MPANGO WA ELIMU NA VIWANDA KUONGEZA AJIRA KWA VIJANA

Mpango wa Elimu na Viwanda kuongeza ajira kwa vijana. Tanzania imeingia katika hatua mpya ya mageuzi ya kielimu na kiuchumi baada ya Makamu wa Rais Balozi Dkt. Emmanuel Nchimbi, kuzindua rasmi mpango wa kihistoria utakaounganisha taasisi za elimu na sekta ya uzalishaji. Tukio hili lililofanyika katika Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Julius Nyerere (JNICC) jijini Dar es Salaam, linaashiria mwisho wa “elimu ya nadharia pekee” na kuanza kwa safari ya elimu ya vitendo.

Katika hotuba yake iliyosheheni dira na matumaini, Dkt. Nchimbi ametoa wito mzito kwa sekta binafsi nchini kuacha kuwa watazamaji na badala yake kuwa washiriki hai katika kuandaa nguvukazi ya nchi. Amesisitiza kuwa ushirikiano wa elimu na viwanda Tanzania ndiyo nguzo pekee itakayotutoa katika changamoto ya ukosefu wa ajira na kutuweka katika ramani ya nchi zilizoendelea kiteknolojia.

Kwanini Ushirikiano wa Elimu na Viwanda Tanzania ni Muhimu Sasa?

Kwa miaka mingi, kumekuwa na malalamiko kutoka kwa waajiri kuwa wahitimu wengi wa vyuo vikuu na vyuo vya ufundi wanakosa stadi za vitendo zinazohitajika sokoni. Hali hii imesababisha pengo kubwa kati ya kile kinachofundishwa darasani na kile kinachofanyika viwandani.

Makamu wa Rais amebainisha kuwa vyuo haviwezi tena kuendelea kuwa “visiwa vya nadharia.” Katika ulimwengu wa sasa unaoendeshwa na Mapinduzi ya Nne ya Viwanda, teknolojia inabadilika kila kukicha. Ili viwanda vyetu viweze kushindana kimataifa, vinahitaji rasilimaliwatu iliyopikwa vyema kupitia ushirikiano wa elimu na viwanda Tanzania.

Faida za Mpango Huu kwa Sekta Binafsi na Vyuo

Mpango huu si kwa ajili ya Serikali pekee, bali ni daraja la manufaa kwa pande zote mbili:

1. Ufadhili wa Tafiti: Sekta binafsi sasa itahimizwa kufadhili tafiti zinazolenga kutatua matatizo halisi ya uzalishaji.
2. Ujuzi wa Sasa na Siku Zijazo: Vyuo na viwanda vitashirikiana kubaini fani zenye uhitaji mkubwa kama vile AI, nishati mbadala, na uhandisi wa hali ya juu.
3. Ushindani wa Kimataifa: Wahitimu wa Tanzania wataweza kupata ajira si nchini tu, bali pia katika soko la Afrika na duniani kote.

Utekelezaji wa Ahadi ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan

Uzinduzi huu si tukio la bahati mbaya, bali ni utekelezaji wa maono ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan. Wakati wa kampeni za Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025, Rais Samia aliahidi kuwa ndani ya siku 100 za kwanza za Serikali ya Awamu ya Sita (baada ya kuapishwa kwake 2025), angeanzisha mfumo rasmi wa kuunganisha waajiri na watoa elimu.

Serikali imetambua kuwa maendeleo endelevu hayawezekani bila kuwa na mfumo wa elimu ulio mnyumbufu. Hivyo, maboresho ya mitaala yaliyofanyika yanalenga kuujenga mfumo unaozingatia vipaji na mwelekeo wa soko la ajira. Ushirikiano wa elimu na viwanda Tanzania ndio utakaosimamia utekelezaji wa mitaala hii mipya kwa vitendo.

Maeneo ya Kipaumbele katika Mpango Huu

Mpango huu umezitaja sekta kadhaa ambazo zitapewa kipaumbele cha haraka kutokana na mchango wake mkubwa katika Pato la Taifa (GDP):

• Nishati: Kuzalisha wataalamu wa mafuta, gesi na nishati jadidifu.
• TEHAMA (ICT): Kujenga taifa la kidijitali kupitia wabunifu wa mifumo na programu.
• Viwanda vya Kuongeza Thamani: Badala ya kuuza malighafi nje, mpango huu utazalisha wataalamu watakaobadilisha mazao yetu kuwa bidhaa zilizokamilika.
• Sekta ya Tiba na Afya: Kuimarisha utafiti wa dawa na vifaa tiba nchini.

Wito kwa Wadau na Jamii

Makamu wa Rais, Dkt. Emmanuel Nchimbi, amewataka wamiliki wa viwanda kufungua milango yao kwa ajili ya mafunzo ya vitendo (internships na apprenticeships). Amesema kuwa kijana anayepata nafasi ya kujifunza kiwandani akiwa bado mwanafunzi, ana nafasi kubwa zaidi ya kuwa mbunifu na mzalishaji mara tu anapohitimu.

“Serikali imeweka mazingira wezesha. Sasa ni zamu ya sekta binafsi na vyuo kuonyesha matokeo. Tunataka kuona wahitimu ambao hawazunguki na bahasha kutafuta kazi, bali wahitimu ambao wanagombewa na waajiri au wanaoanzisha viwanda vyao wenyewe,” amesema Dkt. Nchimbi.

Hafla hiyo ilihudhuriwa na viongozi mbalimbali, akiwemo Spika wa Bunge, viongozi wa dini, wakuu wa vyuo vikuu vyote nchini, na wawakilishi kutoka Shirikisho la Viwanda Tanzania (CTI). Hii inaonyesha kuwa ushirikiano wa elimu na viwanda Tanzania unaungwa mkono na kila sekta muhimu ya jamii.

Safari ya Maendeleo ya Viwanda na Teknolojia

Tunapoelekea kwenye uchumi wa kati wa juu, lazima tutambue kuwa rasilimaliwatu ndiyo mtaji mkubwa kuliko dhahabu au almasi. Kupitia mpango huu, Tanzania inajipanga kuwa kitovu cha teknolojia na uzalishaji katika ukanda wa Afrika Mashariki na Kati.

Mabadiliko haya ya mfumo wa elimu kutoka “kukariri ili upate cheti” kwenda “kujifunza ili upate ujuzi” ni hatua ya kijasiri. Inahitaji uvumilivu, uwekezaji, na zaidi ya yote, ushirikiano wa dhati.

Je, Tuko Tayari?

Huku kukiwa na shangwe na vigelegele kwa ajili ya uzinduzi wa ushirikiano wa elimu na viwanda Tanzania, kuna swali moja ambalo halijaulizwa kwa sauti: Je, viwanda vyetu viko tayari kiteknolojia kuwafundisha wanafunzi wetu? Inasemekana kuwa baadhi ya vyuo vikuu nchini vina mashine za kisasa za maabara kuliko hata baadhi ya viwanda vyetu vya ndani ambavyo bado vinatumia teknolojia ya miaka ya 90.

Badala ya vyuo kujifunza kutoka viwandani pekee, huenda tukaona viwanda vikilazimika “kurudi shule” ili kuendana na kasi ya vijana hawa wapya watakaokuja na ujuzi wa AI na Robotic Engineering.

Hii inaweza kuwa ni presha chanya kwa wenye viwanda nchini kufanya maboresho makubwa (upgrading) ya mitambo yao. Ikiwa mmliki wa kiwanda atamchukua mwanafunzi aliyebobea katika teknolojia mpya, kiwanda hicho kitalazimika kubadilika ili mwanafunzi huyo awe na tija.

Tanzania ya kesho haitakuwa tu ya wenye viwanda, bali itakuwa ya wenye “Viwanda Smart.” Je, wewe kama mdau, umejipangaje na mabadiliko haya ya ushirikiano wa elimu na viwanda Tanzania?