BIL. 1.2 KUCHOCHEA MAPINDUZI YA NISHATI SAFI

Bil 1.2 kuchochea mapinduzi ya nishati safi. Tanzania imeingia katika ukurasa mpya wa mabadiliko ya kiteknolojia na kimazingira baada ya serikali kupitia Wizara ya Nishati kutangaza uwekezaji mkubwa wenye lengo la kubadilisha mfumo wa maisha ya jamii. Katika jitihada za kukabiliana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi na athari za kiafya, kiasi cha zaidi ya shilingi milioni 900 (pamoja na thamani ya jumla inayofikia bilioni 1.2 kupitia ruzuku) kimetumika kufanikisha uwekaji wa mifumo ya nishati safi ya kupikia katika taasisi 45 nchini.

Hatua hii si tu ushindi kwa mazingira, bali ni ukombozi kwa maelfu ya Watanzania wanaohudumiwa na taasisi hizi, ikiwemo shule, hospitali, na magereza. Tukio la makabidhiano ya mifumo hiyo lililofanyika katika Shule ya Msingi Bunge jijini Dar es Salaam, limeashiria kuanza kwa safari ya kuachana na nishati chafu.

Soma zaidi : Fahamu mkakati wa nishati safi ya kupikia

Kwa nini Nishati Safi ya Kupikia ni Agenda ya Kitaifa?

Naibu Waziri wa Nishati, Salome Makamba, akizungumza kwa niaba ya serikali, amebainisha kuwa uwekezaji huu ni sehemu ya utekelezaji wa vitendo wa Sera ya Taifa ya Nishati. Kwa miongo kadhaa, Tanzania imekuwa ikitegemea mkaa na kuni kama chanzo kikuu cha nishati ya joto, hali ambayo imesababisha uharibifu mkubwa wa misitu na ongezeko la hewa ukaa.

Matumizi ya nishati safi ya kupikia sasa yanachukuliwa kama hitaji la msingi la kijamii na kiuchumi. Taasisi zilizolengwa ni zile zinazohudumia zaidi ya watu 100 kwa siku, maeneo ambayo hapo awali yalikuwa yakitumia tani nyingi za kuni, jambo ambalo lilikosesha ufanisi na kuhatarisha afya za wapishi.

Soma zaidi : Wadau wanavyohamasishwa umuhimu wa nishati safi ya kupikia

Faida za Kiteknolojia: Majiko Banifu, LPG na Umeme

Mradi huu haukuishia kwenye maneno; ulihusisha ufungaji wa vifaa halisi vya kisasa. Taasisi hizi zimekabidhiwa teknolojia tatu kuu:

1. Majiko Banifu: Yanayotumia kiasi kidogo sana cha nishati mbadala na kutoa joto jingi.
2. Gesi ya Kupikia (LPG): Ambayo ni safi na haina moshi kabisa.
3. Mifumo ya Umeme: Kwa ajili ya kupikia kwa haraka na usalama. Salome amesisitiza: “Huu si mradi wa kawaida, bali ni hatua muhimu ya kubadilisha maisha ya watu. Tunalinda afya zao na kuhifadhi mazingira yetu kwa manufaa ya vizazi vijavyo.” Hii inamaanisha kuwa kupitia nishati safi ya kupikia, tunapunguza magonjwa ya mfumo wa upumuaji ambayo yamekuwa yakisababishwa na moshi mzito wa kuni jikoni.

Soma kwa undani zaidi : Kuna umuhimu wa elimu ya nishati safi ya kupikia

Mkakati wa 80/20: Malengo ya Mwaka 2034

Serikali ya Tanzania, chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, imeweka lengo kuu: Kuhakikisha asilimia 80 ya Watanzania wanatumia nishati safi ya kupikia ifikapo mwaka 2034. Huu ni mkakati wa miaka kumi (2024–2034) ambao unalenga kuifanya nishati safi ipatikane, iwe ya bei nafuu, na iweze kutumika hata maeneo ya vijijini.

Mradi huu wa taasisi 45 ni “pilot project” au mfano wa kile kinachoweza kufanyika kitaifa. Ikiwa taasisi kubwa zinazolisha mamia ya watu zinaweza kuacha kuni na mkaa, ni dhahiri kuwa hata kaya ndogo zinaweza kufanya mabadiliko hayo kwa msaada na elimu sahihi.

Soma zaidi : Umuhimu wa watafiti katika agenda ya nishati safi ya kupikia

Ushirikiano wa Kimataifa: CookFund na Umoja wa Ulaya

Mafanikio haya yasingewezekana bila ushirikiano wa kimataifa. Mkuu wa Ushirikiano kutoka Umoja wa Ulaya (EU), Marc Stalmans, ameeleza kuwa mradi huu umefadhiliwa na EU kupitia Shirika la Maendeleo ya Mitaji (UNCDF) chini ya mpango maarufu wa CookFund.

Stalmans amebainisha kuwa matokeo chanya yameanza kuonekana kiuchumi. Taasisi zilizopokea mifumo hii zinaripoti:

• Kupungua kwa gharama: Kununua kuni na mkaa kwa wingi kulikuwa kukigharimu mamilioni ya shilingi.
• Kuokoa Muda: Chakula kinawahi kuiva, hivyo kuongeza ufanisi kwa wanafunzi na watumishi.
• Usafi wa Mazingira ya Kazi: Majiko hayana tena masizi wala moshi unaochafua kuta na mapafu.

Mapinduzi ya Kiuchumi Kupitia Nishati Mbadala

Tunapozungumzia nishati safi ya kupikia, hatuzungumzii tu jiko; tunazungumzia mnyororo mzima wa thamani. Uwekezaji huu unachochea ukuaji wa viwanda vya ndani vinavyotengeneza majiko banifu, unatoa ajira kwa mafundi wa mifumo ya gesi, na unakuza soko la nishati mbadala nchini Tanzania.

Kwa upande wa taasisi, fedha zilizokuwa zikitumika kununua kuni sasa zinaweza kuelekezwa kwenye miradi mingine ya maendeleo, kama vile kununua vitabu kwa shule au dawa kwa vituo vya afya. Huu ndio uendelevu ambao sera ya nchi inauhubiri.

Siri ya “Dhahabu ya Kijani”

Nishati safi ya kupikia si tu kuhusu kuacha kuni, bali ni kuhusu kuibua “Dhahabu ya Kijani.” Kwa kutumia nishati hizi, Tanzania inaweza kuanza kuuza “Carbon Credits” (mikopo ya kaboni) katika soko la kimataifa.

Taasisi hizi 45 zimeokoa maelfu ya miti. Miti hiyo inapoendelea kukua, inafyonza hewa ukaa, na Tanzania inaweza kulipwa mabilioni ya fedha kwa kitendo hicho cha kuhifadhi mazingira. Kwa hiyo, jiko la gesi lililopo Shule ya Msingi Bunge si tu chombo cha kupikia, bali ni “mashine ya fedha” inayosaidia nchi kupata mapato kutoka nje huku ikilinda asili yetu.

Ni wazi kuwa safari ya kuelekea asilimia 80 ya matumizi ya nishati bora ifikapo 2034 imepamba moto. Tunawapongeza wadau wote, UNCDF, Umoja wa Ulaya, na Wizara ya Nishati kwa hatua hii ya kishujaa. Wakati ni sasa kwa kila Mtanzania kuona fahari kutumia teknolojia hizi kwa afya, uchumi, na mustakabali wa nchi yetu.