MIKAKATI INAYOLINDA UWEKEZAJI WA VIWANDA TANZANIA

Mikakati inayolinda uwekezaji wa Viwanda Tanzania. Tanzania imeingia katika awamu mpya ya mageuzi ya kiuchumi ambapo uzalishaji wa ndani unapewa kipaumbele cha juu kuliko uagizaji wa bidhaa kutoka nje. Mapema Waziri wa Fedha, Dkt. Mwigulu Nchemba, ameweka wazi msimamo wa Serikali katika kulinda na kukuza uwekezaji wa viwanda Tanzania wakati wa uzinduzi wa kiwanda kikubwa cha mabati cha Lodhia mkoani Pwani.

Katika hotuba yake iliyojaa msisitizo, Dkt. Mwigulu amezitaka taasisi zote za udhibiti na mamlaka za Serikali kuacha kuwa vikwazo kwa wafanyabiashara, badala yake ziwe wezeshi katika kuhakikisha viwanda vya ndani vinastawi. Hatua hii inalenga kuifanya Tanzania kuwa kitovu cha uzalishaji Afrika Mashariki na Kati, huku ikipunguza utegemezi wa bidhaa ghafi kutoka mataifa ya nje.

Changamoto za Bidhaa za Nje na Ulinzi wa Soko la Ndani

Moja ya hoja nzito zilizotawala uzinduzi huo ni hatari ya kuifanya Tanzania kuwa “jalala” la bidhaa za nje. Dkt. Mwigulu amebainisha kuwa nchi haiwezi kupiga hatua kama bidhaa zinazoweza kuzalishwa hapa nchini zinaendelea kuingizwa kwa wingi na kwa gharama nafuu zinazoua ushindani wa ndani.

“Wizara ya Fedha hakikisheni hamtoi msamaha wala unafuu wa kodi katika bidhaa za nje ambazo zinapatikana ndani ya nchi,”Amesema Dkt. Mwigulu. Agizo hili linaashiria mabadiliko makubwa katika sera za kodi, ambapo kuanzia sasa, unafuu wa kodi utatolewa tu kwa bidhaa ambazo uzalishaji wake ndani ya nchi hautoshelezi mahitaji. Hii ni sehemu ya mkakati wa muda mrefu wa kuimarisha uwekezaji wa viwanda Tanzania kwa kuwapa wazalishaji wa ndani uwanja sawa wa ushindani.

Kudhibiti Magendo: Kikwazo Kikubwa cha Uwekezaji wa Viwanda Tanzania

Sekta ya viwanda nchini imekuwa ikikabiliwa na changamoto ya bidhaa za magendo zinazoingizwa nchini kupitia njia zisizo rasmi. Bidhaa hizi mara nyingi hazilipiwi kodi, jambo linalofanya ziuzwe kwa bei ya chini sana na kuhujumu viwanda vinavyofuata sheria.

Ili kukabiliana na hali hii, Dkt. Mwigulu ameiagiza Wizara ya Fedha kwa kushirikiana na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) pamoja na vyombo vya ulinzi na usalama kuhakikisha mipaka yote inaimarishwa. Alisisitiza kuwa bila usimamizi madhubuti wa uingizaji wa bidhaa, jitihada za kuvutia wawekezaji zitagonga mwamba.

“Taasisi zote na vyombo vya ulinzi simamieni uingizaji wa bidhaa ndani na ufuate utaratibu, msipofanya hivyo mtaua uwekezaji unaofanywa ndani,” ameongeza. Hii inamaanisha kuwa mfumo wa kidijitali wa ufuatiliaji wa bidhaa (Electronic Tax Stamps na Single Customs Territory) utaimarishwa zaidi ili kila bidhaa inayouzwa sokoni iwe imelipiwa kodi stahiki.

Sekta Binafsi kama Injini ya Ajira na Maendeleo

Serikali inatambua kuwa sekta binafsi ndiyo muhimili mkuu wa uchumi. Kwa sasa, Tanzania inashuhudia zaidi ya wahitimu milioni mbili kila mwaka wakitafuta ajira katika soko la kazi. Ajira hizi haziwezi kupatikana serikalini pekee; zinahitaji mfumo imara wa sekta binafsi.

Dkt. Mwigulu ameeleza kuwa kukuza sekta binafsi si hiari bali ni lazima ili kutoa fursa kwa vijana wa Kitanzania. Uwekezaji wa viwanda Tanzania unatoa suluhisho la kudumu kwa tatizo la ajira kupitia:

1. Ajira za Moja kwa Moja: Kwenye viwanda kama hicho cha Lodhia kinachoajiri mamia ya wafanyakazi.
2. Ajira zisizo za Moja kwa Moja: Kupitia mnyororo wa thamani (wasambazaji, madereva, na watoa huduma).
3. Uongezaji Thamani: Kubadili malighafi kuwa bidhaa zilizokamilika, jambo linaloongeza thamani ya pato la Taifa (GDP).

Miundombinu ya Nishati na Gesi Asilia Viwandani

Ili viwanda vifanye kazi kwa tija, gharama za uzalishaji lazima zipungue. Mojawapo ya gharama kubwa ni nishati. Katika hatua nyingine, Waziri Mwigulu ameiagiza Wizara ya Nishati kuhakikisha miundombinu ya gesi asilia inafika viwandani kwa haraka.

Matumizi ya gesi asilia badala ya mafuta ya dizeli au umeme pekee yatasaidia viwanda kupunguza gharama za uendeshaji kwa hadi asilimia 40. Hii itafanya bidhaa za “Made in Tanzania” kuwa na bei rafiki sokoni, na hivyo kuchochea zaidi kasi ya uwekezaji wa viwanda Tanzania.

Kauli ya Wizara ya Viwanda na Biashara

Akizungumza katika hafla hiyo, Waziri wa Viwanda na Biashara, Mhe. Judith Kapinga, alimhakikishia mwekezaji wa kiwanda cha Lodhia na wawekezaji wengine kuwa Serikali itaendelea kuwa bega kwa bega nao. Alibainisha kuwa kuwepo kwa kiwanda cha mabati mkoani Pwani ni ushahidi wa imani ambayo wawekezaji wanayo kwa sera za sasa.

“Ninawapongeza sana kwa uwekezaji huu. Sisi tunawahakikishia ushirikiano wa kutosha katika uwekezaji wenu. Nawapongeza pia kwa kuamua kuishi dhana ya uchumi wa viwanda,” alisema Mhe. Kapinga. Aliongeza kuwa wizara yake inafanya kazi usiku na mchana kuondoa urasimu (red tape) ili kufanya mazingira ya biashara kuwa rahisi zaidi (Ease of Doing Business).

Je, Tanzania Iko Tayari Kuwa “China ya Afrika”?

Wakati Dkt. Mwigulu akisisitiza kulinda viwanda vya ndani, kuna hoja inayochipuka miongoni mwa wachumi wa kimataifa: Je, ulinzi huu mkali (protectionism) unaweza kuifanya Tanzania kuwa “China ya Afrika”?

Kwa miaka mingi, China ililinda viwanda vyake vya ndani kwa kutoa ruzuku kubwa na kuzuia bidhaa za nje hadi viwanda vyao vilipopata nguvu ya kutawala dunia. Kwa kasi hii ya uwekezaji wa viwanda Tanzania, huenda ushindani usibaki kuwa wa ndani pekee. Tunazungumzia Tanzania ambayo si tu inazalisha mabati kwa ajili ya mkoa wa Pwani au Dar es Salaam, bali Tanzania inayolisha soko la SADC na soko huru la Afrika (AfCFTA).

Serikali imetoa ulinzi (Shield), sasa ni jukumu la wenye viwanda kutumia ulinzi huo kuwa na ufanisi (Efficiency) ili siku tukifungua mipaka kikamilifu, viwanda vyetu viwe majitu yanayoweza kupigana na bidhaa yoyote duniani.