazo zinapanda. Hali hii inasababisha kile kinachoitwa kiuchumi kama ‘imported inflation’ au mfumuko wa bei unaoagizwa kutoka nje.

Wakati wachumi wa Benki Kuu wakitazama kuongezeka kwa riba ya Benki Kuu ya Tanzania kama ‘ngao’ ya kuzuia dhoruba ya kiuchumi na kulinda thamani ya Shilingi wetu dhidi ya dola, kwa upande wa pili wa sarafu kuna ukweli mwingine unaowaumiza vichwa wafanyabiashara wa mitaani wa Kariakoo, Mwanza, au Arusha. Hatua hii inaweza kuwa na maana tofauti kabisa kwa mwananchi wa kawaida.

Soma Pia :ABSA NA WWF WAPANDA MITI 1,300 PUGU

Wakati BoT ikifanikiwa kudhibiti mfumuko wa bei kwa kutumia riba ya Benki Kuu, upatikanaji wa mikopo yenye gharama nafuu kwa ajili ya wajasiriamali wadogo na wa kati (SMEs) unakuwa mgumu zaidi.

Benki za biashara zikipandisha viwango vyao vya riba kufuatia maelekezo ya BoT, maana yake ni kwamba kile kiongozi wa biashara ndogo alichokuwa anakitegemea kupanua duka lake kitamgharimu zaidi kukirejesha.

Kwa muktadha huo, wakati BoT ikishangilia ushindi wa kupunguza kasi ya mfumuko wa bei na kuimarisha shilingi, sekta binafsi inaweza kujikuta ikipitia kipindi cha “ukame wa ukwasi.” Hii inaleta mjadala mkubwa: