UTARATIBU MPYA VIBALI MAFUTA TANZANIA BARA

Utaratibu mpya vibali mafuta Tanzania Bara. Sekta ya biashara nchini Tanzania inapita katika kipindi cha mabadiliko makubwa yenye lengo la kurahisisha ufanyaji biashara na kuongeza uwazi. Hivi karibuni, Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) imetangaza hatua madhubuti inayolenga kurekebisha soko la mafuta ya kula. Kamishna Mkuu wa TRA, Yusuph Juma Mwenda, ameweka wazi kuwa mamlaka hiyo inakuja na utaratibu mpya wa kutoa vibali vya kuingiza mafuta ya kupikia Tanzania Bara, hususan yale yanayotokea visiwani Zanzibar.

Hatua hii si tu ya kutoa vibali, bali ni mkakati mpana wa kudhibiti magendo, kulinda viwanda vya ndani, na kuhakikisha kuwa mlaji wa mwisho anapata bidhaa bora na salama kwa afya yake.

Soma zaidi : Kujua namna ya utoaji wa leseni vibali vya mafuta

Kwa Nini Utaratibu Huu Mpya wa Vibali vya Kuingiza Mafuta ya Kupikia Tanzania ni Muhimu?

Kwa muda mrefu, kumekuwa na changamoto ya uingizaji wa mafuta ya kupikia kwa njia zisizo rasmi, maarufu kama magendo. Hali hii imekuwa ikisababisha Serikali kupoteza mapato mengi, huku wazalishaji wa ndani wakikosa soko kutokana na ushindani usio wa haki kutoka kwa bidhaa zinazoingia bila kulipa kodi stahiki.

Kupitia mfumo huu mpya wa vibali vya kuingiza mafuta ya kupikia Tanzania, TRA inalenga:

1. Kurasimisha Biashara: Kuwatoa wafanyabiashara kwenye kivuli cha magendo na kuwaingiza katika mfumo rasmi wa kisheria.
2. Kupunguza Gharama za Biashara: Serikali imeahidi kutoa punguzo la kodi la si chini ya asilimia 70 kwa wale watakaofuata utaratibu huu mpya.
3. Kuimarisha Bandari Ndogo: Bandari za Bagamoyo, Mbweni, na Kunduchi zinatarajiwa kuchangamka zaidi baada ya mfumo huu kuanza kufanya kazi.

Punguzo la Kodi na Faida kwa Mfanyabiashara

Moja ya vivutio vikubwa katika mabadiliko haya ni ahadi ya Kamishna Mkuu Mwenda kuhusu punguzo la kodi. “Lengo hapa ni kuwezesha biashara ya mafuta ya kupikia kwa kuwezesha wanaofanya biashara hiyo kufanya kwa njia halali na kujipatia kipato huku Serikali nayo ikikusanya kodi, na punguzo tutakalotoa siyo chini ya asilimia 70,” amesema Kamishna huyo wakati akizungumza na wadau huko Zanzibar.

Hii ina maana gani kwa mfanyabiashara mdogo na wa kati? Ina maana kuwa badala ya kukimbizana na mamlaka au kutumia njia za panya ambazo ni hatari, sasa unaweza kuomba vibali vya kuingiza mafuta ya kupikia Tanzania na kufurahia faida kubwa kutokana na kodi ndogo. Hii itapunguza bei ya mafuta sokoni na hatimaye kumsaidia mwananchi wa kawaida.

Soma zaidi : TRA kuwachukulia hatua waingizaji wa mafuta wasiofata vigezo

Ulinzi wa Viwanda vya Ndani na Afya ya Jamii

Tanzania imewekeza kwa kiasi kikubwa katika viwanda vya kusindika mbegu za alizeti, michikichi, na pamba ili kuzalisha mafuta ya kula. Ili viwanda hivi vikue, ni lazima kuwepo na udhibiti wa mafuta yanayotoka nje. Utaratibu wa vibali vya kuingiza mafuta ya kupikia Tanzania Bara utahakikisha kuwa kuna kiwango maalum (quota) cha mafuta kinachoingia kulingana na mahitaji halisi ya soko.

Vilevile, suala la afya ni kipaumbele. Mafuta ya magendo mara nyingi hayapiti katika vipimo vya ubora vya Shirika la Viwango Tanzania (TBS) au Mamlaka ya Dawa na Vifaa Tiba (TMDA). Kwa kurasimisha uingizaji huu kupitia vibali rasmi, TRA inashirikiana na taasisi nyingine kuhakikisha kuwa kila tone la mafuta linaloingia nchini limepimwa na ni salama kwa matumizi ya binadamu.

Soma kwa undani zaidi : Kujua uingizwaji wa mafuta nje unagharimu kiasi gani

Timu ya Wataalam na Suluhisho la Kudumu

Ili kufikia uamuzi huu, Kamishna Mkuu Mwenda ameunda timu maalum iliyojumuisha:

• Wazalishaji wa ndani wa mafuta ya kula.
• Waingizaji wakubwa wa mafuta (Importers).
• Wataalam wa kodi na forodha kutoka TRA.

Timu hii ilichambua mnyororo mzima wa thamani na kugundua kuwa tatizo si upatikanaji wa mafuta, bali ni utaratibu wa kuyaingiza ambao ulikuwa unawafanya baadhi ya watu kuona ni rahisi kutumia njia zisizo halali. Mapendekezo ya timu hii ndiyo yamezaa utaratibu huu mpya wa utoaji wa vibali vya kuingiza mafuta ya kupikia Tanzania.

Mapokezi ya Wafanyabiashara: Sauti ya Hassan Said Ngozi

Wafanyabiashara wengi wameupokea utaratibu huu kwa mikono miwili. Hassan Said Ngozi, mmoja wa wafanyabiashara waagizaji wa mafuta, ameeleza kuwa walikuwa wamesitisha shughuli zao kwa muda kusubiri muongozo huu. Kwao, uwazi (transparency) ndiyo hitaji kuu.

“Tunashukuru TRA kwa kuja na uamuzi huu. Inatupa amani ya moyo tunapojua kuwa biashara yetu ni halali na tunalindwa na sheria,” amesema Ngozi. Hii inaonyesha kuwa wadau wako tayari kulipa kodi, mradi tu taratibu ziwe rafiki na zinazotabirika.

Soma zaidi : Umuhimu wa uzalishaji wa mafuta ya kula kwa wingi

Hatua za Kufuata Kupata Vibali vya Kuingiza Mafuta ya Kupikia Tanzania

Ingawa utaratibu kamili wa kielektroniki utatangazwa hivi karibuni, wafanyabiashara wanashauriwa kuanza kujiandaa kwa kuwa na nyaraka zifuatazo:

1. Namba ya Utambulisho wa Mlipakodi (TIN): Hakikisha TIN yako ina biashara husika.
2. Leseni ya Biashara: Lazima iwe hai na inatambuliwa.
3. Taarifa za Mzigo: Kujua kiasi cha mafuta unachotaka kuingiza ili kulinganishwa na mahitaji ya soko (Quota).
4. Uthibitisho wa Ubora: Nyaraka kutoka mamlaka za Zanzibar zinazoonyesha asili ya mafuta hayo.

Mtazamo wa Baadaye: Uchumi wa Kidijitali na Bandari zetu

Kuanza kwa utaratibu huu kutaongeza ufanisi katika bandari za Bagamoyo, Mbweni, na Kunduchi. Hizi bandari ambazo mara nyingi zilionekana kama njia za kupitisha bidhaa kidogo, sasa zitakuwa vituo rasmi vya kibiashara. Hii itatengeneza ajira kwa vijana wa maeneo hayo, kuanzia wabeba mizigo, mawakala wa forodha, hadi watoa huduma za usafirishaji.

TRA imesisitiza kuwa mchakato wa utoaji wa vibali vya kuingiza mafuta ya kupikia Tanzania utakuwa wa uwazi (transparent) na hautakuwa na urasimu unaochelewesha biashara. Hii ni sehemu ya maono makubwa ya Serikali ya Awamu ya Sita ya kuifanya Tanzania kuwa kitovu cha biashara katika ukanda wa Afrika Mashariki na Kati.

Je, Unajua Siri ya Mafuta ya Kupikia na Mapinduzi ya Kilimo?

Wakati tukizungumzia vibali vya kuingiza mafuta ya kupikia Tanzania kama suluhisho la sasa,, Serikali haitoi vibali hivi ili tu tuendelee kuagiza mafuta nje milele.

Lengo la muda mrefu ni kutumia takwimu zitakazokusanywa kupitia vibali hivi ili kuwatambua wafanyabiashara wakuu na kisha kuwapa ardhi na ruzuku nchini Tanzania Bara. Serikali inataka wale wote wanaoomba vibali vya kuingiza mafuta ya kupikia Tanzania leo, wawe wamiliki wa mashamba makubwa ya alizeti na michikichi kesho.