Pesatu ni jukwaa la habari, elimu ya kifedha, na ujasiriamali Tanzania. Pata taarifa mpya za biashara, uwekezaji, ajira, kilimo, mitindo, na burudani kwa Kiswahili, pamoja na mwongozo wa kufanikisha mafanikio yako.
Balozi Omar aibua Suluhisho la Uchumi kupitia viwanda.Katika ulimwengu wa sasa unaokwenda kasi kiuchumi, nchi za Afrika zimebaini kuwa njia pekee ya kujinasua kutoka kwenye lindi la umaskini na kutengeneza ajira za uhakika ni kupitia mageuzi makubwa ya sekta ya uzalishaji.
Yaliyomo
Katika muktadha huu, Waziri wa Fedha wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Balozi Khamis Mussa Omar , ametoa wito mzito kwa mataifa ya Afrika kuchukua hatua madhubiti za kisera na kikodi ili kuweka mazingira wezeshi yatakayofanikisha mapinduzi ya viwanda nchini na kote barani Afrika.
Hatua hizi ni muhimu katika kukuza uchumi, kuimarisha uzalishaji, na kupanua wigo wa mauzo ya bidhaa nje ya nchi.
Balozi Omar ametoa kauli hiyo alipokuwa akishiriki katika mjadala mzito kuhusu nafasi ya sekta ya viwanda katika kuchochea ukuaji wa uchumi wa mataifa ya Afrika.
Mjadala huo wa ngazi ya juu ulifanyika pembezoni mwa Mkutano wa African Caucus wa Mwaka 2026, unaofanyika katika Kituo cha Kimataifa cha Mikutano cha SDKJ kilichopo jijini Banjul, nchini Gambia. Mkutano huu unawakutanisha viongozi wa kifedha na wachumi wakuu barani Afrika kujadili mustakabali wa maendeleo ya kiuchumi.
Waziri wa Fedha Balozi Khamis Mussa Omar ,akizungumza katika mjadala mzito kuhusu nafasi ya sekta ya viwanda katika kuchochea ukuaji wa uchumi wa mataifa ya Afrika.
Jinsi Tanzania Inavyochochea Mapinduzi ya Viwanda Nchini na Dira ya Mwaka 2050
Akizungumza kwa niaba ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Balozi Omar alieleza kuwa Tanzania haipo nyuma katika mchakato huu.
Amefafanua kuwa nchi hiyo imeanza kuchukua hatua mbalimbali za kimkakati zikiwemo za kisera na kodi ambazo zinalenga kuchochea uwekezaji mkubwa katika viwanda vya ndani. Hatua hizi pia zinalenga kulinda wazalishaji wa ndani dhidi ya ushindani usio wa haki kutoka nje na wakati huo huo kutengeneza fursa za ajira kwa maelfu ya vijana wa kitanzania wanaoingia kwenye soko la ajira kila mwaka.
Moja ya maeneo makubwa yaliyovutia hisia za wajumbe katika mjadala huo ni jinsi Tanzania ilivyojipanga kimkakati kupitia Dira ya Maendeleo ya Taifa ya Mwaka 2050.
Balozi Omar amebainisha kuwa nchi imeanza kutekeleza dira hiyo mpya ambayo imeweka malengo makubwa na ya kihistoria: kufikisha uchumi wa Tanzania kwenye thamani ya dola za Marekani trilioni moja ($1 Trillion) ifikapo mwaka 2050.
Ili kufikia lengo hili kubwa, sekta binafsi kupitia uzalishaji wa viwandani inatarajiwa kuwa nguzo kuu. Serikali imekadiria kuwa sekta binafsi itachangia takriban asilimia 70 ya kiwango hicho cha uchumi, jambo linalothibitisha kuwa mapinduzi ya viwanda nchini ndio injini itakayoendesha gurudumu la maendeleo ya kiuchumi kwa miaka 25 ijayo.
Moja ya Kiwanda kilichopo nchini Tanzania
Changamoto Zinazokabili Mapinduzi ya Viwanda Nchini na Barani Afrika
Pamoja na kuwa na mipango mizuri na maono ya mbali, Mhe. Balozi Omar hakusita kuweka wazi changamoto halisi zinazokwaza mataifa mengi ya Afrika, ikiwemo Tanzania, katika kufikia malengo yao ya kiuchumi. Alizitaja changamoto hizo kuwa ni vikwazo vikuu vinavyorudisha nyuma kasi ya mapinduzi ya viwanda nchini. Kati ya changamoto kubwa zilizobainishwa ni pamoja na:
Ukosefu wa Mitaji ya Muda Mrefu: Wafanyabiashara na wawekezaji wengi wa ndani wanakabiliwa na changamoto ya kupata mikopo yenye riba nafuu na ya muda mrefu ili kuanzisha au kupanua viwanda vyao.
Uhaba wa Masoko ya Uhakika: Kikwazo cha masoko ya kuuzia bidhaa zilizokamilika, sekta ya kikanda na kimataifa, bado kinazuia viwanda vingi kuzalisha kwa kiwango cha juu cha uwezo wao (full capacity).
Miundombinu Duni: Ukosefu wa nishati ya umeme ya uhakika na ya bei nafuu, pamoja na changamoto za miundombinu ya usafirishaji kama reli na barabara, unaongeza gharama za uzalishaji.
Rasilimali Watu: Uhaba wa ujuzi wa kiufundi na kiteknolojia unaoendana na mahitaji ya viwanda vya kisasa.
Waziri amesisitiza kuwa, mambo haya yakipatiwa ufumbuzi wa kudumu na wa haraka, yatakuwa na mchango mkubwa sana katika kuleta mapinduzi ya viwanda nchini na kufungua milango ya maendeleo endelevu.
“Mambo haya yote yanaweza kufanikiwa kwa kiwango kikubwa kama kutakuwa na ushirikiano thabiti kati ya Sekta ya Umma na Sekta binafsi (Public-Private Partnership – PPP) kwa kukaa pamoja na kujadiliana masuala mbalimbali yanayoweza kuboresha mazingira ya kufanya biashara.” . Balozi Omar
Waziri wa Fedha Balozi Khamis Mussa Omar ,akizungumza katika mjadala mzito kuhusu nafasi ya sekta ya viwanda katika kuchochea ukuaji wa uchumi wa mataifa ya Afrika.
Mikakati ya Serikali: Vivutio vya Kodi na Maeneo Maalumu ya Uwekezaji
Ili kukabiliana na changamoto hizi, Serikali ya Tanzania haijabaki nyuma. Balozi Omar alifafanua zaidi kuwa Serikali inaendelea na mkakati wake thabiti wa kuimarisha Maeneo Maalumu ya Uwekezaji (Special Economic Zones – SEZ) na kutoa vivutio mbalimbali vya kiuchumi na kodi kwa wawekezaji.
Mkakati huu unalenga hasa kundi la wafanyabiashara wachanga na wajasiriamali wanaochipukia (startups). Serikali imeanzisha utaratibu wa kuwaondolea kodi kwa kipindi cha mwaka mmoja wa mwanzo wa biashara zao. Hatua hii inawawezesha kukuza mitaji yao na kuimarisha mifumo yao ya uzalishaji kabla ya kuanza rasmi kulipa kodi, jambo ambalo ni chanya sana katika kukuza mapinduzi ya viwanda nchini.
Kuhusiana na mashirika ya kifedha ya kimataifa, Mhe. Balozi Omar alitoa ushauri kwa Benki ya Dunia (World Bank) na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF). Alizitaka taasisi hizo kuhakikisha kuwa zinazisaidia nchi za Afrika kutekeleza miradi ya kimkakati ya miundombinu. Aliongeza kuwa msaada huo unapaswa kulenga miradi inayochochea mageuzi ya kiuchumi kupitia mnyororo wa thamani (value chain addition), hasa katika sekta ya kilimo na rasilimali watu ili malighafi za Afrika zisafirishwe zikiwa zimeshapitishwa kwenye viwanda vya ndani.
Kwa upande wake, Mkurugenzi wa Benki ya Dunia anayesimamia nchi za Kundi la Kwanza la Afrika, Dkt. Zarau Wenderine Kibwe, alionyesha utayari wa taasisi yake. Amesema kuwa Benki ya Dunia iko tayari kushirikiana na nchi za Afrika kwa kusaidia ujenzi wa miundombinu ya viwanda itakayochochea ukuaji wa ajira, uzalishaji, na mauzo ya huduma na bidhaa ndani na nje ya nchi kwa kuongeza thamani ya mazao.
Ujumbe wa Tanzania katika mkutano huo wa African Caucus wa Mwaka 2026 nchini Gambia unaongozwa na Waziri Balozi Khamis Mussa Omar. Ujumbe huo pia umewashirikisha viongozi wengine waandamizi wa kifedha na kidiplomasia akiwemo:
Dkt. Juma Malik Akil – Waziri wa Fedha na Mipango wa Serikali ya Mapinduzi Zanzibar.
Emmanuel Tutuba – Gavana wa Benki Kuu ya Tanzania (BoT).
Balozi Selestine Kakele – Balozi wa Tanzania nchini Nigeria (anayehudumia pia nchi ya Gambia).
Mgeuko wa Kisiasa na Kiuchumi: Je, Sekta Binafsi Iko Tayari?
Hapa ndipo tunapopata mgeuko mkubwa wa kipekee,Wakati Serikali ikipambana kutoa unafuu wa kodi wa mwaka mmoja na kuweka mikakati ya kufikia uchumi wa dola trilioni moja ifikapo 2050, kuna swali kubwa ambalo wachumi wengi nchini Tanzania wameanza kujiuliza: Je, sekta binafsi ya ndani ina uwezo na utayari wa kubeba asilimia 70 ya mzigo huo, au tunatengeneza mazingira yatakayowanufaisha wawekezaji wakubwa kutoka nje pekee?
Ukweli ni kwamba, kutoa msamaha wa kodi kwa mwaka mmoja kwa wafanyabiashara wachanga ni hatua nzuri, lakini haitoshi kama hakuna mifumo ya kuwalinda dhidi ya bidhaa rahisi zinazoingia kutoka mataifa yaliyoendelea kiviwanda kama China na India.
