WIZARA YAPOKEA PONGEZI KWA MAPINDUZI UMEME VIJIJINI

Wizara yapokea pongezi kwa mapinduzi umeme vijijini. Sekta ya nishati nchini Tanzania inaendelea kushuhudia mabadiliko makubwa ambayo yanalenga kumvusha mwananchi kutoka gizani kuelekea kwenye mwanga wa maendeleo. Miradi ya nishati Tanzania imekuwa kielelezo cha namna serikali ya Awamu ya Sita, chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, inavyowekeza kwa dhati ili kuhakikisha kila kona ya nchi inapata nishati ya uhakika, ya bei nafuu, na ya kutosha.

Hivi karibuni, jijini Dodoma, Wizara ya Nishati imepata alama za juu (kongole) kutoka kwa Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini. Pongezi hizi si za bahati mbaya; ni matokeo ya kazi kubwa inayofanywa na Wizara ikishirikiana na Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO) pamoja na Wakala wa Nishati Vijijini (REA).

Kamati ya Bunge Yaridhishwa na Kasi ya Miradi ya Nishati Tanzania

Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini, Subira Mgalu, ameonyesha kuridhishwa kwake na namna Wizara inavyobuni mikakati mipya ya uwekezaji. Katika mafunzo maalum yaliyofanyika Februari 12, 2026, Mgalu amebainisha kuwa ubunifu ndio siri ya mafanikio ya miradi ya nishati Tanzania.

“Kupitia taasisi zenu, mmekuwa mkibuni miradi mbalimbali ambayo tumeona ikileta tija kwa wananchi. Mfano ni miradi ya ujazilizi wa umeme vijijini ambayo ililenga kusambaza umeme katika maeneo ambayo miundombinu ilikuwa imeshafika lakini baadhi ya nyumba na taasisi hazikuwa zimeunganishwa,”amesema Mgalu.

Ujazilizi (Densification) umekuwa mkombozi kwa wananchi wengi ambao walikuwa wakitazama nyaya za umeme zikipita juu ya paa zao bila wao kuwa na uwezo wa kuunganishiwa. Sasa, kupitia mipango hii, ndoto ya kila Mtanzania kumiliki umeme inakaribia kutimia.

Ajenda ya Nishati Safi ya Kupikia: Afya na Mazingira Kwanza

Moja ya maeneo ambayo yamepewa kipaumbele kikubwa katika miradi ya nishati Tanzania ni nishati safi ya kupikia. Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan amekuwa kinara wa ajenda hii, si tu ndani ya nchi bali katika bara zima la Afrika.

Takwimu zinaonyesha mafanikio makubwa:

• Hali ya Sasa: Asilimia 23 ya Watanzania tayari wanatumia nishati safi ya kupikia.
• Lengo la Mwaka 2034: Serikali imepania kufikia asilimia 80 ya matumizi ya nishati safi ifikapo mwaka 2034.

Kamati ya Bunge imesisitiza kuwa ili kufikia lengo hili, Wizara lazima iwezeshe sekta binafsi. Ushirikiano huu utasaidia kushusha gharama za vifaa kama mitungi ya gesi (LPG), majiko sanifu, na nishati mbadala ili kumfikia mama ntilie na mwananchi wa kawaida vijijini.

Uzalishaji wa Umeme: Kuelekea Megawati 8,000 Ifikapo 2030

Naibu Waziri wa Nishati,Salome Makamba, ametoa picha ya matumaini kuhusu hali ya umeme nchini. Kwa sasa, uwezo wa uzalishaji umefikia megawati 4,437, kiasi ambacho kimeongeza utulivu wa gridi ya taifa.

Hata hivyo, safari bado inaendelea. Serikali imeweka malengo ya kuzalisha megawati 8,000 ifikapo mwaka 2030. Ili kufanikisha hili, miradi ya nishati Tanzania itajikita katika vyanzo mchanganyiko (Energy Mix) ili kutotegemea chanzo kimoja pekee. Vyanzo hivyo ni pamoja na:

1. Nishati ya Jua (Solar): Kutokana na jiografia ya Tanzania kuwa na jua la kutosha mwaka mzima.
2. Nishati ya Upepo (Wind): Maeneo kama Singida na Dodoma yana uwezo mkubwa wa kuzalisha umeme wa upepo.
3. Nishati ya Jotoardhi (Geothermal): Tafiti zinaendelea ili kuvuna mvuke kutoka ardhini.
4. Gesi Asilia na Maji: Kuendeleza miradi mikubwa kama Bwawa la Mwalimu Nyerere (JNHPP).

Kuchochea Uchumi: Umeme kwenye Migodi na Kongani za Viwanda

Ili Tanzania iwe nchi ya viwanda, nishati lazima iwe ya uhakika.Salome Makamba amebainisha kuwa serikali inakuja na mpango maalum wa kupeleka umeme mkubwa katika kongani za viwanda (Industrial Parks). Hii itapunguza gharama za uzalishaji kwa wawekezaji na kuongeza ajira kwa vijana.

Vilevile, sekta ya madini ambayo ni mhimili wa uchumi wa taifa inapata pigo jipya. Serikali itapeleka umeme wa uhakika katika maeneo ya migodi. Hii itawawezesha wachimbaji wadogo na wakubwa kutumia mitambo ya kisasa badala ya majenereta ya mafuta yanayotumia gharama kubwa, hivyo kuongeza mchango wa sekta ya madini kwenye Pato la Taifa (GDP)

Huduma za Jamii na Wajibu wa Wakandarasi

Katika kutekeleza miradi ya nishati Tanzania, serikali imetoa agizo kali kwa wakandarasi. Ni lazima taasisi za umma zipewe kipaumbele cha kwanza. Hizi ni pamoja na:

• Shule: Ili kuruhusu wanafunzi kusoma nyakati za usiku na kutumia teknolojia ya TEHAMA.
• Zahanati na Hospitali: Ili kuboresha huduma za uzazi na kuhifadhi dawa.
• Visima vya Maji: Ili kurahisisha upatikanaji wa maji safi kupitia pampu za umeme.

Salome amesisitiza kuwa mkandarasi yeyote atakayesuasua kuunganisha taasisi hizi atakuwa anarudisha nyuma juhudi za serikali za kuwahudumia wananchi.

Jukumu la Sekta Binafsi

Serikali imetambua kuwa haiwezi kufanya kila kitu peke yake. Sekta binafsi ina nafasi kubwa katika uwekezaji, usambazaji, na ubunifu wa teknolojia mpya. Wizara ya Nishati imeahidi kuendelea kuweka mazingira rafiki ya kisheria na kikanuni ili kuvutia mitaji zaidi kwenye sekta ya nishati

Je, Tanzania Inaweza Kuwa “Battery” la Afrika?

Tunapozungumzia miradi ya nishati Tanzania, wengi wanafikiria kuwasha taa za ndani pekee. Lakini hapa ndipo kuna siri kubwa: Tanzania ipo katika mkakati wa kuwa kitovu cha nishati (Energy Hub) kwa Mashariki na Kusini mwa Afrika.

Kwa kasi hii ya uzalishaji wa megawati 8,000, Tanzania haitakuwa tu inajitosheleza, bali itaanza kuuza umeme kwa nchi jirani kupitia miradi ya “Interconnection” na Kenya, Zambia, na Ethiopia. Badala ya kuwa nchi inayolalamikia kukatika kwa umeme, Tanzania inageuka kuwa “Battery” kubwa la ukanda huu. Huu ndio ubunifu ambao Kamati ya Bunge imeona—kuwa nishati si huduma tu, bali ni bidhaa ya biashara itakayowaletea Watanzania fedha za kigeni na utajiri wa kudumu.

Ushirikiano kati ya Wizara, TANESCO, REA, na Sekta Binafsi ndio nguzo itakayolifikisha taifa kwenye asilimia 100 ya usambazaji wa umeme na nishati safi. Kazi iendelee