Ushirikiano wa PIC kuimarisha mageuzi ya Uwekezaji,Katika hatua inayotajwa kuwa ni mwanzo wa zama mpya za kiuchumi nchini Tanzania, Ofisi ya Msajili wa Hazina (OMH) imepiga hatua kubwa katika kuhakikisha kuwa rasilimali za nchi zinawanufaisha wananchi kwa tija zaidi. Leo, Januari 15, 2026, jijini Dodoma, mji mkuu wa Serikali, kumefanyika semina ya kihistoria iliyowakutanisha wadau wakuu wa usimamizi wa mali za Serikali.

Ofisi ya Msajili wa Hazina (OMH) imehusisha Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Uwekezaji wa Mitaji ya Umma (PIC) katika semina maalumu yenye lengo la kuoanisha maono ya Serikali na usimamizi wa kibunge. Lengo kuu hapa ni moja: kusukuma mbele mageuzi ya uwekezaji wa umma ili kuyafanya mashirika yetu yawe na ushindani, tija, na uwezo wa kujiendesha bila kutegemea ruzuku.

Dira ya Miaka 25 na Mageuzi ya Uwekezaji wa Umma

Msingi wa semina hii ya siku moja ulikuwa ni uwasilishaji wa Mpango Elekezi wa Muda Mrefu (Master Plan) wa miaka 25, unaoanzia mwaka 2026 hadi 2050. Huu si mpango wa kawaida; ni ramani ya barabara inayoelekeza jinsi Tanzania itakavyosimamia uwekezaji wake katika robo karne ijayo.

Mageuzi ya uwekezaji wa umma yanayozungumziwa hapa yanajikita katika maeneo makuu manne ambayo OMH inayasimamia kwa mujibu wa Sheria ya Msajili wa Hazina, Sura ya 370:

Kumiliki na kuhifadhi mali za Serikali kwa niaba ya umma.
Kuishauri Serikali kuhusu uwekezaji na usimamizi bora wa mashirika.
Kusimamia utendaji kazi wa taasisi na mashirika ya umma (Performance Monitoring).
Kusimamia urekebishaji na ubinafsishaji pale inapohitajika ili kuleta ufanisi.

Kupitia mpango huu wa 2026-2050, OMH inanuia kuendana na Dira ya Maendeleo ya Taifa 2050, ikihakikisha kuwa kila shilingi iliyowekezwa na Serikali katika mashirika ya umma inazalisha faida na kuchangia katika Mfuko Mkuu wa Serikali.

Historia na Mageuzi ya Kimuundo ya OMH

Tangu kuanzishwa kwake mwaka 1959, Ofisi ya Msajili wa Hazina imepitia hatua mbalimbali. Hata hivyo, mazingira ya sasa ya kiuchumi na kibiashara yanahitaji mbinu za kisasa. Katika semina hiyo, wabunge wa PIC walielezwa jinsi OMH ilivyofanya mageuzi makubwa ya kimuundo mwaka 2023.

Muundo huu mpya unajumuisha Kurugenzi tisa na Vitengo vitano, ukiwa na lengo la kuongeza uwajibikaji na ufanisi. Hii ni sehemu ya mkakati wa kuhakikisha kuwa ongezeko la idadi ya mashirika ya umma linaendana na kasi ya teknolojia na mabadiliko ya soko la kimataifa. Bila muundo thabiti, mageuzi ya uwekezaji wa umma hayawezi kufanikiwa.

Wito wa Nehemiah Mchechu kwa Kamati ya PIC

Msajili wa Hazina,Nehemiah Mchechu, ambaye amekuwa mstari wa mbele katika kuleta mabadiliko haya, ametoa wito mzito kwa wajumbe wa PIC. Amesisitiza kuwa OMH haiwezi kufanya kazi kwa upweke. Ili kufikia malengo ya muda mrefu, kuna haja ya kuwa na ushirikiano wa karibu kati ya msimamizi (OMH) na msimamizi wa kisera na kisheria (Bunge).

“Mafanikio ya Mpango Elekezi wa Muda Mrefu na mageuzi yanayolengwa hayawezi kupatikana bila usimamizi madhubuti, mwongozo wa kisera na uungwaji mkono wa Bunge kupitia Kamati husika,” amesema Mchechu.

Ameongeza kuwa ushirikiano huo ni muhimu katika kuimarisha utawala bora kwenye bodi na menejimenti za mashirika ya umma, pamoja na kuweka mifumo ya kisheria inayoruhusu biashara kufanyika kwa misingi ya ushindani.

Msimamo wa PIC: Uwajibikaji na Tija Kwanza

Mwenyekiti wa PIC,Masanja Kadogosa, amepokea maelezo hayo kwa matumaini makubwa lakini kwa msisitizo wa matokeo. Kwa niaba ya Kamati, ameeleza kuwa Bunge linatarajia kuona matokeo yanayopimika (tangible results).

Matarajio ya PIC ni kuona:

Kuimarika kwa utendaji wa mashirika ya umma.
Kuongezeka kwa mapato yasiyo ya kodi (non-tax revenue).
Kupungua kwa utegemezi wa ruzuku kutoka Serikali Kuu.
Usimamizi wa mali kwa uwazi na uadilifu wa hali ya juu.

Kadogosa amesisitiza kuwa mashirika ya umma lazima yazalishe kwa tija ili kuboresha maisha ya kila Mtanzania. “Sisi kama kamati, tupo tayari kuisaidia Ofisi ya Msajili wa Hazina kutekeleza mageuzi ya uwekezaji wa umma,”amehitimisha.

Umuhimu wa Ushirikiano wa Kitaasisi

Ushirikiano huu kati ya OMH na PIC unaashiria mwisho wa utendaji wa “kisiwa” (silo mentality). Katika ulimwengu wa sasa, uwekezaji wa Serikali unapaswa kuendeshwa kama kampuni za kimataifa zinazopata faida. Ikiwa shirika la umma linaendelea kupata hasara mwaka baada ya mwaka, mageuzi ya kweli yanahusisha kuchukua hatua ngumu, ikiwemo mabadiliko ya uongozi au hata mfumo wa umiliki.

OMH imeahidi kuwa wazi (transparent) katika kutoa taarifa kwa PIC, jambo ambalo litaondoa ukiritimba na kuongeza kasi ya maamuzi. Hii ni hatua muhimu katika kujenga imani ya wananchi na wawekezaji wa nje ambao wangependa kushirikiana na Serikali katika miradi mbalimbali.

Ni dhahiri kuwa Tanzania ipo katika mapinduzi ya kimya kimya ya kiuchumi. Kupitia semina hii, imebainika kuwa Ofisi ya Msajili wa Hazina sasa haitakuwa tu “mwekaji wa kumbukumbu,” bali “mwekezaji mahiri.”

Wakati wengi wakifikiria kuwa mageuzi ya uwekezaji wa umma ni kuhusu namba, asilimia, na ripoti za fedha pekee, ukweli ni wa tofauti na wenye msisimko zaidi. Mageuzi haya yanakuja na mabadiliko ya kitamaduni (cultural shift) ambapo wafanyakazi na viongozi wa mashirika ya umma sasa watalazimika kufanya kazi kwa “Presha ya Soko la Hisa” bila kuwepo sokoni.

Hebu fikiria: Ikiwa shirika la umma halitafikia malengo yake ya kija ndani ya Mpango Elekezi wa 2026-2050, muundo mpya unaruhusu OMH kulivunja au kuliunganisha na shirika lingine ndani ya usiku mmoja ili kulinda mtaji wa umma.