MKULAZI YAIPELEKA TANZANIA MPYA UZALISHAJI WA SUKARI

Mkulazi yaipeleka Tanzania Mpya uzalishaji wa Sukari . Sekta ya viwanda nchini Tanzania imeingia katika ukurasa mpya wa kihistoria baada ya Kiwanda cha Sukari cha Mkulazi, kilichopo mkoani Morogoro, kuanza rasmi mchakato wa kuzalisha sukari nyeupe ya viwandani. Hatua hii si tu ushindi kwa mkoa wa Morogoro, bali ni ukombozi wa kiuchumi kwa Taifa zima ambalo kwa miongo kadhaa limekuwa likitegemea uagizaji wa bidhaa hiyo kutoka nje ya nchi kwa asilimia 100.

Hivi karibuni, Mawaziri wawili wenye dhamana nzito serikalini—Prof. Kitila Mkumbo (Uwekezaji) na Daniel Chongolo (Kilimo)—walifanya ziara ya kikazi kiwandani hapo. Lengo kuu lilikuwa ni kukagua maendeleo ya uzalishaji na kutoa maelekezo ya kimkakati yatakayohakikisha Tanzania inajitosheleza na kuacha kutumia fedha nyingi za kigeni kununua bidhaa ambayo tunaweza kuizalisha wenyewe.

Kwa Nini Sukari Nyeupe ya Viwandani ni Muhimu kwa Uchumi wa Tanzania?

Tanzania imekuwa ikitumia mabilioni ya shilingi kila mwaka kuagiza tani takribani 300,000 za sukari maalumu kwa ajili ya matumizi ya viwanda. Tofauti na sukari ya mezani (brown sugar) tunayotumia nyumbani, sukari nyeupe ya viwandani (industrial white sugar) ndiyo kiungo kikuu katika utengenezaji wa vinywaji baridi, dawa za binadamu, biskuti, na bidhaa nyingine nyingi za vyakula.

Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais (Uwekezaji), Prof. Kitila Mkumbo, amebainisha kuwa utegemezi huu wa asilimia 100 ulikuwa ni mzigo mkubwa kwa akiba ya fedha za kigeni. “Lengo la Serikali ya Awamu ya Sita ni kuona ifikapo mwaka 2026/2027 hadi 2027/2028, Tanzania inajitegemea kwa asilimia 100 katika uzalishaji wa sukari,” amesema Prof. Mkumbo.

Soma zaidi : Uzalishaji wa Sukari waongezeka

Fursa za Masoko Barani Afrika

Si Tanzania pekee inayohitaji bidhaa hii. Takwimu zinaonyesha kuwa soko la sukari barani Afrika lina mahitaji ya zaidi ya tani milioni 12. Kwa kuanza kuzalisha sukari nyeupe ya viwandani hapa nchini, Mkulazi inaiweka Tanzania katika nafasi nzuri ya kuwa kitovu cha usambazaji wa bidhaa hiyo katika nchi za SADC na EAC, hivyo kuongeza mapato ya nchi kupitia mauzo ya nje.

Mkakati wa Wizara ya Kilimo na Ushirikiano wa Sekta Binafsi

Waziri wa Kilimo, Daniel Chongolo, amesisitiza kuwa uamuzi wa Mkulazi kuanza uzalishaji huu ni kielelezo cha kuimarika kwa uhusiano kati ya sekta ya kilimo na viwanda. Ili kufikia malengo ya Taifa, Waziri Chongolo alitoa wito kwa taasisi za hifadhi ya jamii, akitolea mfano NSSF, kuendelea kuwekeza kwa nguvu katika miradi kama hii.

Uwekezaji katika sukari nyeupe ya viwandani unahitaji teknolojia ya kisasa na mitambo yenye uwezo mkubwa wa kusafisha sukari kufikia viwango vya kimataifa (ICUMSA levels). Mkulazi imeweza kuonyesha kuwa inawezekana, na sasa milango ipo wazi kwa wawekezaji wengine kufuata nyayo hizo.

Soma zaidi : Mabadiliko ya Sera ya Sukari nchini

Mkulazi: Kiwanda cha Kipekee Tanzania

Mtendaji Mkuu wa Kiwanda cha Sukari Mkulazi, Selestine Some, ameeleza kwa fahari kuwa kwa sasa Mkulazi ndicho kiwanda pekee nchini chenye uwezo wa kuzalisha sukari nyeupe ya viwandani. Hii ni sehemu ya utekelezaji wa maono ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan.

Baadhi ya mafanikio yaliyofikiwa na kiwanda hicho ni pamoja na:

• Majaribio ya Uzalishaji: Msimu huu umetumika kama kipindi cha majaribio ambapo matokeo yamekuwa ya kuridhisha sana.
• Wataalamu Wazawa: Kiwanda kimefanikiwa kutoa mafunzo kwa vijana wa Kitanzania ambao sasa ndio wanaoendesha mitambo hiyo migumu ya kusafisha sukari.
• Ubora wa Kimataifa: Bidhaa inayozalishwa imeanza kupendwa na walaji kutokana na usafi na ubora wake wa hali ya juu unaokidhi vigezo vya viwanda vya vinywaji na dawa.

Soma kwa undani zaidi : Serikali inavyokabiliana na uhaba wa Sukari

Fursa kwa Wakulima wa Miwa Morogoro

Uzalishaji wa sukari nyeupe ya viwandani unahitaji malighafi (miwa) kwa wingi. Hii imefungua milango ya kiuchumi kwa wakulima wa nje (outgrowers) mkoani Morogoro. Kiwanda kimejiwekea malengo ya kulima hekta 1,717 kwa mwaka huu.

Hadi sasa, hekta 1,384 tayari zimepandwa miwa, na ushirikiano huu unatarajiwa kuongezeka maradufu msimu ujao. Hii ina maana kuwa fedha zinazozalishwa kiwandani zinarudi moja kwa moja kwenye mifuko ya Watanzania wa kawaida kupitia kilimo cha miwa.

Mapendekezo kwa Wadau wa Viwanda

Ili Tanzania iweze kufikia lengo la kujitegemea kwa asilimia 100 ifikapo 2027, ni lazima kuwe na mikakati ifuatayo:

1. Kuongeza Eneo la Kilimo: Serikali na sekta binafsi lazima zishirikiane kutenga maeneo zaidi ya kilimo cha miwa ya umwagiliaji.
2. Utafiti wa Mbegu: Kituo cha Utafiti wa Sukari (TARI) kiongeze kasi ya kuzalisha mbegu zinazotoa kiasi kikubwa cha sukari (sucrose content).
3. Mazingira ya Biashara: Kuendelea kuboresha sera za kodi ili kumlinda mzalishaji wa ndani dhidi ya sukari ya nje inayoweza kuingizwa kwa njia za panya.

Soma zaidi : Sukari kuzalishwa nchini

Zaidi ya Sukari – Je, Mkulazi Itakuwa “Silicon Valley” ya Kilimo?

Hapa ndipo mambo yanapovutia zaidi. Ingawa sote tunaishangilia Mkulazi kwa kuanza kuzalisha sukari nyeupe ya viwandani, kuna siri moja kubwa ambayo wengi hawaioni. Uzalishaji wa sukari hii unakuja na “side products” zenye thamani kubwa ambazo zinaweza kubadilisha kabisa sura ya nishati nchini.

Mkulazi haitazalisha sukari pekee; mabaki ya miwa (bagasse) yatazalisha umeme wa uhakika, na molasi (molasses) inaweza kutumika kutengeneza Ethanol—nishati mbadala inayoweza kuchanganywa na petroli au kutumika majumbani. Hivyo, tunapozungumzia sukari nyeupe ya viwandani, hatuzungumzii tu utamu wa biskuti, bali tunazungumzia mwanzo wa kiwanda ambacho kinaweza kuwasha taa za nyumba zetu na kuendesha magari yetu. Je, uko tayari kwa Tanzania inayojiendesha kwa nguvu ya miwa?