OSHA YAJA NA MAPINDUZI MAPYA KATIKA UWEKEZAJI NCHINI

Osha yaja na mapinduzi mapya katika uwekezaji nchini. Katika jitihada za kuboresha mazingira ya kufanyia biashara na kuvutia wawekezaji nchini Tanzania, Wakala wa Usalama na Afya Mahali pa Kazi (OSHA) umezindua mpango kabambe na wa kihistoria. Mpango huu unalenga kuunganisha nguvu na Maafisa Biashara wa mikoa na wilaya nchini kote ili kuhakikisha kuwa suala la Usalama na Afya Mahali pa Kazi linakuwa kipaumbele wakati wa urasimishaji wa biashara.

Hatua hii imekuja kama jibu la moja kwa moja la maelekezo ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, ambaye mara kwa mara amekuwa akisisitiza umuhimu wa taasisi za serikali kushirikiana na kuhakikisha mifumo ya kielektroniki inasomana ili kupunguza urasimu usio wa lazima.

Muunganisho wa Mifumo: Kurahisisha Huduma za OSHA kwa Wafanyabiashara

Khadija Mwenda, Mtendaji Mkuu wa OSHA, ameweka wazi kuwa mpango huu unahusisha utaratibu wa kisasa wa kubadilishana taarifa za biashara na miradi ya uwekezaji. Kwa kuunganisha mifumo hii, mwekezaji au mfanyabiashara hatahitaji tena kuzunguka ofisi nyingi; badala yake, taarifa zake zitatumika kurahisisha ukaguzi wa mifumo ya Usalama na Afya Mahali pa Kazi.

Semina ya kwanza ya kujenga uelewa huu imefanyika jijini Arusha, katika jengo la PAPU, ikihusisha Maafisa Biashara kutoka Kanda ya Kaskazini (Arusha, Manyara, Kilimanjaro, na Tanga). Hii ni mwanzo wa safari ya nchi nzima kuhakikisha kila mdau anaelewa wajibu wake.

Umuhimu wa Kusajili Eneo la Kazi Ndani ya Siku 90

Moja ya mambo muhimu yaliyosisitizwa katika mpango huu ni agizo la Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu (Kazi, Ajira na Mahusiano), Deus Sangu. Waziri Sangu alitoa agizo mnamo Desemba 22, 2025, akiwataka waajiri na wamiliki wa maeneo yote ya kazi kuhakikisha wamesajili maeneo yao na OSHA ndani ya siku 90 kuanzia Januari 2026.

Kusajili eneo la kazi siyo tu takwa la kisheria, bali ni hatua muhimu ya kuhakikisha kuwa Usalama na Afya Mahali pa Kazi unazingatiwa ili kulinda nguvu kazi ya Taifa. Maeneo yaliyosajiliwa yanapata fursa ya kufanyiwa ukaguzi wa kitaalamu na kupewa ushauri wa jinsi ya kuzuia ajali na magonjwa yatokanayo na kazi.

Kwa Nini Usalama na Afya Mahali pa Kazi Ni Muhimu kwa Uchumi?

Wakati Tanzania ikielekea katika utekelezaji wa Dira ya Taifa ya 2050, mazingira ya kazi yanapaswa kuwa salama. Biashara inayozingatia Usalama na Afya Mahali pa Kazi inapata faida zifuatazo:

1. Kupunguza Gharama: Kupungua kwa ajali kazini kunamaanisha kupungua kwa gharama za matibabu na fidia.
2. Kuongeza Uzalishaji: Wafanyakazi wanaofanya kazi katika mazingira salama huwa na ari zaidi na tija huongezeka.
3. Sifa ya Biashara: Wawekezaji wa kimataifa wanapendelea kushirikiana na makampuni yanayozingatia viwango vya kimataifa vya usalama.

Mtendaji Mkuu, Khadija Mwenda, amebainisha kuwa lengo la OSHA siyo kuwa mdhibiti mwenye kutisha, bali kuwa mwezeshi. “Tunataka kuiondoa dhana ya kwamba OSHA ni polisi wa biashara. Sisi ni wadau wa maendeleo tunaohakikisha kuwa uwekezaji wako hauingii doa kutokana na ajali zinazoweza kuepukika,” amesema.

Maoni ya Wadau Kutoka Kanda ya Kaskazini

Viongozi wa biashara kutoka mikoa ya kaskazini wameupokea mpango huu kwa mikono miwili. Bw. Elisha Erasto, Mkuu wa Idara ya Biashara wa Halmashauri ya Rombo, alibainisha kuwa elimu waliyoipata itawasaidia kuwahamasisha wafanyabiashara wadogo na wa kati (SMEs) kuona umuhimu wa kujiunga na mifumo rasmi.

Vilevile, Lulu Kaaya, Afisa Biashara wa Mkoa wa Arusha, aliongeza kuwa ushirikiano huu utasaidia kufikia malengo ya Dira ya Taifa 2050 kwa kuhakikisha mazingira ya biashara yanaboreshwa kuanzia ngazi ya wilaya.

Mwongozo wa Hatua kwa Hatua: Jinsi ya Kuzingatia Usalama na Afya Mahali pa Kazi

Ili kuhakikisha biashara yako inaendana na vigezo vya OSHA, unapaswa kufuata hatua hizi:

Sheria ya Usalama na Afya Mahali pa Kazi ya Mwaka 2003

Ni muhimu kukumbuka kuwa OSHA inafanya kazi chini ya Sheria ya Usalama na Afya Mahali pa Kazi ya Mwaka 2003. Sheria hii inatoa mwongozo wa kisheria kuhusu wajibu wa mwajiri na mfanyakazi. Chini ya mpango huu mpya, utekelezaji wa sheria hii utakuwa rahisi zaidi kwa sababu Maafisa Biashara watakuwa na uelewa wa pamoja na OSHA, hivyo kutoa lugha moja kwa mfanyabiashara.

Biashara yoyote, iwe ni ya uchimbaji madini kule Manyara, utalii jijini Arusha, au viwanda mkoani Kilimanjaro na Tanga, inaguswa na sheria hii. Lengo ni moja: Kufanya kazi katika mazingira yanayolinda uhai.

Je, Usalama na Afya Mahali pa Kazi Unaweza Kuwa Siri ya Utajiri Wako?

Hapa ndipo wengi wanapokosea. Wafanyabiashara wengi huona gharama za Usalama na Afya Mahali pa Kazi kama mzigo au “pato linalopotea.” Lakini, fikiria hili: Katika ulimwengu wa sasa wa teknolojia ya AI na roboti, rasilimali inayobaki kuwa ghali na muhimu zaidi ni Binadamu.

Kampuni zinazowekeza zaidi kwenye usalama ndizo zinazovutia mitaji mikubwa zaidi duniani. Wawekezaji wa kisasa hawaangalii tu faida (Profit), bali wanaangalia “Environment, Social, and Governance” (ESG). Unapoboresha Usalama na Afya Mahali pa Kazi, unajiweka kwenye ramani ya dunia kama biashara yenye “maadili.”

Mpango huu wa OSHA na Maafisa Biashara ni fursa ya dhahabu kwa kila mtanzania. Ni wakati wa kuacha kuona ukaguzi kama usumbufu na kuanza kuuona kama bima ya kudumu ya biashara yako. Kumbuka, siku 90 za neema zimeanza kuhesabiwa kuanzia Januari 2026. Je, biashara yako iko tayari?