MAPINDUZI MAPYA YA HUDUMA ZA FORODHA

Mapinduzi mapya ya huduma za ForodhaKatika hatua inayotarajiwa kuleta mabadiliko makubwa katika mnyororo wa usambazaji wa bidhaa nchini, Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) imepiga hatua nyingine muhimu kwa kuzindua rasmi Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo. Hatua hii imekuja kama jibu la moja kwa moja kwa changamoto za muda mrefu ambazo zimekuwa zikiwakabili wafanyabiashara wa soko kuu la kimataifa la Kariakoo, ambalo ni kitovu cha biashara kwa ukanda wa Afrika Mashariki na Kati.

Agizo la Rais Samia na Uzinduzi wa Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo

Mnamo Februari 10, 2026, jijini Dar es Salaam, Kamishna Mkuu wa TRA,Yusuph Mwenda, ameongoza hafla ya uzinduzi wa dawati hili maalum. Uzinduzi huu si tukio la kawaida, bali ni utekelezaji wa maelekezo madhubuti yaliyotolewa na Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan.

Ikumbukwe kuwa wakati wa uzinduzi wa Soko la Kariakoo lililofanyiwa maboresho makubwa mnamo Februari 08, 2026,Rais amesisitiza umuhimu wa kuweka mazingira rafiki, wezeshi, na rahisi kwa wafanyabiashara. Rais amebainisha kuwa urasimu usio na tija ni adui wa maendeleo ya kiuchumi. Hivyo, Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo limeundwa ili kuwa kiungo muhimu kati ya serikali na wafanyabiashara, kuhakikisha kuwa kodi inalipwa kwa hiari na huduma zinatolewa kwa kasi ya ajabu.

Malengo na Faida za Dawati Maalum kwa Wafanyabiashara

Lengo kuu la kuanzishwa kwa Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo ni kurahisisha taratibu zote za kiforodha. Soko la Kariakoo halihudumii Watanzania pekee; ni soko linalotegemewa na wafanyabiashara kutoka nchi jirani kama vile DR Congo, Zambia, Malawi, Burundi, na Rwanda. Kwa mantiki hiyo, ufanisi wa Kariakoo una athari za moja kwa moja kwenye uchumi wa kanda nzima.

Kamishna Mkuu Mwenda ameeleza kuwa dawati hili litasaidia:

1. Kupunguza Muda: Wafanyabiashara hawatasubiri tena muda mrefu kupata vibali au kufanyiwa ukaguzi.
2. Upatikanaji wa Habari: Maelezo yote kuhusu forodha yatatolewa hapa, kuzuia wafanyabiashara kudanganywa na vishoka.
3. Kutatua Migogoro: Ikiwa kuna changamoto yoyote ya kithamani au kodi, itashughulikiwa hapo hapo Kariakoo badala ya kumlazimu mfanyabiashara kwenda ofisi za mbali za TRA.

Huduma za Saa 24: Mapinduzi ya Bandari na Forodha

Katika hali inayoonyesha dhamira ya dhati ya serikali, Kamishna Mkuu Mwenda amebainisha kuwa Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo litafanya kazi kwa saa 24. Hii ina maana kuwa biashara haitasimama. Sambamba na hilo, TRA inafanya utaratibu wa kuhakikisha Bandari Kavu (Inland Container Depots – ICDs) nazo zinaanza kufanya kazi saa 24 ili kuendana na kasi ya dawati hili.

Shughuli zitakazofanyika kupitia dawati hili ni pamoja na:

• Kupokea taarifa za mizigo inayowasili.
• Kufanya ukaguzi wa haraka wa bidhaa.
• Kutoa mizigo (clearance) mara baada ya taratibu kukamilika.

“Niwahakikishie wafanyabiashara wote kuwa TRA imejipanga kuendelea kutenda haki kwa walipakodi wote na kutoa huduma kwa usawa ili kuleta usawa sokoni,” alisisitiza Bw. Mwenda. Kauli hii inalenga kuondoa hofu ya upendeleo na kujenga imani kati ya mamlaka na mlipakodi.

Ushirikiano wa Forodha na Mapokezi ya Walipakodi

Kamishna wa Forodha na Ushuru wa Bidhaa, Juma Hassan, naye amesema kuwa dawati hilo litaongeza kasi ya utoaji huduma hasa kwa vile asilimia kubwa ya mizigo ya Kariakoo hupitia Bandari ya Dar es Salaam. Kwa kuwa na kituo maalum cha Kariakoo, uratibu kati ya bandari na soko utakuwa wa kielektroniki zaidi na wenye tija.

Walipakodi wenyewe wameonyesha kufurahishwa na hatua hii. Nafsa Momba, Hassan Juma, na Richard Haule, ambao ni miongoni mwa wafanyabiashara wa kwanza kuhudumiwa, wameeleza kuwa huko nyuma changamoto za kutoa mizigo zilikuwa zinasababisha bidhaa kuchelewa kufika sokoni na kuongeza gharama za uhifadhi (demurrage charges). Kwa uwepo wa Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo, changamoto hizi sasa zinabaki kuwa historia.

Mchanganuo wa Kina: Kwa Nini Kariakoo Inahitaji Dawati Hili?

Kariakoo si soko tu; ni moyo wa biashara nchini Tanzania. Inakadiriwa kuwa maelfu ya makontena yanayoingia kupitia Bandari ya Dar es Salaam yanaishia au yanatokea Kariakoo. Kabla ya kuanzishwa kwa Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo, wafanyabiashara wengi walilazimika kutumia muda mwingi kusafiri kati ya ofisi za forodha zilizopo maeneo tofauti ya jiji.

Hali hii ilikuwa inasababisha:

• Msongamano wa Magari: Malori ya mizigo kukwama njiani yakisubiri makaratasi.
• Gharama za Ziada: Kila saa moja ya kuchelewa ilikuwa inatafsiriwa kama hasara ya fedha.
• Kupungua kwa Mtaji: Fedha kukwama kwenye mizigo ambayo haijatoka bandarini kwa wakati.

Kupitia dawati hili, TRA sasa inamfuata mteja alipo. Hii ni falsafa mpya ya utumishi wa umma ambapo serikali inakuwa mshirika wa mfanyabiashara badala ya kuwa msimamizi wa sheria pekee

Je, Hii ni Zaidi ya Biashara tu?

Wakati wengi wakitazama Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo kama suluhisho la kiufundi la forodha, kuna ukweli mmoja uliojificha ambao unaanza kujitokeza: Huu ni mwanzo wa “Kariakoo ya Kidijitali na ya Kimataifa” (The Global Digital Kariakoo).

Inasemekana kuwa siri ya mafanikio ya dawati hili si makaratasi, bali ni mfumo wa akili mnemba (AI) ambao TRA imeanza kuufanyia majaribio kimyakimya. Twist hapa ni kwamba, dawati hili si tu kwa ajili ya kutoa mizigo, bali linaanza kukusanya takwimu za mwenendo wa masoko duniani. Hivi karibuni, mfanyabiashara atakayekwenda kwenye Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo hatapata tu huduma ya kutoa mzigo, bali pia anaweza kupatiwa ushauri wa kibiashara kuhusu ni bidhaa gani zina hitaji kubwa zaidi nchini China au Uturuki kwa wakati huo.

Hivyo basi, uwezeshaji huu unavuka mipaka ya forodha. Unageuka kuwa kituo cha habari za kiuchumi (Intelligence Hub). Kariakoo sasa inajiandaa kushindana na masoko makubwa kama Dubai na Guangzhou, si kwa ukubwa wa majengo pekee, bali kwa kasi ya mfumo wa kodi na taarifa.

Wafanyabiashara sasa wana kila sababu ya kutabasamu. Kwani, ukienda Kariakoo leo, utagundua kuwa Dawati la Uwezeshaji Biashara Kariakoo si meza na kiti tu; ni injini mpya inayoiendesha Tanzania kuelekea uchumi wa kisasa zaidi.