BILIONI 25 ZACHOCHEA UCHUMI WA UMEME IFAKARA

Bilioni 25 zachochea uchumi wa Umeme Ifakara. Serikali kupitia Wakala wa Nishati Vijijini (REA), imekamilisha ujenzi wa mradi mkubwa wa Kituo cha Umeme Ifakara uliogharimu takriban Shilingi Bilioni 25. Mradi huu si tu alama ya maendeleo ya miundombinu, bali ni mkombozi wa nishati kwa wakazi wa Wilaya za Kilombero, Ulanga na Malinyi ambao kwa muda mrefu walikabiliwa na changamoto ya umeme usio na uhakika.

Uwekezaji huu wa kimkakati unahusisha ujenzi wa Kituo cha Kupoza Umeme chenye uwezo wa 1x20MVA, 220/33kv, pamoja na miundombinu ya kisasa ya kusambaza nishati hiyo. Hatua hii imekuja wakati muafaka ambapo mahitaji ya nishati ya umeme yamekuwa yakikua kwa kasi kutokana na kuongezeka kwa shughuli za kiuchumi katika ukanda wa Kusini mwa Mkoa wa Morogoro.

Soma zaidi : REA yawasha umeme

Utekelezaji wa Kituo cha Umeme Ifakara na Teknolojia ya Kimataifa

Katika ziara ya hivi karibuni iliyofanywa na Jukwaa la Wahariri Tanzania (TEF) tarehe 31 Machi, 2026, ilibainika kuwa mradi huu umekamilika kwa viwango vya juu vya kimataifa. Meneja wa Usimamizi wa Miradi ya Kusambaza Umeme kutoka REA, Mhandisi Deogratius Nagu, amefafanua kuwa Kituo cha Umeme Ifakara ni matokeo ya ushirikiano wa teknolojia kutoka mataifa mbalimbali yaliyoendelea.

Mhandisi Nagu amebainisha kuwa mashine umba (transfoma) kubwa iliyofungwa kituoni hapo imetoka nchini Bulgaria. Aidha, mifumo ya kisasa ya ulinzi na udhibiti wa mitambo imetoka Hispania, huku mifumo ya kugeuzia umeme (switchgears) ikitoka nchini Ujerumani. Muunganiko huu wa teknolojia unahakikisha kuwa kituo kinafanya kazi kwa ufanisi mkubwa na kupunguza uwezekano wa hitilafu za kiufundi ambazo mara nyingi husababisha kukatika kwa umeme.

Gharama za mradi huo hazikuishia kwenye ujenzi wa kituo pekee, bali zimehusisha pia ujenzi wa njia za kusafirisha umeme za msongo wa kilovolti 33 zenye urefu wa kilometa 70. Hii imesaidia kufikisha nishati hiyo kwa walaji wa mwisho katika maeneo ya pembezoni mwa wilaya hizo tatu.

Soma zaidi : REA yawaneemesha wananchi

Fursa za Uwekezaji na Wito wa Serikali Kilombero

Kukamilika kwa Kituo cha Umeme Ifakara kumefungua milango ya dhahabu kwa wawekezaji wa ndani na nje. Wakili Kyoba, ambaye ni Mkuu wa Wilaya ya Kilombero (DC), amewahakikishia wawekezaji kuwa sasa kuna nishati ya kutosha na ya uhakika.

“Fursa za uwekezaji wilayani hapa zimeongezeka kwa kiasi kikubwa. Ninatoa wito kwa wafanyabiashara na wenye viwanda kujitokeza kwa wingi kwani tunao umeme wa toshelevu,” alisisitiza Wakili Kyoba. Aliongeza kuwa kuimarika kwa umeme ni kichocheo kikubwa cha sekta ya uchimbaji madini, kilimo cha kisasa, na viwanda vya usindikaji mazao, jambo litakaloongeza thamani ya bidhaa zinazozalishwa mkoani Morogoro.

Mwenyekiti wa Jukwaa la Wahariri Tanzania (TEF), Deodatus Balile, amepongeza matumizi sahihi ya rasilimali za umma yaliyofanywa na REA. Alisema kuwa utekelezaji wa mradi huu ni mfano wa kuigwa kwa taasisi nyingine za serikali katika kuhakikisha miradi inakamilika kwa wakati na kuleta tija kwa wananchi.

Soma kwa undani zaidi : REA yajidhatiti kuhakikisha inawasha umeme vijijini

Shuhuda za Wanufaika: Kutoka Hospitali hadi Viwandani

Faida za Kituo cha Umeme Ifakara zimeanza kuonekana moja kwa moja katika maisha ya kila siku ya wananchi. Sekta za huduma za kijamii kama afya na elimu zimekuwa wanufaika wakubwa wa nishati hii ya uhakika.

1. Sekta ya Afya: Father Charles Masawe, Msimamizi wa Hospitali ya Kansa ya Good Samaritan, alieleza kuwa hospitali hiyo sasa inafanya kazi kwa ufanisi zaidi. Hapo awali, gharama za uendeshaji zilikuwa juu kutokana na utegemezi wa majenereta wakati wa kukatika kwa umeme, lakini sasa huduma za matibabu kwa wagonjwa wa kansa zinatolewa bila hofu ya hitilafu za umeme.
2. Sekta ya Elimu: Setina Ngailo, Mkuu wa Shule ya Sekondari ya Kilimo Ifakara, alibainisha kuwa umeme wa uhakika umesaidia kuboresha mazingira ya kujifunzia na kufundishia, hasa kwa masomo ya sayansi na matumizi ya teknolojia ya habari (TEHAMA).
3. Sekta ya Viwanda: Kwa upande wa wafanyabiashara, Enos Machumu ambaye ni Meneja wa Kiwanda cha Kukoboa Mpunga cha Bezelengule, alisema uzalishaji umeongezeka maradufu. Umeme thabiti umepunguza uharibifu wa mitambo uliokuwa ukisababishwa na “voltage” ndogo au kukatika kwa ghafla kwa nishati.

Changamoto Zilizotatuliwa na REA

Kabla ya kuwepo kwa Kituo cha Umeme Ifakara, Wilaya za Kilombero na Ulanga zilikuwa zikitegemea njia za umeme kutoka maeneo ya mbali, hali iliyosababisha umeme kufika ukiwa na nguvu ndogo (low voltage). Hii ilikuwa kero kubwa kwa wananchi na kikwazo kwa ukuaji wa uchumi wa viwanda vidogo vidogo kama vilinge vya kulehemu na mashine za kusaga.

Kwa sasa, kupitia uwezekaji huu wa REA, changamoto hiyo imebaki kuwa historia. Kituo hiki kipya kimeimarisha mfumo mzima wa usambazaji nishati katika ukanda wa Kusini mwa Morogoro, kikihakikisha kuwa hata maeneo ya vijijini kabisa yanapata nishati sawa na maeneo ya mjini.

Soma zaidi : Benki ya Dunia yaridhishwa na utekelezeji wa REA

Kituo cha Umeme Ifakara Kama Kitovu cha Nishati ya Baadaye

Hata hivyo, kuna jambo moja ambalo wengi hawalifahamu kuhusu Kituo cha Umeme Ifakara. Ingawa lengo la sasa ni kutoa nishati kwa matumizi ya majumbani na viwandani, wataalamu wa nishati wanatabiri kuwa kituo hiki kinaweza kuwa “Hub” ya kwanza ya nishati mbadala (Hybrid Energy Hub) mkoani Morogoro.

Kuna siri ya wazi kuwa serikali inatafiti uwezekano wa kuunganisha kituo hiki na miradi midogo ya umeme wa jua (Solar Power) na upepo inayotarajiwa kuanzishwa katika milima ya Udzungwa. Hii ina maana kwamba Ifakara haitakuwa tu mlaji wa umeme kutoka gridi ya taifa, bali siku za usoni inaweza kuanza “kuuza” umeme wa kijani (Green Energy) kurudi kwenye gridi kuu.

Hii itafanya Kituo cha Umeme Ifakara kuwa kituo cha kwanza nchini Tanzania kufanya kazi kwa mfumo wa kisasa zaidi wa kidijitali unaoweza kubadilishana nishati (Smart Grid Technology). Je, uko tayari kuwekeza Ifakara leo kabla ardhi haijawa adimu kutokana na mapinduzi haya ya nishati? Muda ni sasa!

Uwekezaji wa Shilingi Bilioni 25 katika Kituo cha Umeme Ifakara ni kielelezo tosha cha dhamira ya dhati ya Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika kumtua mwananchi mzigo. Ni wazi kuwa sasa Kilombero, Ulanga na Malinyi zipo tayari kwa ajili ya mapinduzi makubwa ya kiviwanda na kiuchumi.